Çözümü göster
Korunma, zarar görmeyi azaltma amacına yöneliktir. Tehlikenin niteliği ve mekânın özellikleri seçimi etkiler; tek bir uygulama bütün doğa olaylarını durdurmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Afetlerden korunmak için hangi önlemin alınacağı, afetin türüne ve mekânın özelliklerine göre değişir. Bu konuda bir mekân için en uygun korunma uygulamasına karar verme süreci ele alınır. Bu bir karar verme konusudur: soruda verilen koşullar içinde gerekçesi olan tek doğru yanıt seçilir.
Süreç şu adımlardan oluşur: amacı belirleme (hangi afetten, kimi, nasıl korumak?), afet türü ve mekân hakkında bilgi toplama, alternatif seçenekler oluşturma, seçenekleri karşılaştırarak çıkarım yapma, mekâna en uygun seçeneği seçme ve seçimin sonuçları üzerine düşünme. Karar, verilen koşullara dayanmalıdır; koşullar değişirse seçim de değişebilir.
Depremde yapıları dayanıklı yapmak, ağır eşyaları sabitlemek, güvenli toplanma alanları belirlemek ve sarsıntı sırasında Çök-Kapan-Tutun uygulamasını yapmak temel korunma yöntemleridir. Selde dere yataklarında yapılaşmayı önlemek, taşkın set ve kanalları, erken uyarı ve yüksek yerlere çıkış planı etkilidir. Heyelanda eğimli alanlarda yapılaşmayı sınırlamak, drenaj ve ağaçlandırma yararlıdır. Çığda çığ yollarında yapılaşmayı engellemek, koruyucu yapılar ve riskli dönemde ulaşımı sınırlamak yöntemlerdir. Orman yangınında yangına dayanıklı bitki örtüsü, ateş yakma kısıtlamaları ve erken müdahale önemlidir.
Aynı afet türü için bile farklı mekânlarda farklı uygulamalar öne çıkabilir. Okulda tahliye planı ve tatbikat, evde eşya sabitleme ve afet çantası, açık alanda ağaç, direk, bina ve kablolardan uzaklaşma, kıyıda yüksek bölgelere hızla çıkma, yamaçta drenaj ve ağaçlandırma önceliklidir.
Seçerken uygulamanın mekâna uygunluğuna, uygulanabilirliğine ve maliyetine bakılır.
Seçilen uygulamanın sonuçları gözden geçirilir: Zararı ne ölçüde azalttı? Hangi eksikler kaldı? Başka bir seçenek daha iyi olur muydu? Bu yansıtma, bir sonraki karar için öğrenme sağlar.
Örnek 1. Bir okulda depremde öğrencilerin güvenli biçimde tahliye edilmesi için hangi uygulamalar öncelikli olmalıdır?
Tahliye planı ve çıkış yollarının belirlenmesi, toplanma alanı, düzenli tatbikat ve Çök-Kapan-Tutun eğitimi öncelikli olmalıdır. Okul yoğun bir mekân olduğu için hazırlık ve eğitim ön plandadır.
Örnek 2. Eğimli bir yamaçta yer alan yerleşmede yağış sonrası heyelan riski vardır. Hangi uygulama daha uygundur: yamaca ağaç dikmek ve drenajı iyileştirmek mi, kıyıya set yapmak mı?
Ağaç dikmek ve drenajı iyileştirmek daha uygundur; çünkü heyelanın nedeni eğimli yamaçta suyun toprağı doyurmasıdır. Kıyı seti dalga zararına karşıdır, bu mekân ve afet türüyle ilgisizdir.
Örnek 3. Aynı mahalleye iki öneri var: ağır eşyaların duvara sabitlenmesi ve su altında kalma riski için evlerin zemin kata yapılması. Deprem riski taşıyan bir mahalle için hangisi uygundur?
Ağır eşyaların sabitlenmesi uygundur, çünkü deprem sarsıntısında eşyaların devrilmesini önler. Su baskını önlemleri bu mahalle ve afet türüyle ilgili değildir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.