Çözümü göster
Piller ağır metaller içerebilir; çöpte bozulan piller bu metalleri toprağa ve yeraltı suyuna bırakabilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Metaller ve alaşımlar köprülerden telefonlara kadar her yerdedir; nanoparçacıklar ise kozmetikten tıbba yayılmaktadır. Ancak bu malzemelerin üretimi, kullanımı ve atılması sırasında çevreye karışan metaller ekosisteme zarar verebilir. Kimya, bu problemleri tanımlamak ve çözüm üretmek için gerekli bilgiyi sağlar.
Kurşun, cıva, kadmiyum gibi ağır metaller doğada kolayca parçalanmaz. Sanayi atıkları, maden işletmeleri, kullanılmış piller ve elektronik atıklar yoluyla suya ve toprağa karışırlar. Canlılar bu metalleri vücutlarından kolayca atamaz; metaller zamanla dokularda birikir. Besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda birikim daha fazla olabilir. Toprakta biriken metaller bitkilerin büyümesini etkiler ve tarım ürünlerine geçebilir; bu nedenle toprak verimliliği ve gıda güvenliği açısından risk oluşturur.
Nanoparçacıklar çok küçük oldukları için klasik su arıtma yöntemleriyle sudan uzaklaştırılmaları zordur. Su ortamına geçen metal nanoparçacıklar sucul canlıları etkileyebilir. Faydalı özellikleri (örneğin gümüşün mikrop öldürücülüğü) doğada yararlı mikroorganizmalara da zarar verebilir. Bu yüzden nanoteknolojik ürünlerin faydaları ile çevresel riskleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bir ürünün yaşam boyunca çevreye bıraktığı kimyasal yüke kimyasal ayak izi, insan etkinliklerinin doğal kaynaklar üzerinde oluşturduğu toplam baskıya ekolojik ayak izi denir. Çözüm önerileri şunları içerebilir: atık pillerin ve elektronik atıkların ayrı toplanması, metallerin geri kazanılması, sanayi atık sularının arıtılması, daha az toksik malzemelerin seçilmesi.
Bir çözüm önerisi değerlendirilirken veriye dayanıp dayanmadığı, problemin nedenine yönelip yönelmediği ve uygulanabilirliği sorgulanır. Atatürk Orman Çiftliği gibi örnekler, Türkiye'de sürdürülebilir tarım düşüncesinin tarihsel bir parçasıdır.
Örnek 1. Bir göle karışan cıvanın küçük balıklardan çok, bu balıklarla beslenen büyük balıklarda daha yüksek derişimde bulunması nasıl açıklanır?
Cıva canlı vücudundan kolayca atılamaz ve dokularda birikir. Büyük balık çok sayıda küçük balık yediği için her birindeki cıvayı alır ve biriktirir. Bu yüzden besin zincirinin üst basamaklarında derişim daha yüksektir.
Örnek 2. Atık pillerin evsel çöple birlikte atılması hangi çevre problemine yol açabilir? Uygun bir çözüm öneriniz.
Piller ağır metal içerebilir; çöp alanında bu metaller toprağa ve yeraltı suyuna karışabilir. Uygun çözüm, atık pillerin ayrı toplama kutularına atılması ve metallerin geri kazanılmasıdır.
Örnek 3. Bir öğrenci "Gümüş nanoparçacıklar mikrop öldürdüğüne göre doğaya karışmaları çevre için faydalıdır" diyor. Bu yorum neden hatalıdır?
Gümüş nanoparçacıkların mikrop öldürücü etkisi seçici değildir; doğada ekosistemin işleyişi için gerekli olan yararlı mikroorganizmalara da zarar verebilir. Ayrıca sudan uzaklaştırılmaları zordur. Faydanın bir ortamda olması, her ortamda olacağı anlamına gelmez.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.