Çözümü göster
Cebirsel ifade, içinde en az bir değişken (harf) bulunan ifadedir. $15+4$ ifadesinde değişken yoktur, yalnızca sayılar vardır; bu yüzden cebirsel ifade değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cebirsel ifadelerle çarpma konusu, sayılar ve değişkenlerle oluşturulan matematiksel ifadeleri çarpma işlemiyle birleştirmeyi kapsar. Bu sayede cebirsel ifadeleri sadeleştirmek, genişletmek ve farklı biçimlerde yazmak öğrenilir. Konuyu anlamak, eşitlikleri çözmede, denklem geliştirmede ve daha ileri matematiksel işlemlerde temel oluşturur.
Cebirsel ifade, sayı ve harflerin (değişkenlerin) toplama, çıkarma, çarpma veya bölme işlemleriyle oluşturulan matematiksel ifadelerdir. Örneğin $x + 5$, $3x$, $x^{2}$, $-6y^{2}$ birer cebirsel ifadedir.
Bir cebirsel ifade; terimler, katsayılar ve değişkenlerden oluşur. Terim; cebirsel ifadede toplama veya çıkarma işaretleriyle ayrılan her bir birimdir. Katsayı, değişkenin önündeki çarpan olan sayıdır. Değişken ise genellikle harflerle gösterilen bilinmeyendir. Örneğin $3x$ ifadesinde, 3 katsayı, $x$ ise değişkendir. Sabit terim de bir katsayıdır; örneğin $x + 5$ ifadesindeki $5$, değişkeni olmayan sabit terimdir.
Cebirsel ifadelerde çarpma, hem sayılarla hem de değişkenlerle yapılır. Bunun için dağılım (dağılma) kuralı kullanılır. Yani, bir terim parantezin içindeki her terimle çarpılır ve sonuçlar toplanır.
Tek terimli bir cebirsel ifade başka bir cebirsel ifade ile çarpılırken her iki terimin katsayıları çarpılır, değişkenler ise üslerine göre çarpılır. Örneğin $2x \times 3x = 6x^{2}$ olur. Eğer ifadeler çok terimliyse, her terim diğerinin her terimiyle çarpılır ve benzer terimler varsa toplanır.
Katsayılar birbiriyle, değişkenler de kendi aralarında çarpılır. Katsayılar arasında normal çarpma yapılır; değişkenler arasında ise aynı harfli değişkenler üsleri toplanarak çarpılır. Farklı harfli değişkenler yan yana yazılır.
Örneğin $a \times a = a^{2}$, $a \times b = ab$, $2x \times 4y = 8xy$. Birden fazla değişkenli terimler de aynı şekilde çarpılır.
Çok terimli iki cebirsel ifade çarpılırken, her terim diğer ifadedeki her terimle sırayla çarpılır. Sonra oluşan terimler toplanır ve benzer terimler birleştirilir.
Örneğin $(x+2)(x+3)$ çarpılırken: Önce $x$ ile ($x$ ve $3$) çarpılır, sonra $2$ ile ($x$ ve $3$) çarpılır. Elde edilen terimler toplanır ve benzer terimler birleştirilir.
Örnek 1. $y$ ile $3y-2$ ifadesini çarpınız.
$y(3y-2) = y \times 3y + y \times (-2) = 3y^{2} - 2y$
Örnek 2. $2x+3$ ile $5x-1$ ifadesini çarpınız.
Önce $2x$ ile $5x$ ve $-1$ çarpılır: $2x \times 5x = 10x^{2}$ ve $2x \times (-1) = -2x$. Sonra $3$ ile $5x$ ve $-1$ çarpılır: $3 \times 5x = 15x$ ve $3 \times (-1) = -3$.
Bunları toplarsak: $10x^{2} - 2x + 15x - 3$. Benzer terimleri birleştirince: $10x^{2} + 13x - 3$ elde edilir.
Örnek 3. $-6y^{2}$ ile $4y$ ifadesini çarpınız.
Katsayılar: $-6 \times 4 = -24$. Değişkenler: $y^{2} \times y = y^{3}$. Sonuç: $-24y^{3}$
Örnek 4. $a^{2}b$ ile $3ab$ ifadesini çarpınız.
Katsayılar: $1 \times 3 = 3$. Değişkenler: $a^{2}b \times ab = a^{2} \times a \times b \times b = a^{3}b^{2}$. Sonuç olarak: $3a^{3}b^{2}$
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.