MegaSoru

Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri Konu Anlatımı

Afetler tüm dünyayı etkiler, ancak toplumların afetlerle mücadele biçimleri farklıdır. Bazı uygulamalar başarılı sonuçlar vermiş ve diğer ülkelere örnek olmuştur. Bu konuda afetlerle mücadelede iyi uygulama örnekleri ile bunların neden başarılı olduğu ele alınır. Belirli ülke ve kurum ayrıntılarını ezberlemek gerekmez; uygulamanın ilkesini ve mekâna uygunluğunu anlamak önemlidir.

İyi uygulama nedir?

İyi uygulama, bir afetin zararını azaltmada etkili olduğu gösterilmiş, tekrarlanabilir ve başka yerlere uyarlanabilir çalışmalardır. Bir uygulamanın iyi sayılması için hedefleriyle uyumlu, sonuç veren, sürdürülebilir ve toplumun katılımını sağlayan olması beklenir.

Örnek uygulama alanları

Afet riski yüksek bölgelerde erken uyarı sistemleri kurulmuştur: deprem, tsunami, sel ya da fırtına uyarıları insanlara hazırlanma süresi kazandırır. Dayanıklı yapı yönetmelikleri ve yapı denetimi, depremde yapıların yıkılmasını azaltır. Taşkın riskli alanlarda set ve kanallar, baraj ve rezervuarlar kullanılır. Arazi kullanım planlaması riskli alanlarda yapılaşmayı sınırlar. Tahliye yolları ve toplanma alanları önceden belirlenir. Afet sigortası (örneğin Türkiye'deki zorunlu deprem sigortası) zararın karşılanmasına yardımcı olur. Eğitim ve tatbikatlar toplumun hazırlıklı olmasını sağlar.

Uygulamayı sorgulama adımları

Bir iyi uygulamayı incelemek için önce merak edilen sorular sorulur: Nerede uygulanıyor? Hangi afete karşı? Nasıl çalışıyor? Sonuçları neler? Sonra bilgi toplanır, düzenlenir ve çözümlenir. Uygulamanın ülkenin coğrafi koşullarına, yani afet türüne, yer şekline ve toplum yapısına uygun olup olmadığı değerlendirilir. Son olarak çıkarılan sonuçlar paylaşılır.

Uygulamayı başka yere uyarlama

Bir uygulama her yerde aynı sonucu vermeyebilir. Deprem bölgesinde etkili olan bir yöntem taşkın bölgesinde işe yaramayabilir. Bu nedenle bir uygulamayı başka bir yere taşırken o yerin afet türü, iklimi, yer şekilleri, nüfus yapısı ve ekonomik imkânı hesaba katılır. Başarının koşulları anlaşılmadan kopyalanan uygulamalar beklenen sonucu vermeyebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir bölgede deprem erken uyarı sistemi, depremin ilk dalgasını algılayıp insanlara birkaç saniye önceden haber veriyor. Bu uygulamanın afet yönetimindeki yararı nedir?

İnsanlara kısa da olsa önlem alma süresi sağlar (örneğin güvenli yere geçmek, gaz ve elektriği kesmek, hızlı trenleri yavaşlatmak). Ancak depremi önlemez, yalnız zararı azaltır.

Örnek 2. Taşkın bölgesinde başarılı bir set sistemi, deprem bölgesine aynen taşındığında neden aynı yararı sağlamaz?

Deprem ile taşkın farklı afet türleridir; setler taşkın suyunu tutar ama yer sarsıntısının zararını azaltmaz. Uygulamanın afet türüne ve mekânın özelliklerine uygun olması gerekir.

Örnek 3. Bir ülkenin zorunlu deprem sigortası uygulamasını incelemek isteyen öğrenci hangi soruları sormalıdır?

Sigorta neyi kapsıyor? Kimler için zorunlu? Zararlar nasıl karşılanıyor? Uygulama toplumun katılımını sağlıyor mu? Türkiye'nin deprem riskine uygun mu? Bu sorular uygulamanın amacını, işleyişini ve mekâna uygunluğunu sorgular.

Özetle

  • İyi uygulama; etkili, sürdürülebilir, tekrarlanabilir ve toplumun katılımını sağlayan uygulamadır.
  • Erken uyarı, dayanıklı yapı yönetmeliği, arazi planlaması, tahliye planı, sigorta ve eğitim iyi uygulama alanlarıdır.
  • Uygulama incelenirken soru sorulur, bilgi toplanır, düzenlenir, çözümlenir ve sonuçlar paylaşılır.
  • Bir uygulama başka bir yere taşınırken afet türü ve mekân özellikleri hesaba katılmalıdır.
  • Erken uyarı afeti önlemez, yalnız zararı azaltır.

Afetlerle Mücadelede İyi Uygulama Örnekleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir afetle mücadele çalışmasının iyi uygulama olarak incelenmesinde aşağıdakilerden hangisi en güçlü dayanak olur?
AYalnız tanıtım videosunun çok izlenmiş olması
BYalnız uygulama adının dikkat çekici bulunması
CAmacı, uygulama koşulları ve sonuçları doğrulanabilen kayıtlar
DYalnız kullanılan afişlerin renkli basılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İyi uygulama incelemesi ne yapıldığını, hangi koşullarda uygulandığını ve sonuçlarını sorgular. Tanıtımın yaygınlığı veya estetik görünüşü tek başına etkililik kanıtı değildir.
2Kolay
Bir afet planının tatbikatla sınanması öncelikle ne sağlar?
ADoğa olayının gerçekleşmesinin kesin olarak engellenmesini
BPlanın işleyişindeki eksiklerin olay yaşanmadan görülmesini
CPlanın sonraki yıllarda güncellenmesine hiç gerek kalmamasını
DBütün afet türlerinin aynı nitelikte olduğunun kanıtlanmasını
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Tatbikat görevleri, iletişimi ve işleyişi sınar. Eksikleri görünür kılarak öğrenmeye katkı sağlar; doğa olayını durdurmaz veya planı sonsuza kadar geçerli kılmaz.
3Orta
Bir ülkenin meteoroloji kurumu, deprem erken uyarısında güçlü sarsıntı öncesindeki sürenin çok kısa olabileceğini ve bazı yerlerde uyarının yetişmeyebileceğini açıklar. Bu örnek hakkında hangisi doğrudur?
AErken uyarı sınırlı zaman sağlayabilir; her yerde kesin ön bildirim garantisi değildir.
BSistem depremlerin gününü ve saatini oluşmadan aylar önce kesin verir.
CUyarı sisteminin varlığı deprem oluşumunu bütünüyle durdurur.
DBazı yerlerde sürenin kısa olması bütün uyarı sistemlerini işlevsiz kanıtlar.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sistem başlamış depremden elde edilen bilgiyi hızlı iletmeye dayanır; gelecekteki depremin tarihini kesin bilmek değildir. Uyarının sınırlarını açıklamak, iyi uygulamayı gerçekçi değerlendirmeyi sağlar.
4Orta
Bir ülkede uygulanan bir taşkın yönetimi yaklaşımında, taşkın yönetimi için akarsuya daha fazla alan sağlanması öne çıkar. Bu örnek hangi düşünceyi destekler?
ATek bir program tüm taşkın olasılıklarının sonsuza kadar bittiğini gösterir.
BBaşarı yalnız set yüksekliğini her yerde aynı ölçüde artırmaya bağlıdır.
CAkarsuya alan ayırmak ülkede yağış oluşumunu bütünüyle engeller.
DAfet riskiyle mücadelede doğal akışa ayrılan alan da değerlendirilir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yaklaşım suyun yayılabildiği alanla risk yönetimi arasındaki ilişkiyi vurgular. Örnek bütün riskin sıfırlandığını veya her yerde aynı yapının uygulanacağını göstermez.
5Zor
ÜlkeHedef kişiKatılan kişiK100006000L50004000
İki kurgusal ülkede aynı tür hazırlık çalışması yürütülmüştür. Yalnız hedef kitlenin kapsanma oranı açısından hangi yorum doğrudur?
AL daha az kişiye ulaşmış olsa da hedefinin %80'ini, K ise %60'ını kapsamıştır.
BL'nin hedefi küçük olduğu için kapsama oranı hesaplanamaz.
Cİki uygulamada katılan sayıları farklı olduğundan ortak ölçüt kullanılamaz.
DK daha fazla kişiye ulaştığı için kapsama oranı da mutlaka yüksektir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
K için 6.000/10.000=%60, L için 4.000/5.000=%80'dir. Mutlak erişim ile hedef içindeki erişim farklı göstergelerdir; ikisi de uygulamanın farklı yönlerini açıklar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular