MegaSoru

Afetlerden Korunma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Afetlerden Korunma Konu Anlatımı

Afetlerden korunmak için hangi önlemin alınacağı, afetin türüne ve mekânın özelliklerine göre değişir. Bu konuda bir mekân için en uygun korunma uygulamasına karar verme süreci ele alınır. Bu bir karar verme konusudur: soruda verilen koşullar içinde gerekçesi olan tek doğru yanıt seçilir.

Karar verme süreci

Süreç şu adımlardan oluşur: amacı belirleme (hangi afetten, kimi, nasıl korumak?), afet türü ve mekân hakkında bilgi toplama, alternatif seçenekler oluşturma, seçenekleri karşılaştırarak çıkarım yapma, mekâna en uygun seçeneği seçme ve seçimin sonuçları üzerine düşünme. Karar, verilen koşullara dayanmalıdır; koşullar değişirse seçim de değişebilir.

Afet türüne göre korunma

Depremde yapıları dayanıklı yapmak, ağır eşyaları sabitlemek, güvenli toplanma alanları belirlemek ve sarsıntı sırasında Çök-Kapan-Tutun uygulamasını yapmak temel korunma yöntemleridir. Selde dere yataklarında yapılaşmayı önlemek, taşkın set ve kanalları, erken uyarı ve yüksek yerlere çıkış planı etkilidir. Heyelanda eğimli alanlarda yapılaşmayı sınırlamak, drenaj ve ağaçlandırma yararlıdır. Çığda çığ yollarında yapılaşmayı engellemek, koruyucu yapılar ve riskli dönemde ulaşımı sınırlamak yöntemlerdir. Orman yangınında yangına dayanıklı bitki örtüsü, ateş yakma kısıtlamaları ve erken müdahale önemlidir.

Mekâna göre seçim

Aynı afet türü için bile farklı mekânlarda farklı uygulamalar öne çıkabilir. Okulda tahliye planı ve tatbikat, evde eşya sabitleme ve afet çantası, açık alanda ağaç, direk, bina ve kablolardan uzaklaşma, kıyıda yüksek bölgelere hızla çıkma, yamaçta drenaj ve ağaçlandırma önceliklidir.
Seçerken uygulamanın mekâna uygunluğuna, uygulanabilirliğine ve maliyetine bakılır.

Sonuçları yansıtma

Seçilen uygulamanın sonuçları gözden geçirilir: Zararı ne ölçüde azalttı? Hangi eksikler kaldı? Başka bir seçenek daha iyi olur muydu? Bu yansıtma, bir sonraki karar için öğrenme sağlar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir okulda depremde öğrencilerin güvenli biçimde tahliye edilmesi için hangi uygulamalar öncelikli olmalıdır?

Tahliye planı ve çıkış yollarının belirlenmesi, toplanma alanı, düzenli tatbikat ve Çök-Kapan-Tutun eğitimi öncelikli olmalıdır. Okul yoğun bir mekân olduğu için hazırlık ve eğitim ön plandadır.

Örnek 2. Eğimli bir yamaçta yer alan yerleşmede yağış sonrası heyelan riski vardır. Hangi uygulama daha uygundur: yamaca ağaç dikmek ve drenajı iyileştirmek mi, kıyıya set yapmak mı?

Ağaç dikmek ve drenajı iyileştirmek daha uygundur; çünkü heyelanın nedeni eğimli yamaçta suyun toprağı doyurmasıdır. Kıyı seti dalga zararına karşıdır, bu mekân ve afet türüyle ilgisizdir.

Örnek 3. Aynı mahalleye iki öneri var: ağır eşyaların duvara sabitlenmesi ve su altında kalma riski için evlerin zemin kata yapılması. Deprem riski taşıyan bir mahalle için hangisi uygundur?

Ağır eşyaların sabitlenmesi uygundur, çünkü deprem sarsıntısında eşyaların devrilmesini önler. Su baskını önlemleri bu mahalle ve afet türüyle ilgili değildir.

Özetle

  • Karar süreci amaç, bilgi toplama, alternatif oluşturma, çıkarım, seçim ve sonuçları yansıtma adımlarından oluşur.
  • Deprem, sel, heyelan, çığ ve orman yangınları için farklı korunma yöntemleri vardır.
  • Seçim afet türüne ve mekân özelliklerine göre yapılır.
  • Karar, verilen koşullara dayanmalı ve gerekçelendirilmelidir.
  • Sonuçlar gözden geçirilerek bir sonraki karar için öğrenme sağlanır.

Afetlerden Korunma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Afetlerden korunmaya yönelik bir kararın temel amacı hangisidir?
ADoğa olayının yerini ve saatini her durumda kesin olarak hesaplamak
BYerel koşullar farklı olsa da tek uygulamayı her yerde aynen kullanmak
Cİnsanların ve yaşam alanlarının zarar görmesini azaltmak
DYalnız uyarı mesajı yayımlamayı bütün korunma çalışmalarının yerine koymak
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Korunma, zarar görmeyi azaltma amacına yöneliktir. Tehlikenin niteliği ve mekânın özellikleri seçimi etkiler; tek bir uygulama bütün doğa olaylarını durdurmaz.
2Kolay
Kuvvetli yağış beklenirken gezi planını değerlendiren sınıf hangi kaynağı esas almalıdır?
ATarihi ve konumu belirtilmeyen zincir mesajlar
BMeteoroloji ve ilgili yerel kurumların güncel resmî uyarıları
CYalnız gezi afişindeki olumlu hava resmi
DGeçen yılın başka bölgeye ait tek fotoğrafı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Karar güncel dönem, konum ve tehlikeye ilişkin güvenilir bilgiyle verilmelidir. Kaynağı belirsiz veya başka yere ait içerik güncel resmî uyarının yerine geçmez.
3Orta
Bir evde yüksek kitaplığın devrilebildiği, ağır eşyaların üst raflarda bulunduğu belirlenmiştir. Bu tehlikeyle doğrudan ilişkili hazırlık hangisidir?
AKitaplığı uygun biçimde sabitlemek ve ağır eşyaları alt raflara düzenlemek
BKitaplığın yerini değiştirmeden yalnız rengini yenilemek
CYalnız apartman girişindeki duyurunun yazı boyutunu büyütmek
DÜst raflardaki ağır eşya sayısını artırarak alt rafları boş bırakmak
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Devrilme ve düşen eşya tehlikesine yönelik hazırlık doğrudan eşyaların düzeniyle ilişkilidir. Sabitleme uygun yöntemle yapılmalı; bu işlem yapının genel niteliğine ilişkin ayrı incelemenin yerine geçirilmemelidir.
4Orta
Sınıfta deprem sarsıntısı başlamıştır; hemen yanında sağlam bir sıra vardır, yangın gibi ayrı bir acil tehlike belirtilmemiştir. Hangi davranış uygundur?
ASarsıntı sürerken merdivene ulaşmak için sınıf boyunca koşmak
BÇantayı toplamak için dolapların yanına gitmek
CCam kenarında ayakta durarak dışarıdaki hareketi izlemek
DSıranın altında baş ve enseyi koruyarak tutunmak; sarsıntı sırasında çıkışa koşmamak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yakındaki sağlam masa veya sıra koruyucu bir nokta olabilir. Sarsıntı sürerken merdivene veya dışarıya koşmak yerine baş-ense korunur ve tutunulur; verilen örnekte başka acil tehlike bulunmamaktadır.
5Zor
AlanTehlike kuşağıErişimYol (m)KEvetAçık200LHayırAçık600MHayırAçık900NHayırKapalı300
Kurgusal okul planında dört aday alan vardır. Ders modelinde alan tehlike kuşağı dışında ve açık erişimli olmalı; bu koşulları sağlayanlardan okul yoluyla en yakını seçilecektir. Tabloda hangisi seçilir?
AK
BM
CN
DL
Çözümü göster
Doğru cevap: D
K tehlike kuşağındadır; N'nin erişimi kapalıdır. L ve M kalan koşulları sağlar, 600 metrelik L yolu M'nin 900 metresinden kısadır. Sonuç yalnız verilen modelin ölçütlerine dayanır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular