MegaSoru

Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları Konu Anlatımı

Afete dirençli yaşam alanları, afet olduğunda zararın en aza indiği ve yaşamın hızla normale döndüğü yerleşme alanlarıdır. Bu konuda dirençli yaşam alanlarının coğrafi koşulları ve bu alanda yer alan mekânsal unsurların birbiriyle ilişkisi ele alınır. Bu konuda mühendislik ayrıntısı değil, mekânsal ilişkiyi yorumlama esastır.

Dirençli yaşam alanı nedir?

Dirençli yaşam alanı, tehlikelerden uzak ya da korunmuş, zemini sağlam, çevresiyle kolay erişilebilir ve afet sonrası toparlanma kapasitesi yüksek olan yerleşme alanıdır. Direnç, afetten hiç etkilenmemek değil, etkilendiğinde az zarar görmek ve çabuk toparlanmaktır.

Coğrafi koşullar

Dirençli bir alan için önemli koşullar şunlardır: Zemin sağlam ve kaygan olmayan nitelikte olmalıdır; bataklık, gevşek dolgu ve eğimli kaygan yamaçlar sakıncalıdır. Fay hattı, heyelan sahası ve taşkın yatağı gibi tehlikeli alanlardan uzak olunmalıdır. Eğim fazla olmamalı ve yer şekli afet etkisini artırmamalıdır. Su kaynakları ve çıkış yolları güvenli olmalıdır. Alan, ulaşım ve acil müdahale ekiplerinin ulaşabileceği bir konumda olmalıdır.

Mekânsal unsurlar ve ilişkileri

Bir yaşam alanında konutlar, yollar, açık alanlar ve toplanma alanları, hastane, okul ve itfaiye gibi hizmet yapıları, su, enerji, haberleşme altyapısı mekânsal unsurlardır. Bu unsurlar birbirine bağlıdır: yollar acil durumda hizmet yapılarına ulaşmayı sağlar, açık alanlar tahliye ve toplanma için gereklidir, altyapı kesilirse hizmet yapıları da etkilenir.
Bu ilişkiler iyi planlanmazsa bir unsurdaki aksama tüm sistemi etkiler. Örneğin tek bir yola bağlı bir mahalle, o yol kapandığında dış dünyadan kopar.

Yorumlama

Bir yaşam alanının dirençli olup olmadığı değerlendirilirken hem doğal koşullar (zemin, tehlike, eğim) hem de mekânsal düzen (yol ağı, açık alan, hizmet erişimi) birlikte değerlendirilir. Tek bir iyi özellik yeterli değildir; örneğin zemini sağlam bir alanda yollar dar ve açık alan yoksa tahliye zor olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aşağıdaki alanlardan hangisi deprem açısından daha dirençlidir: gevşek dolgu üzerindeki yoğun yapılaşma mı, sağlam kaya zemin üzerindeki seyrek yapılaşma mı?

Sağlam kaya zemin üzerindeki seyrek yapılaşma daha dirençlidir. Zemin özelliği sarsıntının yapılara etkisini belirler; gevşek dolgu zeminde sarsıntı büyür.

Örnek 2. Dar sokaklı, açık alanı olmayan bir mahallede tahliye neden zor olur?

Dar sokaklar kısa sürede kapanır ve acil durum araçları giremez; açık alan olmadığı için insanların toplanabileceği güvenli bir yer yoktur. Mekânsal unsurlar (yol, açık alan) tahliyeyi doğrudan etkiler.

Örnek 3. Bir okul ve hastane aynı akarsu yatağının hemen kenarında kuruludur. Dirençlilik bakımından hangi sorun vardır?

Taşkın riski altındaki bir alanda iki kritik hizmet yapısı vardır. Taşkında ikisi birden etkilenebilir, bu da hem barınma hem sağlık hizmetini aksatır. Hizmet yapıları tehlikeli alanlardan uzak ve erişilebilir yerlerde olmalıdır.

Özetle

  • Dirençli yaşam alanı, afette az zarar gören ve çabuk toparlanan alandır.
  • Sağlam zemin, tehlikeli alanlardan uzaklık, uygun eğim ve erişilebilirlik temel coğrafi koşullardır.
  • Konut, yol, açık alan, hizmet yapıları ve altyapı birbirine bağlı mekânsal unsurlardır.
  • Doğal koşullar ve mekânsal düzen birlikte değerlendirilir.
  • Tek bir iyi özellik dirençlilik için yeterli değildir.

Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Afete dirençli yaşam alanı kavramını en doğru açıklayan ifade hangisidir?
AHiçbir doğa olayının oluşmadığı ve gelecekte de oluşamayacağı alan
BYalnız binaların dış görünüşünün aynı olduğu alan
CTehlike karşısında kayıpları sınırlama ve temel işlevleri sürdürüp toparlanma kapasitesi olan alan
DBütün yapıların aynı yaşta olmasının yeterli sayıldığı alan
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Direnç kayıpları azaltma, işlevleri koruma ve toparlanma kapasitesidir. Doğa olaylarının yokluğu veya tek bir yapı özelliğiyle eş anlamlı değildir.
2Kolay
Dirençli yaşam alanı incelemesinde aşağıdakilerden hangisi doğal coğrafi koşuldur?
AHastanenin hizmet kapasitesi
BYamacın eğim derecesi
Cİletişim ağının bağlantıları
DYolların kavşak düzeni
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Eğim doğal yüzeyin özelliğidir. Hastane, yol ve iletişim düzeni yapılı çevre veya hizmet unsurudur; dirençlilik incelemesinde bu grupların ilişkileri de önemlidir.
3Orta
Kurgusal iki mahalleden K'de zemin özellikleri görece elverişli, L'de zemin sorunları daha belirgindir. Yapı niteliği ve altyapı hakkında veri yoktur. Hangi sonuç uygundur?
AZemin farkı önemlidir; bütün dirençlilik sıralaması için yapı ve altyapı da incelenmelidir.
BL'de zemin sorunu olduğu için oradaki bütün yapılar aynı ölçüde hasar görür.
CYapı niteliği bilinmiyorsa zemin bilgisi hiçbir incelemede kullanılamaz.
DK'de zemin elverişli olduğundan bütün binaların güvenliği kesinleşmiştir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Zemin, yapı ve altyapı birbirini tamamlayan koşullardır. Elverişli bir zemin bütün yapı özelliklerinin iyi olduğunu kanıtlamaz; eksik veri mevcut zemin farkını da değersiz yapmaz.
4Orta
Kurgusal akarsu çevresinde K ve L konutları suya eşit yatay uzaklıktadır. K, belgelenmiş taşkın yayılım alanında; L ise daha yüksek ve bu alanın dışındaki yüzeydedir. Hangisi doğrudur?
ASuya eşit uzaklıktaki bütün noktalar taşkında aynı koşuldadır.
BL yüksek yüzeyde olduğundan tüm afet türleri bakımından kesin risksizdir.
CK'nin taşkın alanında bulunması bölgedeki yağışın yalnız K'ye düştüğünü gösterir.
DEşit yatay uzaklık, taşkın etkisine aynı açıklık anlamına gelmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Göreli yükselti ve belirlenmiş yayılım alanı konumsal fark yaratır. Yatay uzaklık tek başına yeterli değildir; taşkınla ilgili bilgi bütün afetler için genel güvenlik sonucu vermez.
5Zor
OHKLM
Kurgusal ağ şemasında (kesikli çizgi K–L köprüsüdür) bütün çizgiler kullanılabilir yol bağlantılarıdır. K–L köprüsü kapanınca hangi mahalleler H hizmet merkezinden kopar? Başka yol yoktur.
AL ve M
BK ve L
CYalnız M
DYalnız K
Çözümü göster
Doğru cevap: A
H–K bağlantısı sürer. L'ye ve L üzerinden M'ye erişim K–L köprüsüne bağlıdır. Aynı dar bağlantıya bağımlı olmak bir arızanın birden çok yerin erişimini etkilemesine yol açar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular