Çözümü göster
Direnç kayıpları azaltma, işlevleri koruma ve toparlanma kapasitesidir. Doğa olaylarının yokluğu veya tek bir yapı özelliğiyle eş anlamlı değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Afete dirençli yaşam alanları, afet olduğunda zararın en aza indiği ve yaşamın hızla normale döndüğü yerleşme alanlarıdır. Bu konuda dirençli yaşam alanlarının coğrafi koşulları ve bu alanda yer alan mekânsal unsurların birbiriyle ilişkisi ele alınır. Bu konuda mühendislik ayrıntısı değil, mekânsal ilişkiyi yorumlama esastır.
Dirençli yaşam alanı, tehlikelerden uzak ya da korunmuş, zemini sağlam, çevresiyle kolay erişilebilir ve afet sonrası toparlanma kapasitesi yüksek olan yerleşme alanıdır. Direnç, afetten hiç etkilenmemek değil, etkilendiğinde az zarar görmek ve çabuk toparlanmaktır.
Dirençli bir alan için önemli koşullar şunlardır: Zemin sağlam ve kaygan olmayan nitelikte olmalıdır; bataklık, gevşek dolgu ve eğimli kaygan yamaçlar sakıncalıdır. Fay hattı, heyelan sahası ve taşkın yatağı gibi tehlikeli alanlardan uzak olunmalıdır. Eğim fazla olmamalı ve yer şekli afet etkisini artırmamalıdır. Su kaynakları ve çıkış yolları güvenli olmalıdır. Alan, ulaşım ve acil müdahale ekiplerinin ulaşabileceği bir konumda olmalıdır.
Bir yaşam alanında konutlar, yollar, açık alanlar ve toplanma alanları, hastane, okul ve itfaiye gibi hizmet yapıları, su, enerji, haberleşme altyapısı mekânsal unsurlardır. Bu unsurlar birbirine bağlıdır: yollar acil durumda hizmet yapılarına ulaşmayı sağlar, açık alanlar tahliye ve toplanma için gereklidir, altyapı kesilirse hizmet yapıları da etkilenir.
Bu ilişkiler iyi planlanmazsa bir unsurdaki aksama tüm sistemi etkiler. Örneğin tek bir yola bağlı bir mahalle, o yol kapandığında dış dünyadan kopar.
Bir yaşam alanının dirençli olup olmadığı değerlendirilirken hem doğal koşullar (zemin, tehlike, eğim) hem de mekânsal düzen (yol ağı, açık alan, hizmet erişimi) birlikte değerlendirilir. Tek bir iyi özellik yeterli değildir; örneğin zemini sağlam bir alanda yollar dar ve açık alan yoksa tahliye zor olur.
Örnek 1. Aşağıdaki alanlardan hangisi deprem açısından daha dirençlidir: gevşek dolgu üzerindeki yoğun yapılaşma mı, sağlam kaya zemin üzerindeki seyrek yapılaşma mı?
Sağlam kaya zemin üzerindeki seyrek yapılaşma daha dirençlidir. Zemin özelliği sarsıntının yapılara etkisini belirler; gevşek dolgu zeminde sarsıntı büyür.
Örnek 2. Dar sokaklı, açık alanı olmayan bir mahallede tahliye neden zor olur?
Dar sokaklar kısa sürede kapanır ve acil durum araçları giremez; açık alan olmadığı için insanların toplanabileceği güvenli bir yer yoktur. Mekânsal unsurlar (yol, açık alan) tahliyeyi doğrudan etkiler.
Örnek 3. Bir okul ve hastane aynı akarsu yatağının hemen kenarında kuruludur. Dirençlilik bakımından hangi sorun vardır?
Taşkın riski altındaki bir alanda iki kritik hizmet yapısı vardır. Taşkında ikisi birden etkilenebilir, bu da hem barınma hem sağlık hizmetini aksatır. Hizmet yapıları tehlikeli alanlardan uzak ve erişilebilir yerlerde olmalıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.