Çözümü göster
EBOB bulunurken iki sayıda ortak bulunan asal çarpanların küçük üsleri alınır. $2$ için küçük üs $2$, $3$ için küçük üs $2$'dir. $5$ ve $7$ ortak değildir. Bu nedenle $\text{EBOB}(A,B)=2^2\cdot3^2=36$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
İki doğal sayının ortak bölenlerinin en büyüğü (EBOB) ve ortak katlarının en küçüğü (EKOK), eşit paylaştırma ve periyodik olaylar gibi pek çok problemin anahtarıdır.
İki sayı asal çarpanlarına ayrılır. $\text{EBOB}$ için ortak asal çarpanların en küçük üssü, $\text{EKOK}$ için bütün asal çarpanların en büyük üssü alınır. Örneğin $72=2^3\cdot3^2$ ve $120=2^3\cdot3\cdot5$ için $\text{EBOB}(72,120)=2^3\cdot3=24$ ve $\text{EKOK}(72,120)=2^3\cdot3^2\cdot5=360$ olur.
İki doğal sayı $a$ ve $b$ için
• $\text{EBOB}(a,b)\cdot\text{EKOK}(a,b)=a\cdot b$
• $\text{EBOB}(a,b)=1$ ise $a$ ve $b$ aralarında asaldır; bu durumda $\text{EKOK}(a,b)=a\cdot b$ olur.
• Ardışık iki doğal sayı aralarında asaldır.
• $\text{EBOB}(a,b)=d$ ise $a=d\cdot x$ ve $b=d\cdot y$ yazılır; burada $x,y$ aralarında asaldır ve $\text{EKOK}=d\cdot x\cdot y$ olur.
• İki sayının her ortak böleni, farklarını da böler: $d\mid a$ ve $d\mid b$ ise $d\mid(a-b)$.
Eşit bölme (karoları, kutuları veya grupları eşit parçalara ayırma, en büyük kare karo, her gruptaki en çok kişi) problemlerinde EBOB; birlikte tekrarlama (iki ışığın aynı anda yanması, iki işin aynı anda bitmesi, en küçük ortak uzunluk) problemlerinde EKOK kullanılır. Koşullar gereğince bölünen bir sayı ya da katı olan bir sayı aranıyorsa aralık veya sınır koşuluna dikkat edilir.
Örnek 1. $\text{EBOB}(60,84)$ ve $\text{EKOK}(60,84)$ değerlerini bulunuz.
$60=2^2\cdot3\cdot5$ ve $84=2^2\cdot3\cdot7$ dir. $\text{EBOB}=2^2\cdot3=12$ ve $\text{EKOK}=2^2\cdot3\cdot5\cdot7=420$ bulunur. Kontrol: $12\cdot420=5040=60\cdot84$ olur.
Örnek 2. Kenarları $60$ cm ve $84$ cm olan dikdörtgen biçimli bir zemin, hiç artmayacak biçimde eş kare karolarla döşenecektir. Karo kenarı en fazla kaç santimetre olabilir? Kaç karo gerekir?
Kenar uzunluğu hem $60$ ı hem $84$ ü bölmeli ve en büyük olmalıdır: $\text{EBOB}(60,84)=12$ cm. Karo sayısı $\dfrac{60}{12}\cdot\dfrac{84}{12}=5\cdot7=35$ olur.
Örnek 3. İki lamba sırasıyla $12$ ve $18$ dakikada bir yanıp sönüyor ve aynı anda yanıyorlar. Bir sonraki ortak yanma kaç dakika sonradır?
Ortak yanma süresi $\text{EKOK}(12,18)=36$ dakikadır.
Örnek 4. $\text{EBOB}(a,b)=4$, $\text{EKOK}(a,b)=48$ ve $a<b$ olan iki sayının toplamı en çok kaç olabilir?
$a=4x$, $b=4y$ ve $x,y$ aralarında asal, $4xy=48$ ve $xy=12$ olur. Aralarında asal çiftler $(1,12)$ ve $(3,4)$ tür. Bunlara karşılık $(a,b)=(4,48)$ ve $(12,16)$ bulunur. Toplamlar $52$ ve $28$ dir; en çok değer $52$ dir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.