Çözümü göster
Şiirin her satırına dize ya da mısra denir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Şiirin biçim özellikleri, bir şiirin dış yapısını ve görünüşünü oluşturan düzenlemelerdir. Bir şiirde mısra, bent, nazım birimi, kafiye gibi unsurlar şiirin biçimini belirler. Şiirin biçim özelliklerini anlamak, şiiri çözümlememize ve ona uygun bir şekilde incelememize yardımcı olur.
Mısra, şiirde her satıra verilen isimdir. En kısa şiir bir mısradan oluşur. Yani, şiirin satırlarını tek tek okuduğumuzda her biri birer mısra olur. Şiirlerin güzelliği, anlamı ve ahengi çoğu zaman mısralarla sağlanır.
İki mısradan oluşan bölüme beyit denir. Özellikle divan şiirinde sıkça kullanılır. Dörtlük, adından da anlaşılacağı gibi dört mısradan oluşan bölümdür; genelde halk şiirinde görülür. Bent ise aynı ölçüdeki üç veya daha fazla mısradan oluşan bölümlerdir ve özellikle bazı modern şiir türlerinde kullanılır. Hangi bölümleme kullanılırsa kullanılsın, şiirin biçimsel yapısı üzerinde önemli bir yere sahiptir.
Kafiye, şiirde mısra sonlarında benzer seslerin tekrar edilmesidir. Redif ise mısra sonunda kafiyeden hemen sonra tekrar edilen ek ya da kelimelere verilen isimdir. Kafiye ve redif şiire ahenk katar ve kolay ezberlenmesini sağlar. Kafiyenin türleri inceleme yöntemlerine göre değişir; ancak temel olarak ses benzerliğine göre incelenir.
Şiirde mısra uzunluklarının belli bir düzende olmasını sağlayan kurala ölçü ya da vezin denir. Türk şiirinde hece ölçüsü, aruz ölçüsü ve serbest ölçü olmak üzere üç ana ölçü kullanılır. Hece ölçüsü, mısralardaki hece sayısının eşit olmasına; aruz ölçüsü, uzun ve kısa hecelerin düzenli sıralanmasına; serbest ölçü ise herhangi bir kurala bağlı olunmadan yazılan şiirlere denir.
Nazım birimi, şiirin bölümündeki en küçük yapı birimidir: mısra, beyit ya da dörtlük olabilir. Nazım şekli ise şiirin hangi şekilde kaleme alındığını gösterir. Örneğin, halk şiirinde koşma; divan şiirinde gazel, kaside gibi farklı nazım şekilleri bulunur. Şiirin yapısal düzenini anlamak için bu özellikleri bilmek gerekir.
Örnek 1. Aşağıdaki şiiri inceleyiniz:
Bir dalda iki kiraz
Biri al, biri beyaz
Eğer beni seversen
Mektubuma hemen yaz
Bu şiirde dört mısra bulunur. Dörtlük nazım birimi kullanılmıştır. Her mısra bir satırdır. 'beyaz' ve 'yaz' sözcüklerinin son üç sesi (y, a, z) birebir aynıdır; ikiden fazla ses ortak olduğu için burada zengin kafiye vardır (ilk mısradaki 'kiraz' sözcüğü de aynı '-az' sesiyle kafiyeye katılır).
Örnek 2. Gelen geçti, göçen kaldı
Zaman olur, devran döner
Bu dizelerde iki mısra, yani bir beyit vardır. Beyitte, 'kaldı' ve 'döner' arasında ses benzerliği olmadığı için kafiye yoktur. Ancak beyit şeklinde yazılmıştır.
Örnek 3. Kuşlar uçar göklere
Yıldızlar düşer yere
Akşam olur gün batar
Dağ başında ay doğar
Bu örnekte dört mısradan oluşan bir dörtlük vardır. Her mısra yedi hecedir (Kuş-lar u-çar gök-le-re), bu yüzden şiir hece ölçüsüyle yazılmıştır. 'göklere' ve 'yere' sözcüklerinin sonundaki -e eki aynı görevde tekrar ettiği için rediftir; ondan önceki 'r' sesi ise yarım kafiyedir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.