MegaSoru

Cebirsel İfadelerle İşlemler 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Cebirsel İfadelerle İşlemler Konu Anlatımı

Cebirsel ifadeler, bilinmeyenleri harflerle göstererek matematiksel durumları ve gerçek yaşam problemlerini modellememizi sağlar. Bu ifadelerle toplama, çıkarma ve bir rasyonel sayıyla çarpma işlemleri yapmak matematikte önemli bir beceridir. Böylece günlük hayatta karşılaştığımız çok adımlı problemleri kolayca çözebiliriz.

Cebirsel İfade Nedir?

Cebirsel ifadeler, sayılar ve harflerle (değişkenlerle) oluşturulan matematiksel ifadelerdir. Örneğin $2x+3$, $x-y$, $3a+4$ gibi ifadeler cebirsel ifadedir. Buradaki harflerden biri veya birkaçı, gerçek yaşamda bilinmeyen bir değeri, örneğin bir kalemin fiyatını temsil edebilir.

Toplama ve Çıkarma İşlemleri

Cebirsel ifadelerde toplama ve çıkarma işlemi yaparken, benzer terimleri bir araya getiririz. Benzer terimler, üstü ve harfi aynı olan terimlerdir. Örneğin $2x$ ve $3x$ benzer terimlerdir ve toplamları $5x$ olur. Sayılar kendi aralarında, değişkenli terimler kendi aralarında toplanıp çıkarılır.

Bir Rasyonel Sayı ile Çarpma

Bir cebirsel ifadeyi bir rasyonel sayı ile çarpmak için, ifadedeki tüm terimleri bu sayı ile ayrı ayrı çarparız. Örneğin $(x+3)$ ifadesini $\frac{1}{2}$ ile çarpmak için hem $x$ hem de $3$ ayrı olarak bu sayı ile çarpılır: $\frac{1}{2}(x+3) = \frac{1}{2}x+\frac{3}{2}$ olur.

Toplama ve Çarpmanın Özellikleri (Değişme ve Birleşme Özellikleri)

Cebirsel ifadelerde toplama sırasında, terimlerin yerini değiştirmek sonucu etkilemez. Örneğin $a + b = b + a$ (toplamanın değişme özelliği). Benzer şekilde, üç veya daha fazla terim toplanırken, parantezlerin yeri değiştirilebilir: $(a + b) + c = a + (b + c)$ (toplamanın birleşme özelliği). Çarpmada da aynı şekilde $a \times b = b \times a$ ve $(a \times b) \times c = a \times (b \times c)$. Bu özellikler işlemleri kolaylaştırır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir karpuzun fiyatı $x$ TL, bir elmanın fiyatı $y$ TL'dir. 2 karpuz ve 3 elma almak için ödenecek toplam para miktarını cebirsel olarak yazınız ve $x=5$, $y=2$ için hesabı bulunuz.

Ödenecek toplam miktar $2x + 3y$ olur. Yerine koyarsak: $2 \times 5 + 3 \times 2 = 10 + 6 = 16$. Yani toplam 16 TL ödenir.

Örnek 2. $x+4$ cebirsel ifadesini $-2$ ile çarpınız ve sonucu sadeleştirerek yazınız.

$-2 \times (x+4) = -2x + (-2 \times 4) = -2x -8$ elde edilir.

Örnek 3. $3x + 2y - x + 5$ ifadesini sadeleştiriniz.

Benzer terimler gruplanır: $3x - x = 2x$, $2y$ aynen kalır, $+5$ sabit terimdir. Sonuç: $2x + 2y + 5$.

Örnek 4. Bir manavda muzun fiyatı $m$ TL, üzümün fiyatı $u$ TL'dir. Ali'nin cebinde 20 TL var. 2 muz ve 3 üzüm alırsa, Ali'nin geriye kaç TL'si kalır?

Önce harcayacağı miktarı bulalım: $2m + 3u$. Geriye kalan para: $20 - (2m + 3u)$. Yani cebirsel ifade $20 - 2m - 3u$ olur.

Özetle

  • Cebirsel ifadeler, bilinmeyen değerleri harflerle gösterdiğimiz ifadelerdir.
  • Toplama ve çıkarma işlemlerinde benzer terimler bir araya getirilerek işlem yapılır.
  • Bir rasyonel sayı ile çarparken ifadede tüm terimler ayrı ayrı çarpılır.
  • Toplama ve çarpmanın değişme ve birleşme özellikleri cebirsel işlemlerin kolay yapılmasını sağlar.
  • Cebirsel ifadeler günlük hayat problemlerini modellemekten işlemleri sadeleştirmeye kadar birçok alanda kullanılır.

Cebirsel İfadelerle İşlemler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir dikdörtgenin kısa kenarı $x$ birim, uzun kenarı $7$ birimdir. Dikdörtgenin çevresini gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A$2x + 7$
B$2x + 14$
C$x + 14$
D$x + 7$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çevre, iki kısa kenarın ve iki uzun kenarın toplamıdır. Yani $2 \times x + 2 \times 7 = 2x + 14$ elde edilir.
Cevap: $2x + 14$
2Kolay
Bir kırtasiyede her biri $x$ TL olan defterlerden 5 adet ve her biri $3$ TL olan kalemlerden 2 adet alınıyor. Bu alışverişin toplam tutarını gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A$5x+3$
B$x+6$
C$5x+6$
D$5+3x$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
5 adet defterin toplam fiyatı $5x$ TL olur. 2 kalemin fiyatı $2 \times 3 = 6$ TL'dir. Toplam tutar $5x+6$ TL'dir.
Cevap: $5x+6$
3Orta
Bir markette bir kutu süt $x$ TL, bir ekmek $5$ TL'dir. Ahmet, 2 kutu süt ve 3 ekmek alıyor. Ahmet'in kasada ödeyeceği toplam miktarı gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A$x+15$
B$2x+15$
C$2x+10$
D$x+8$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ahmet 2 kutu süt aldığı için sütlerin toplam fiyatı $2x$ TL olur. 3 ekmek alırsa, ekmeklerin fiyatı $3\times5=15$ TL olur. Toplam tutar $2x+15$ TL'dir.
Cevap: $2x+15$
4Orta
Bir spor salonunda günlük üyelik ücreti $x$ TL'dir. Bir öğrenci, ilk gün $x$ TL ödüyor, ikinci gün ise hem ücreti ödüyor hem yanında gelen kardeşi için 5 TL ek ücret veriyor. Bu iki gün için toplam ödenen miktarı gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A2x+5
Bx+10
C2x+10
Dx+5
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İlk gün öğrenci $x$ TL öder. İkinci gün ise $x+5$ TL öder. Toplam ödeme: $x+(x+5)=2x+5$. Cevap: $2x+5$
5Zor
Bir çiftçi tarlasına $x$ kilogram domates ve $y$ kilogram biber ekiyor. Hasatta domateslerin kilosu $\frac{3}{4}$ oranında, biberlerin kilosu da $\frac{1}{2}$ oranında fire veriyor. Hasattan sonra çiftçinin elinde kalan toplam ürün miktarını gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A$\frac{1}{4}x+\frac{1}{2}y$
B$\frac{1}{4}x+\frac{1}{2}y-xy$
C$x+y-\frac{1}{4}x$
D$\frac{3}{4}x+\frac{1}{2}y$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Hasatta domateslerin $x$ kilogramının $\frac{3}{4}$'ü, biberlerin $y$ kilogramının ise $\frac{1}{2}$'si fire verir. Kalan domates miktarı: $x-\frac{3}{4}x=\frac{1}{4}x$. Kalan biber miktarı: $y-\frac{1}{2}y=\frac{1}{2}y$. Toplam kalan ürün: $\frac{1}{4}x+\frac{1}{2}y$. Cevap: $\frac{1}{4}x+\frac{1}{2}y$

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular