Çözümü göster
Yeniçeri ocağının kaldırılıp yeni bir ordu kurulması askerî alandaki yeniliklere örnektir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Türk modernleşmesi, Osmanlı’nın son iki yüzyılındaki yenilik çabalarının Cumhuriyet döneminde köklü inkılaplara dönüşmesi sürecidir. Bu konuda siyasi alandaki yenilikler değişim ve süreklilik bağlamında incelenir; inkılapların devlet ve topluma etkisi ve yeni Türk devletini güçlendirme amacı kaynaklarla açıklanır.
II. Mahmud Dönemi’nden itibaren merkezî yönetimi güçlendirmeye ve Batı’daki gelişmelerden yararlanmaya yönelik girişimler başladı. Tanzimat Fermanı (1839) ile yönetimde hukuk güvencesi ve kişi hakları ön plana çıktı. I. Meşrutiyet (1876) ile Kanun-ı Esasi ilan edildi ve Meclis-i Mebusan toplandı; II. Meşrutiyet (1908) ile meşruti yönetim yeniden başladı. Bu gelişmeler yönetimde halkın katılımı fikrinin gelişimini gösterir.
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) ise egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ilkesinin uygulamaya geçişidir.
Cumhuriyet’in ilanı (29 Ekim 1923) ile yönetim biçimi belirlendi. Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) ile siyasi yetkiler tek elde, millet adına çalışan kurumlarda toplandı. Ordunun siyasetten ayrılması ise askerî görevlilerin siyasi faaliyetlerden uzak tutulması anlamına gelir ve devlet yönetiminde ordunun denetim altında kalmasını sağlar.
Bu inkılaplar yeni Türk devletinin hukuki ve siyasi temellerini oluşturdu.
Bu inkılaplar bir bakıma Osmanlı’daki yenilik çabalarının devamıdır: Meşrutiyet fikri ve halkın yönetime katılımı bir sürekliliktir. Fakat saltanatın ve halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı gibi adımlar köklü bir değişimdir.
Kaynakları incelerken hangi uygulamanın önceki dönemden devralındığını, hangisinin yeni getirildiğini ayırt etmek gerekir.
Siyasi inkılaplar devleti millî egemenlik ilkesine dayandırdı, toplumun yönetime katılma bilincini artırdı ve çağdaş bir devlet yapısının önünü açtı. Bu inkılapların nedenleri ve etkileri balık kılçığı diyagramı gibi araçlarla gösterilebilir; ancak yargılar daima kaynağa dayanmalıdır.
Örnek 1. Meşrutiyet ile Cumhuriyet arasındaki en önemli fark nedir?
Meşrutiyette hükümdar yetkileri anayasa ile sınırlanmıştır ancak hanedan devam eder. Cumhuriyette ise devletin başı millet tarafından seçilir ve egemenlik doğrudan millete aittir.
Örnek 2. Saltanatın kaldırılması ile halifeliğin kaldırılması arasındaki sıralamanın anlamı nedir?
Önce siyasi yetki olan saltanat kaldırılmış, ardından Cumhuriyet ilan edilmiş, sonra halifelik kaldırılmıştır. Bu sıra egemenliğin adım adım millî iradede toplanması sürecini gösterir.
Örnek 3. Bir kaynakta Tanzimat Fermanı’nın hukuk güvencesi getirdiği vurgulanıyorsa bu hangi bağlamda süreklilik örneğidir?
Hukuk devleti ve kişi hakları fikrinin sonraki dönemlerde de devam etmesi bakımından süreklilik örneğidir; Cumhuriyet döneminde bu fikirler anayasa ve kanunlarla daha ileri taşınmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.