Çözümü göster
Toprak bitkisel üretime fiziksel ve biyolojik ortam sağlar. Gelir ise ürün, su, emek, teknoloji ve pazar gibi başka koşullarla birlikte oluşur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Toprak; tarım, mera, orman ve yerleşme gibi birçok amaçla kullanılır. Bu konuda Türkiye'de toprak kullanımının ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkilerinin nasıl sorgulanacağı ele alınır.
Türkiye'de toprak başlıca tarım alanı, mera ve çayır, orman ve yerleşme-sanayi alanı olarak kullanılır. Kullanım biçimi toprağın eğimine, verimliliğine, iklimine ve ulaşım olanaklarına göre değişir. Ovalar tarıma ve yerleşmeye, eğimli yamaçlar orman ve meraya, kurak alanlar ise geniş meralara daha uygundur.
Toprağın uygun olmayan amaçla kullanılması, kullanım biçiminin sonuçlarını olumsuz yönde değiştirir.
Ekonomik etkiler üretim, gelir ve istihdam üzerindedir. Verimli tarım toprakları üretimi ve geliri artırırken, verim kaybı üretimi düşürür ve kırsal gelirleri azaltır.
Çevresel etkiler erozyon, tuzlanma, çölleşme ve verim kaybı olarak ortaya çıkar. Eğimli arazide bitki örtüsünün kaldırılarak sürülmesi erozyonu artırır; yanlış sulama ve yetersiz drenaj tuzlanmaya yol açar. Ovalardaki verimli tarım topraklarının yerleşme ve sanayiye açılması da toprağın tarımsal değerini kalıcı olarak azaltır.
Sosyokültürel etkiler göç, yaşam biçimi ve kırsal-kent dengesindeki değişimlerdir. Toprak verimini yitiren köylerden kentlere göç olabilir; tarım kültürü ve yerel gelenekler bu süreçte zayıflayabilir.
Önce toprak kullanımının etkileriyle ilgili sorular sorulur: Bu kullanım hangi sonuçlara yol açıyor? Sonra birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplanır, bu bilgiler düzenlenir ve çözümlenir. Çözümlemeden elde edilen sonuçlar paylaşılır.
Bu sırada tablo, grafik ya da metin verileri kullanılır ve neden-sonuç ilişkileri kurulur. Verilen bilginin ötesine geçen çıkarımlardan kaçınılır.
Örnek 1. Eğimli bir yamaçta orman kesilerek tarla açılan köyde birkaç yıl sonra verim düşmüş ve genç nüfus kente göç etmiştir. Bu durumdaki etkileri sınıflandırınız.
Çevresel etki: erozyon ve verim kaybı. Ekonomik etki: üretim ve gelir düşüşü. Sosyokültürel etki: göç ve köyün nüfus yapısının değişmesi. Üç tür etki birbirine bağlıdır.
Örnek 2. Bir ovada tarım alanlarının bir bölümünün sanayi alanına dönüştürülmesi hangi etkilere yol açar?
Ekonomik olarak istihdam ve gelir artabilir, ancak tarımsal üretim azalır. Çevresel olarak verimli toprak kalıcı olarak tarım dışı kalır. Sosyokültürel olarak yerel yaşam biçimi değişebilir. Bu nedenle karar alınırken etkiler birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek 3. Bir öğrenci toprak kullanımının etkilerini araştırırken yalnız tek bir köyün verisinden Türkiye geneline kesin bir sonuç çıkarıyor. Hangi hata yapılmıştır?
Tek örnekten genelleme yapılmıştır. Çıkarım, toplanan bilginin kapsamıyla sınırlı kalmalı; genel sonuç için farklı bölgelerden veri gerekir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.