Çözümü göster
Ahmet pastayı alabilmek için fiyatı bütçesinden küçük veya ona eşit olmalıdır. Bu nedenle $x \leq 7$ ifadesi doğrudur. Cevap: $x \leq 7$
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler ve eşitsizlikler, günlük hayatımızda karşılaşabileceğimiz birçok problemi matematiksel olarak ifade etmemizi sağlar. Özellikle miktarların birbirine eşit olduğu ya da birinin diğerinden büyük veya küçük olduğu durumları cebirsel olarak çözmemize yardımcı olur. Bu konuyu öğrenmek, hem akıl yürütme hem de problem çözme becerilerimizi geliştirir.
Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler, içerisinde sadece bir bilinmeyen (genellikle $x$ ile gösterilir) olan ve bu bilinmeyenin kuvveti 1 olan denklemlerdir. Genel olarak, $ax + b = c$ şeklinde yazılır. Burada $a$, $b$ ve $c$ birer sayıdır. Bu tür denklemlerde amaç, bilinmeyenin hangi değeri alması gerektiğini bulmaktır.
Eşitsizlikler, iki ifadenin birbirine eşit olmaktan farklı olarak, birinin diğerinden daha büyük ya da daha küçük olduğunu gösteren matematiksel ifadelerdir. Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlikler genelde $ax + b < c$, $ax + b > c$, $ax + b \leq c$ veya $ax + b \geq c$ şeklinde yazılır. Denklemde olduğu gibi burada da $x$'in hangi değerler için eşitsizliği sağladığı araştırılır.
Günlük yaşamda karşılaşılan birçok problemde bazı miktarları (nicelikleri) bulmak isteriz. Bu miktarların birbirine eşit olup olmadığına karar verebiliriz. Eğer eşitlik varsa denklem, değilse eşitsizlik ile ifade edilir. Önce problemin nicelikleri belirlenir, ardından aralarındaki ilişki cebirsel olarak yazılır ve uygun cebirsel ifade kurulur.
Bir denklemi veya eşitsizliği çözerken genellikle yapılan işlemler şunlardır: Bilinmeyeni yalnız bırakmak, eşitliğin her iki tarafından aynı işlemi gerçekleştirmek ve işlemleri sırayla uygulamak. Elde edilen çözüm, orijinal problemde yerine yazılarak doğrulanmalıdır. Eğer elde edilen sonuç problemi sağlamıyorsa, çözüm stratejisi gözden geçirilmeli ve gerekirse değiştirilmelidir.
Çözüme ulaştıran yöntemler genellenebilir; örneğin her birinci dereceden denklemi benzer adımlarla çözebiliriz. Ancak bazı problemlerde deneme-yanılma veya tablodan yararlanma gibi farklı yöntemler de kullanılabilir. Böylelikle problem çözme ve eleştirel düşünme kapasitemiz gelişir.
Örnek 1. Bir kalemin fiyatı $7$ TL'dir. Ali'nin $40$ TL'si var. Ali en fazla kaç kalem alabilir?
Alınacak kalem sayısı $x$ olsun. Ödenecek tutar $7x$ TL'dir ve bu tutar $40$ TL'yi geçmemelidir: $7x \leq 40$. Her iki tarafı $7$'ye bölersek $x \leq \frac{40}{7} \approx 5,71$ bulunur. Kalem sayısı tam sayı olacağından Ali en fazla $5$ kalem alabilir. Kontrol: $5 \times 7 = 35 \leq 40$; $6 \times 7 = 42 > 40$.
Örnek 2. Elif’in yaşının iki katının 3 fazlası 27’ye eşittir. Elif kaç yaşındadır?
Elif’in yaşı $x$ olsun. İfadeyi denkleme dökersek:
$2x + 3 = 27$
$2x = 27 - 3$
$2x = 24$
$x = 24 \div 2 = 12$
Elif 12 yaşındadır.
Örnek 3. Ali, bir sınavdan en az 60 puan almak zorunda. Şu ana kadar 55 puan aldı. Kalan sınavdan $x$ puan alacaksa, alması gereken minimum puanı belirleyen eşitsizliği kurup çözünüz.
Ali'nin toplam puanı $55 + x$ olmalı ve bu puan en az 60 olmalı.
$55 + x \geq 60$
$x \geq 60 - 55$
$x \geq 5$
Ali kalan sınavdan en az 5 puan almalıdır.
Örnek 4. Bir mağazada bir gömlek 80 TL’dir. Buse’nin cebindeki para $x$ TL ve bir gömlek ve bir pantolon (fiyatı 90 TL) almak istiyor. Buse'nin yeterli parası olması için sağlayacağı eşitsizliği yazalım ve çözümünü bulalım.
İki ürünün toplam tutarı: $80 + 90 = 170$ TL.
Buse'nin parası $x$ TL ise, bu miktar 170 TL'ye eşit veya daha fazla olmalı:
$x \geq 170$
Yani Buse’nin en az 170 TL’si olmalı.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.