MegaSoru

En Büyük Ortak Bölen, En Küçük Ortak Kat 49 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

En Büyük Ortak Bölen, En Küçük Ortak Kat Konu Anlatımı

İki doğal sayının ortak bölenlerinin en büyüğü (EBOB) ve ortak katlarının en küçüğü (EKOK), eşit paylaştırma ve periyodik olaylar gibi pek çok problemin anahtarıdır.

EBOB ve EKOK nasıl bulunur?

İki sayı asal çarpanlarına ayrılır. $\text{EBOB}$ için ortak asal çarpanların en küçük üssü, $\text{EKOK}$ için bütün asal çarpanların en büyük üssü alınır. Örneğin $72=2^3\cdot3^2$ ve $120=2^3\cdot3\cdot5$ için $\text{EBOB}(72,120)=2^3\cdot3=24$ ve $\text{EKOK}(72,120)=2^3\cdot3^2\cdot5=360$ olur.

Özellikler

İki doğal sayı $a$ ve $b$ için
• $\text{EBOB}(a,b)\cdot\text{EKOK}(a,b)=a\cdot b$
• $\text{EBOB}(a,b)=1$ ise $a$ ve $b$ aralarında asaldır; bu durumda $\text{EKOK}(a,b)=a\cdot b$ olur.
• Ardışık iki doğal sayı aralarında asaldır.
• $\text{EBOB}(a,b)=d$ ise $a=d\cdot x$ ve $b=d\cdot y$ yazılır; burada $x,y$ aralarında asaldır ve $\text{EKOK}=d\cdot x\cdot y$ olur.
• İki sayının her ortak böleni, farklarını da böler: $d\mid a$ ve $d\mid b$ ise $d\mid(a-b)$.

Problemlerde kullanım

Eşit bölme (karoları, kutuları veya grupları eşit parçalara ayırma, en büyük kare karo, her gruptaki en çok kişi) problemlerinde EBOB; birlikte tekrarlama (iki ışığın aynı anda yanması, iki işin aynı anda bitmesi, en küçük ortak uzunluk) problemlerinde EKOK kullanılır. Koşullar gereğince bölünen bir sayı ya da katı olan bir sayı aranıyorsa aralık veya sınır koşuluna dikkat edilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $\text{EBOB}(60,84)$ ve $\text{EKOK}(60,84)$ değerlerini bulunuz.

$60=2^2\cdot3\cdot5$ ve $84=2^2\cdot3\cdot7$ dir. $\text{EBOB}=2^2\cdot3=12$ ve $\text{EKOK}=2^2\cdot3\cdot5\cdot7=420$ bulunur. Kontrol: $12\cdot420=5040=60\cdot84$ olur.

Örnek 2. Kenarları $60$ cm ve $84$ cm olan dikdörtgen biçimli bir zemin, hiç artmayacak biçimde eş kare karolarla döşenecektir. Karo kenarı en fazla kaç santimetre olabilir? Kaç karo gerekir?

Kenar uzunluğu hem $60$ ı hem $84$ ü bölmeli ve en büyük olmalıdır: $\text{EBOB}(60,84)=12$ cm. Karo sayısı $\dfrac{60}{12}\cdot\dfrac{84}{12}=5\cdot7=35$ olur.

Örnek 3. İki lamba sırasıyla $12$ ve $18$ dakikada bir yanıp sönüyor ve aynı anda yanıyorlar. Bir sonraki ortak yanma kaç dakika sonradır?

Ortak yanma süresi $\text{EKOK}(12,18)=36$ dakikadır.

Örnek 4. $\text{EBOB}(a,b)=4$, $\text{EKOK}(a,b)=48$ ve $a<b$ olan iki sayının toplamı en çok kaç olabilir?

$a=4x$, $b=4y$ ve $x,y$ aralarında asal, $4xy=48$ ve $xy=12$ olur. Aralarında asal çiftler $(1,12)$ ve $(3,4)$ tür. Bunlara karşılık $(a,b)=(4,48)$ ve $(12,16)$ bulunur. Toplamlar $52$ ve $28$ dir; en çok değer $52$ dir.

Özetle

  • EBOB ortak asal çarpanların en küçük üslerinin, EKOK tüm asal çarpanların en büyük üslerinin çarpımıdır.
  • $\text{EBOB}(a,b)\cdot\text{EKOK}(a,b)=a\cdot b$ (iki sayı için).
  • Aralarında asal sayılarda $\text{EBOB}=1$ ve $\text{EKOK}=a\cdot b$ dir.
  • $\text{EBOB}=d$ ise sayılar $dx$ ve $dy$ ($x,y$ aralarında asal) biçimindedir ve $\text{EKOK}=dxy$ olur.
  • Eşit paylaştırma problemlerinde EBOB, birlikte tekrarlama problemlerinde EKOK kullanılır.

En Büyük Ortak Bölen, En Küçük Ortak Kat — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$A=2^3\cdot3^2\cdot5$ ve $B=2^2\cdot3^3\cdot7$ olduğuna göre $\text{EBOB}(A,B)$ kaçtır?
A36
B12
C18
D72
Çözümü göster
Doğru cevap: A
EBOB bulunurken iki sayıda ortak bulunan asal çarpanların küçük üsleri alınır. $2$ için küçük üs $2$, $3$ için küçük üs $2$'dir. $5$ ve $7$ ortak değildir. Bu nedenle $\text{EBOB}(A,B)=2^2\cdot3^2=36$ olur.
2Kolay
$A=2^3\cdot3\cdot5$ ve $B=2\cdot3^2\cdot5$ olduğuna göre $\text{EKOK}(A,B)$ kaçtır?
A120
B360
C180
D240
Çözümü göster
Doğru cevap: B
EKOK bulunurken iki sayıda bulunan bütün asal çarpanlar en büyük üsleriyle alınır. Buna göre $\text{EKOK}(A,B)=2^3\cdot3^2\cdot5=8\cdot9\cdot5=360$ olur.
3Orta
$A=2^4\cdot3\cdot5$ ve $B=2^2\cdot3^2\cdot5$ olarak veriliyor. Buna göre $(\text{EBOB}(A,B),\ \text{EKOK}(A,B))$ sıralı ikilisi hangisidir?
A(60, 240)
B(120, 720)
C(60, 720)
D(180, 720)
Çözümü göster
Doğru cevap: C
EBOB için küçük üsler alınır: $2^2\cdot3\cdot5=60$. EKOK için büyük üsler alınır: $2^4\cdot3^2\cdot5=720$. Dolayısıyla sıralı ikili $(60,\ 720)$'dir.
4Orta
$A=2^3\cdot3^2$ ve $B=2\cdot3\cdot5^2$ olarak veriliyor. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A$\text{EBOB}(A,B)=30$ ve $\text{EKOK}(A,B)=900$
B$\text{EBOB}(A,B)=18$ ve $\text{EKOK}(A,B)=600$
C$\text{EBOB}(A,B)=6$ ve $\text{EKOK}(A,B)=900$
D$\text{EBOB}(A,B)=6$ ve $\text{EKOK}(A,B)=1800$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
EBOB'da yalnız ortak asal çarpanlar küçük üsleriyle alınır: $2\cdot3=6$. EKOK'ta ise bütün asal çarpanlar büyük üsleriyle alınır: $2^3\cdot3^2\cdot5^2=1800$. Bu nedenle doğru ifade $\text{EBOB}(A,B)=6$ ve $\text{EKOK}(A,B)=1800$'dür. $5$ yalnız $B$'de bulunduğu için EBOB'a girmez, EKOK'a girer.
5Zor
$A=2^a\cdot3^2$ ve $B=2^4\cdot3^b$ sayıları için $\text{EBOB}(A,B)=2^2\cdot3^2$ ve $\text{EKOK}(A,B)=2^4\cdot3^5$ olduğu biliniyor. Buna göre $a+b$ kaçtır?
A6
B8
C9
D7
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$2$'nin üsleri $a$ ve $4$'tür. Bunların küçüğü $2$ olduğuna göre $a=2$'dir (büyüğü zaten $4$'tür). $3$'ün üsleri $2$ ve $b$'dir. Bunların büyüğü $5$ olduğuna göre $b=5$'tir (küçüğü zaten $2$'dir). Dolayısıyla $a+b=7$ olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular