Çözümü göster
Tarama sırasında yük dağılımı değişebilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Kuru saç tarandıktan sonra tarağın küçük kâğıt parçalarını çekmesi, kazak çıkarılırken çıtırtı duyulması ve gökyüzünde şimşek çakması elektriklenmenin sonuçlarıdır. Bu konuda elektrik yüklerini, yüklerin birbirine etkisini ve cisimlerin hangi yollarla elektriklendiğini inceleriz.
Maddeyi oluşturan atomlarda pozitif (+) yüklü protonlar ve negatif (−) yüklü elektronlar bulunur.
• Bir cisim elektron kazanırsa negatif yüklenir, elektron kaybederse pozitif yüklenir.
• Elektriklenme sırasında yer değiştiren tanecikler elektronlardır; protonlar yer değiştirmez.
• Elektriklenmede yük yoktan oluşmaz; elektronlar bir cisimden diğerine aktarılır.
• Aynı cins yükler birbirini iter: İki pozitif ya da iki negatif yüklü cisim birbirinden uzaklaşır.
• Farklı cins yükler birbirini çeker: Pozitif ve negatif yüklü cisimler birbirine yaklaşır.
• Yüklü bir cisim nötr bir cismi de çekebilir; bu nedenle çekme tek başına iki cismin zıt yüklü olduğunu kanıtlamaz. İtme ise iki cismin aynı cins yüklü olduğunu gösterir.
Elektrik yükleri birbirine dokunmadan da etki eder.
• Sürtünme ile elektriklenme: Farklı cins iki nötr cisim birbirine sürtülünce elektronlar birinden diğerine geçer. Elektron veren cisim pozitif, elektron alan cisim negatif yüklenir. İki cisim eşit miktarda zıt yükle yüklenir. Saçın taranması, plastik çubuğun yünlü kumaşa sürtülmesi buna örnektir.
• Dokunma ile elektriklenme: Yüklü bir iletken nötr bir iletkene dokundurulunca yükün bir kısmı nötr cisme geçer. Dokunmadan sonra iki cisim aynı cins yükle yüklenir.
• Etki ile elektriklenme: Yüklü bir cisim nötr bir iletkene dokunmadan yaklaştırılınca iletkendeki yükler yer değiştirir. Negatif yüklü çubuk yaklaştırılırsa elektronlar çubuğa uzak uca itilir, yakın uç pozitif olur. Çubuk uzaklaştırılırsa yükler eski dağılımına döner.
• Şimşek: Bulutlar arasında gerçekleşen elektrik yükü boşalmasıdır.
• Yıldırım: Bulut ile yer arasında gerçekleşen elektrik yükü boşalmasıdır. Yıldırım düşmesi can ve mal kaybına yol açabilir.
• Fotokopi makineleri ve yazıcılar, elektriklenmiş toner taneciklerinin kâğıda tutunmasıyla çalışır.
• Elektrostatik boyamada boya tanecikleri yüklenerek boyanacak yüzeye düzgünce tutunur.
• Bazı baca filtreleri zararlı tanecikleri elektriklenme yoluyla tutar.
Örnek 1. Plastik bir çubuk yünlü kumaşa sürtülüyor ve çubuk negatif yükleniyor. Kumaşın yükü nedir? Hangi tanecikler yer değiştirmiştir?
Kumaştan çubuğa elektron geçmiştir. Elektron alan çubuk negatif, elektron veren kumaş pozitif yüklenmiştir. Yer değiştiren tanecikler elektronlardır.
Örnek 2. Negatif yüklü bir küre nötr bir iletken küreye dokundurulup ayrılıyor. İkinci kürenin yükü ne olur?
Dokunma ile elektriklenmede yükün bir kısmı nötr cisme geçer ve iki cisim aynı cins yükle yüklenir. İkinci küre negatif yüklenir.
Örnek 3. Pozitif yüklü bilinen bir cisim K cismini itiyor. K'nin yükü hakkında ne söylenebilir?
Aynı cins yükler birbirini iter. K de pozitif yüklüdür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.