MegaSoru

Cebirsel İfadelerle Çarpma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Cebirsel İfadelerle Çarpma Konu Anlatımı

Cebirsel ifadelerle çarpma konusu, sayılar ve değişkenlerle oluşturulan matematiksel ifadeleri çarpma işlemiyle birleştirmeyi kapsar. Bu sayede cebirsel ifadeleri sadeleştirmek, genişletmek ve farklı biçimlerde yazmak öğrenilir. Konuyu anlamak, eşitlikleri çözmede, denklem geliştirmede ve daha ileri matematiksel işlemlerde temel oluşturur.

Cebirsel İfade Nedir?

Cebirsel ifade, sayı ve harflerin (değişkenlerin) toplama, çıkarma, çarpma veya bölme işlemleriyle oluşturulan matematiksel ifadelerdir. Örneğin $x + 5$, $3x$, $x^{2}$, $-6y^{2}$ birer cebirsel ifadedir.

Bir cebirsel ifade; terimler, katsayılar ve değişkenlerden oluşur. Terim; cebirsel ifadede toplama veya çıkarma işaretleriyle ayrılan her bir birimdir. Katsayı, değişkenin önündeki çarpan olan sayıdır. Değişken ise genellikle harflerle gösterilen bilinmeyendir. Örneğin $3x$ ifadesinde, 3 katsayı, $x$ ise değişkendir. Sabit terim de bir katsayıdır; örneğin $x + 5$ ifadesindeki $5$, değişkeni olmayan sabit terimdir.

Cebirsel İfadelerin Çarpımı

Cebirsel ifadelerde çarpma, hem sayılarla hem de değişkenlerle yapılır. Bunun için dağılım (dağılma) kuralı kullanılır. Yani, bir terim parantezin içindeki her terimle çarpılır ve sonuçlar toplanır.

Tek terimli bir cebirsel ifade başka bir cebirsel ifade ile çarpılırken her iki terimin katsayıları çarpılır, değişkenler ise üslerine göre çarpılır. Örneğin $2x \times 3x = 6x^{2}$ olur. Eğer ifadeler çok terimliyse, her terim diğerinin her terimiyle çarpılır ve benzer terimler varsa toplanır.

Çarpma İşleminde Katsayı ve Değişkenlerin Kullanımı

Katsayılar birbiriyle, değişkenler de kendi aralarında çarpılır. Katsayılar arasında normal çarpma yapılır; değişkenler arasında ise aynı harfli değişkenler üsleri toplanarak çarpılır. Farklı harfli değişkenler yan yana yazılır.

Örneğin $a \times a = a^{2}$, $a \times b = ab$, $2x \times 4y = 8xy$. Birden fazla değişkenli terimler de aynı şekilde çarpılır.

Çok Terimli İfadelerin Çarpılması

Çok terimli iki cebirsel ifade çarpılırken, her terim diğer ifadedeki her terimle sırayla çarpılır. Sonra oluşan terimler toplanır ve benzer terimler birleştirilir.

Örneğin $(x+2)(x+3)$ çarpılırken: Önce $x$ ile ($x$ ve $3$) çarpılır, sonra $2$ ile ($x$ ve $3$) çarpılır. Elde edilen terimler toplanır ve benzer terimler birleştirilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $y$ ile $3y-2$ ifadesini çarpınız.

$y(3y-2) = y \times 3y + y \times (-2) = 3y^{2} - 2y$

Örnek 2. $2x+3$ ile $5x-1$ ifadesini çarpınız.

Önce $2x$ ile $5x$ ve $-1$ çarpılır: $2x \times 5x = 10x^{2}$ ve $2x \times (-1) = -2x$. Sonra $3$ ile $5x$ ve $-1$ çarpılır: $3 \times 5x = 15x$ ve $3 \times (-1) = -3$.
Bunları toplarsak: $10x^{2} - 2x + 15x - 3$. Benzer terimleri birleştirince: $10x^{2} + 13x - 3$ elde edilir.

Örnek 3. $-6y^{2}$ ile $4y$ ifadesini çarpınız.

Katsayılar: $-6 \times 4 = -24$. Değişkenler: $y^{2} \times y = y^{3}$. Sonuç: $-24y^{3}$

Örnek 4. $a^{2}b$ ile $3ab$ ifadesini çarpınız.

Katsayılar: $1 \times 3 = 3$. Değişkenler: $a^{2}b \times ab = a^{2} \times a \times b \times b = a^{3}b^{2}$. Sonuç olarak: $3a^{3}b^{2}$

Özetle

  • Cebirsel ifadeler sayı ve değişkenlerden oluşur.
  • Bir cebirsel ifadede terim, katsayı ve değişken kavramları önemlidir.
  • Çarpma işleminde katsayılar kendi arasında, benzer değişkenler ise üsleri toplanarak çarpılır.
  • Çok terimli ifadelerin çarpılmasında dağılım (dağılma) kuralı kullanılmalıdır.
  • Sonuçta benzer terimler birleştirilerek en sade biçime ulaşılır.

Cebirsel İfadelerle Çarpma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aşağıdakilerden hangisi bir cebirsel ifade değildir?
A$3x+5$
B$7y-2z$
C$15+4$
D$x^{2}+2x+1$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Cebirsel ifade, içinde en az bir değişken (harf) bulunan ifadedir. $15+4$ ifadesinde değişken yoktur, yalnızca sayılar vardır; bu yüzden cebirsel ifade değildir.
2Kolay
$(x-4)(x+4)$ çarpımının sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A$x^{2}-16$
B$x^{2}+16$
C$x^{2}-8x+16$
D$x^{2}+8x+16$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İki kare farkı özdeşliğine göre $(x-4)(x+4)=x^{2}-4^{2}=x^{2}-16$ olur.
3Orta
Bir dikdörtgenin kenar uzunlukları $(4x-3)$ cm ve $(2x+5)$ cm'dir. Buna göre dikdörtgenin alanını veren cebirsel ifade hangisidir?
A$8x^2+14x-15$
B$8x^2+20x-15$
C$8x^2+26x-15$
D$6x^2+14x-15$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$(4x-3)(2x+5)=8x^2+20x-6x-15=8x^2+14x-15$ olur.
4Orta
Eren, $-4x(3x-5)$ işlemini $-12x^2-5$ olarak yapıyor. Buna göre Eren'in yaptığı hata aşağıdakilerden hangisidir?
AParantezin önündeki eksi işaretini iki kez kullanmıştır.
B$3x$ teriminin katsayısını yanlış belirlemiştir.
C$-4x$ ifadesini yalnız ilk terimle çarpmış, ikinci terimle çarpmamıştır.
D$x\cdot x$ işlemini $x^2$ olarak yazmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$-4x$ parantez içindeki her terimle çarpılmalıdır. $-4x\cdot3x=-12x^2$ ve $-4x\cdot(-5)=20x$ olduğundan doğru sonuç $-12x^2+20x$'tir. Eren ikinci terime dağıtma işlemini uygulamamıştır.
5Zor
Bir öğrenci $(4z-11)(4z+11)$ ifadesini sadeleştirirken şu işlemleri yapıyor: I. $(4z-11)(4z+11)=(4z)^2-11^2$, II. $=16z^2-22$, III. $=2(8z^2-11)$. Öğrencinin çözümündeki ilk hata hangi adımda yapılmıştır ve doğru ifade ne olmalıdır?
AII. adım; $16z^2-121$
BI. adım; $16z^2+121$
CII. adım; $8z^2-121$
DIII. adım; $16z^2-22$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
I. adım iki kare farkı özdeşliğine uygundur. Ancak $11^2=121$ olduğundan II. adımda $16z^2-22$ değil, $16z^2-121$ yazılmalıdır. İlk hata II. adımdadır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular