MegaSoru

Çıkarım ve Örtük Anlam 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çıkarım ve Örtük Anlam Konu Anlatımı

Metinler her şeyi açıkça söylemez; bazı anlamlar ipuçlarıyla sezdirilir. Bu konuda metindeki ipuçlarından basit ve üst düzey çıkarımlar yapmayı, açık ve örtük ifadeleri birbirinden ayırmayı öğreniyoruz.

Basit Çıkarım Nedir?

Basit çıkarım, metinde doğrudan yazılmayan ama bazı ipuçlarından, verilen bilgilerden hareketle ulaşılabilen anlamlardır. Çıkarım yapmak, metindeki ayrıntıları dikkatlice okuyup düşünmeyi gerektirir. Yazarın doğrudan söylemediği, ama bizim anlayabileceğimiz sonuçlara ulaşırız.

Çıkarım Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Çıkarım yaparken metindeki tüm cümlelere dikkatlice bakmak önemlidir. Yazarın kullandığı kelimeler, örnekler, olaylar ve kişiler bize ipucu verebilir. Bu ipuçları sayesinde metnin gizli veya derin anlamlarını bulabiliriz. Ayrıca, mantıklı düşünmek ve kendi bilgimizi metindeki bilgilerle birleştirmek çıkarım yapmamıza yardımcı olur.

Basit Çıkarım Yapmanın Yöntemleri

Çıkarım yapmak için önce sorular sorabiliriz: Yazar burada ne demek istiyor? Olayların sonucu ne olabilir? Kahraman neden böyle davranmış olabilir? Ayrıca metindeki ipuçlarını birleştirip mantıklı bir sonuç çıkarırız. Ön bilgi ve günlük yaşantıdan faydalanmak da çıkarımda işimizi kolaylaştırır.

Üst Düzey Çıkarım Nedir?

Üst düzey çıkarım, bir metindeki açıkça söylenmeyen, yazarın ima ettiği düşünceleri veya duyguları anlamaktır. Okuduğumuz bilgiyle, önceki bilgilerimizi birleştirerek yeni sonuçlara ulaşmayı içerir. Bu, metni yüzeyde okumaktan öteye geçmemizi sağlar.

Üst Düzey Çıkarım Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bir metni okurken, yazarın doğrudan söylemediklerine dikkat edilmelidir. Soru sormak, "Burada ne anlatılmak isteniyor?", "Yazar bu sözüyle neyi kastediyor?" gibi düşünceler üretmek gerekir. Ayrıca, karakterlerin davranışları, ortam betimlemeleri ve olayların sonucu gibi detaylara odaklanarak çıkarım yapılabilir.

Açık İfade Nedir?

Açık ifade, anlatılmak istenen düşüncenin, duygu veya bilginin doğrudan, açıkça ve anlaşılır şekilde ortaya konulmasıdır. Yani, cümlede ne anlatılmak isteniyorsa açıkça söylenir, okuyan veya dinleyen anlam çıkarmak zorunda kalmaz. Açık ifadeler genellikle sade, net ve anlaşılır olur.

Örtük İfade Nedir?

Örtük ifade, anlatılmak istenenlerin ima yoluyla, dolaylı olarak aktarılmasıdır. Bu ifadelerde düşünce doğrudan söylenmez; okuyucu veya dinleyicinin çıkarım yapması, ne anlatılmak istendiğini anlaması beklenir. Örtük ifadeler, bazen daha kısa, bazen de edebi ve etkileyici olabilir.

Açık ve Örtük İfade Arasındaki Farklar

Açık ifadede iletilmek istenen mesaj doğrudan sunulur, örtük ifadede ise mesaj dolaylı şekilde verilir. Açık ifadeler hemen anlaşılırken, örtük ifadeleri anlamak için düşünmek, ipuçlarını takip etmek gerekir. Her iki ifade biçimi de iletişimi zenginleştirir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Ali, yağmur yağdığını görünce şemsiyesini aldı ve dışarı çıktı. Ali neden şemsiyesini almıştır?

Cümlede 'yağmur yağdığını görünce' ifadesi var. Yazar Ali'nin ıslanmak istemediğini doğrudan söylemese de, Ali'nin şemsiyesini yağmurda ıslanmamak için aldığı çıkarımını yapabiliriz.

Örnek 2. Ali, sabah okula geç kalınca yüzü asık bir şekilde sınıfa girdi ve bütün gün kimseyle konuşmadı. Yazar, Ali'nin nasıl hissettiğini doğrudan söylemiş mi?

Metinde Ali'nin hisleri doğrudan belirtilmemiştir. Ancak "yüzü asık" ve "kimseyle konuşmamak" ifadeleri Ali'nin üzgün veya mutsuz olduğunu gösteren ipuçlarıdır. Buradan Ali'nin sabah yaşadığı olaydan dolayı moralinin bozuk olduğunu çıkarabiliriz.

Örnek 3. Bir mektupta, "Burası her zamanki kadar sessiz ve boş. Senin gelişini sabırsızlıkla bekliyorum" cümleleri geçiyor. Bu cümlelerden, yazarın hisleri konusunda ne gibi bir çıkarıma ulaşabiliriz?

Yazar mekânın "sessiz ve boş" olduğunu, "sabırsızlıkla beklediğini" söylemiş. Doğrudan özlem kelimesi geçmese de yazarın birine özlem duyduğu ve yalnız olduğu çıkarımına ulaşabiliriz.

Örnek 4. “Ayşe, ödevini yaptığı için öğretmeni ona teşekkür etti.” Bu cümlede anlatılan düşünce açık mı, örtük müdür?

Cümlede ne olduğu doğrudan söylenmiştir: Ayşe ödevini yapmış, öğretmeni de ona teşekkür etmiştir. Okurun bir ipucundan anlam çıkarmasına gerek yoktur. Bu nedenle cümlede açık ifade kullanılmıştır.

Örnek 5. “Ev çok dağınık olunca annem bana odanı toplamanın zamanı geldi dedi.” Bu cümlede hangi tür ifade vardır?

Burada anne, 'Odanı topla' demek yerine 'Odanı toplamanın zamanı geldi' demiştir. İstenen şey doğrudan değil, ima yoluyla söylenmiştir ve örtük ifade kullanılmıştır.

Özetle

  • Çıkarım, metinde açıkça söylenmeyen bir bilgiye ipuçlarından ulaşmaktır.
  • Basit çıkarım tek bir ipucuna, üst düzey çıkarım birden çok ipucunu birleştirmeye dayanır.
  • Açık ifade doğrudan söylenir; örtük ifade sezdirilir.
  • Çıkarım metinle desteklenmelidir; metinde dayanağı olmayan düşünce çıkarım sayılmaz.
  • Kişilerin davranışları ve sözleri onların duyguları hakkında ipucu verir.

Çıkarım ve Örtük Anlam — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
“Millî Mücadele yıllarında milletimiz bağımsızlığını korumak için büyük bir mücadele verdi.”
Bu cümlenin konusu hangisidir?
AMillî Mücadele
BBilimsel gelişmeler
CDoğal güzellikler
DSpor etkinlikleri
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Millî Mücadele".
2Kolay
“Cephedeki askerler bütün güçlüklere rağmen metanetlerini koruyordu.”
“Metanet” sözcüğünün anlamı bağlamdan hareketle hangisidir?
AKararsızlık
BDayanıklılık ve sağlam duruş
CŞaşkınlık
DKorku
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap B'dir: "Dayanıklılık ve sağlam duruş".
3Orta
Millî Mücadele'nin ilk yıllarında düzenli ordunun imkânları sınırlıydı. Halk, elindeki yiyecek ve giyecekleri askerlerle paylaşıyor; ulaşım için araçlarını kullanıma sunuyordu. Böylece cephedeki mücadele toplumun desteğiyle güçleniyordu.
Bu parçanın ana düşüncesi hangisidir?
AHalkın desteği Millî Mücadele'ye önemli katkı sağlamıştır.
BHalk cephede yaşananlarla ilgilenmemiştir.
CMücadelede hiçbir eksiklik yaşanmamıştır.
DUlaşım araçları kullanılmamıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Halkın desteği Millî Mücadele'ye önemli katkı sağlamıştır.".
4Orta
“Milletin bağımsızlık isteği önüne çıkan bütün engelleri aşan bir sel gibiydi.”
Bu cümlede hangi söz sanatı kullanılmıştır?
ABenzetme
BKonuşturma
CKişileştirme
DKarşıtlık
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Benzetme".
5Zor
I. Metin: Millî Mücadele sırasında halk ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için büyük fedakârlıklar yaptı.
II. Metin: Bazı aileler ellerindeki yiyecekleri askerlerle paylaştı, bazı insanlar ulaşım araçlarını ordunun hizmetine sundu.
İkinci metnin birinci metne katkısı hangisidir?
ABirinci metindeki düşünceyi örneklerle somutlaştırması
BBirinci metni reddetmesi
CKonuyu değiştirmesi
DFedakârlığın önemsiz olduğunu göstermesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap A'dır: "Birinci metindeki düşünceyi örneklerle somutlaştırması".

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular