Çözümü göster
$9=3^{2}$ olduğundan $x^{2}-9=x^{2}-3^{2}$ olur. İki kare farkı özdeşliğine göre bu ifade $(x-3)(x+3)$ biçiminde yazılır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Çarpanlara ayırma, cebirsel ifadeleri daha basit iki ya da daha fazla ifadenin çarpımı şeklinde yazmayı sağlar. Bu yöntem; denklem çözümlerini kolaylaştırır, özdeşlikleri ve cebirsel işlemleri pratik kılar. Bu derste ortak çarpan parantezine alma, iki kare farkı ve tam kare ifadelerin çarpanlara ayrılması yöntemlerini öğreneceğiz.
Bir cebirsel ifadeyi, onu oluşturan çarpanların çarpımı biçiminde yazmaya çarpanlara ayırma denir. Çarpanlara ayırmak, ifadelerin sadeleştirilmesinde ve bazı denklemlerin çözümünde önemli bir adımdır. $6x^2$ gibi bir ifadeyi $2x \times 3x$ biçiminde yazmak buna bir örnektir.
Birden fazla terimi olan bir ifadede, tüm terimlerde ortak olan bir sayı ya da değişken varsa, bu ortak parantez dışına çıkarılır. Kalan kısım parantez içinde yazılır. Örneğin $6x + 9$ her iki terimde de $3$ ortak olduğundan $3(x + 3)$ biçiminde yazılır.
Bir ifadenin iki terimi de karesel ve arasında eksi işareti varsa, bu ifade iki kare farkı özdeşliğine göre çarpanlarına ayrılır. Yani $a^2 - b^2 = (a - b)(a + b)$ olarak yazılır. Örneğin $x^2 - 9 = (x - 3)(x + 3)$ şeklinde çarpanlara ayrılır.
$a^2 + 2ab + b^2$ ya da $a^2 - 2ab + b^2$ biçimindeki ifadeler tam kare özdeşliklerine uygun olarak çarpanlara ayrılır. $a^2 + 2ab + b^2 = (a + b)^2$, $a^2 - 2ab + b^2 = (a - b)^2$ şeklinde yazılır. Böylece ifadeyi bir parantezin karesi biçiminde göre çarpanlarına ayırmış oluruz.
Örnek 1. $8x + 12$ ifadesini çarpanlarına ayırınız.
Her iki terimde de $4$ ortak olduğundan, $8x + 12 = 4(2x + 3)$ olarak çarpanlarına ayrılır.
Örnek 2. $x^2 - 16$ ifadesini çarpanlara ayırınız.
Bu ifade iki kare farkı özdeşliğine uygundur çünkü $x^2$ ve $16$ birer kare, aralarında eksi var. $x^2 - 16 = (x - 4)(x + 4)$ olarak çarpanlara ayrılır.
Örnek 3. $y^2 + 10y + 25$ ifadesini çarpanlara ayırınız.
$y^2$ ile $25$ birer kare, $10y$ ise $2 \times y \times 5$ olduğundan bu ifade tam kare özdeşliğidir: $y^2 + 10y + 25 = (y + 5)^2$.
Örnek 4. $3x^2 - 12x$ ifadesini çarpanlara ayırınız.
Her iki terimde de $3x$ ortak olduğu için paranteze alırız: $3x^2 - 12x = 3x(x - 4)$.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.