Söyleşi, Forum Yazısı ve Bağdaşıklık Ögeleri Konu Anlatımı
Söyleşi, yazarın okurla sohbet eder gibi, samimi bir dille bir konuyu ele aldığı yazı türüdür. Forum yazısı ise bir tartışma ortamında belirli bir konuya ilişkin görüş bildiren, okurla etkileşime açık bir metindir. Bu konuda iki tür ve metnin bütünlüğünü sağlayan bağdaşıklık ögeleri ele alınır.
Söyleşi türü
Söyleşide yazar okura "siz" ya da "biz" diye seslenir, sorular sorar, kendi deneyimlerinden örnekler verir. Konu derinlemesine kanıtlanmaz; yazar düşüncelerini içtenlikle paylaşır. Dil samimi, akıcı ve konuşma havasındadır.
Söyleşi, kesin yargılar yerine okuru düşünmeye davet eden bir anlatımla yazılır. Bu yönüyle bilgi vermeyi ve kanıtlamayı amaçlayan makaleden ayrılır.
Forum yazısı
Forum yazısı, bir tartışma konusuna ilişkin görüşün kısa ve açık biçimde ortaya konduğu bir metindir. İyi bir forum yazısında görüş açıkça belirtilir, gerekçeyle desteklenir ve başka görüşlere saygı gösterilir.
Kişiyi değil düşünceyi eleştirmek, kaba ve küçümseyici ifadelerden kaçınmak forum yazısının temel ilkelerindendir.
Bağdaşıklık ögeleri
Bağdaşıklık, metindeki cümlelerin dil bilgisi araçlarıyla birbirine bağlanmasıdır. Başlıca bağdaşıklık ögeleri şunlardır:
• Gönderim: Daha önce geçen bir ögeyi zamir ya da başka bir sözcükle anma ("Ayşe geldi. O, çok yorgundu.")
• Değiştirim: Bir ögenin yerine başka bir söz kullanma ("Kırmızı kazağı aldım, mavisini bıraktım.")
• Eksiltme: Tekrar etmemek için bir ögenin söylenmemesi ("Ben çay içtim, kardeşim kahve.")
• Bağlaç ve bağlayıcı ifadeler: "ama, çünkü, bu yüzden, ayrıca" gibi
• Sözcüksel bağdaşıklık: Aynı sözcüğün, eş anlamlısının ya da ilgili sözcüklerin tekrarı
Bağdaşıklık, metnin anlam bütünlüğü olan tutarlılıkla birlikte metni anlaşılır kılar.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Bir yazıda "Siz de hiç sabah kalkınca güne nereden başlayacağınızı bilemediğiniz oldu mu? Ben çok yaşadım." cümleleri yer alıyor. Bu anlatım hangi türe uygundur?
Okura soru sorulması, samimi dil ve yazarın kendi deneyimini paylaşması söyleşi türünün özellikleridir.
Örnek 2. Bir forum yazısında "Bu görüşü savunanlar zaten hiçbir şey bilmiyor." cümlesi bulunuyor. Bu cümle forum yazısının hangi ilkesine aykırıdır?
Cümle düşünceyi değil kişileri hedef almakta ve küçümseyici bir dil kullanmaktadır. Forum yazısında görüşe gerekçeyle karşı çıkılmalı, kişilere saygı gösterilmelidir.
Örnek 3. "Kütüphaneye gittim. Orada iki saat çalıştım." cümlelerinde ikinci cümleyi birinciye bağlayan öge hangisidir?
"Orada" sözcüğü, ilk cümledeki kütüphaneyi anmaktadır. Bu bir gönderim örneğidir.
Özetle
- Söyleşi okurla sohbet eder gibi, samimi ve içten bir dille yazılır.
- Söyleşi kanıtlamaktan çok düşünmeye davet eder; bu yönüyle makaleden ayrılır.
- Forum yazısında görüş açık belirtilir, gerekçelendirilir ve kişilere saygı gösterilir.
- Gönderim, değiştirim, eksiltme, bağlaç ve sözcüksel tekrar bağdaşıklık ögeleridir.
- Bağdaşıklık dil bilgisi bağlarını, tutarlılık anlam bütünlüğünü sağlar.
Söyleşi, Forum Yazısı ve Bağdaşıklık Ögeleri — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Bir söyleşide yazar, her sabah on sayfa yazmayı hedeflediğini; bazı günler hedefini tutturamadığında ise ertesi gün kaldığı yerden devam ettiğini anlatır. "Bir günü kaçırmak, bütün yolu kaybetmek değildir." der.
Yazarın bu sözünde öne çıkan düşünce nedir?
ABir hedefe ulaşmak için dinlenmenin yasaklanması
BBaşarının yalnızca doğuştan yeteneğe bağlı olması
CSürekliliğin kusursuzluktan daha önemli olması
DHedeflerin hiçbir zaman değiştirilmemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru yorum: Sürekliliğin kusursuzluktan daha önemli olması. Metindeki durum ve konuşmacının gerekçesi bu yorumu destekler; öteki seçenekler verilen örnekle bağdaşmaz.
2Kolay
Okul forumunda bir öğrenci, "Sunum yaparken heyecanlanıyorum." diye yazar. İlk yanıt "Daha çok çalış." olur. İkinci yanıt ise "Ben de zorlanıyordum; küçük gruplarla prova yapmak işime yaradı. Sen en çok hangi aşamada zorlanıyorsun?" şeklindedir.
Forumun amacı destekleyici fikir alışverişiyse hangi yanıt daha işlevseldir?
Aİlk yanıt; çünkü en kısa yanıt her zaman yeterlidir
Bİkinci yanıt; çünkü empati ve açık uçlu soru içerir
Cİki yanıt da aynı ölçüde işlevli; çünkü ikisi de ayrıntılı bir plan sunar
Dİki yanıt da işlevsiz; çünkü forumlarda kişisel deneyim paylaşılmaz
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru yorum: İkinci yanıt; çünkü empati ve açık uçlu soru içerir. Metindeki durum ve konuşmacının gerekçesi bu yorumu destekler; öteki seçenekler verilen örnekle bağdaşmaz.
3Orta
Bir söyleşide yazar, her sabah on sayfa yazmayı hedeflediğini; bazı günler hedefini tutturamadığında ise ertesi gün kaldığı yerden devam ettiğini anlatır. "Bir günü kaçırmak, bütün yolu kaybetmek değildir." der.
Bu konuşmadan hareketle yazarın başarısızlık karşısındaki tutumu nasıl nitelenebilir?
AYapıcı ve yeniden denemeye açık
BSuçlayıcı ve cezalandırıcı
CTümüyle kayıtsız
DBaşkalarının onayına bağımlı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru yorum: Yapıcı ve yeniden denemeye açık. Metindeki durum ve konuşmacının gerekçesi bu yorumu destekler; öteki seçenekler verilen örnekle bağdaşmaz.
4Orta
Bir kişisel gelişim yazısında "Zamanını yönetemiyorsan bütün bildirimleri kapat." önerisi yer alır. Yazı, farklı işlerde çalışan kişilerin erişilebilir olma zorunluluğundan söz etmez.
Bu önerinin temel sınırlılığı nedir?
AOkura uygulanabilir bir öneri sunması
BFarklı yaşam koşullarını dikkate almadan genelleme yapması
CZaman kavramını örnekle açıklaması
DTeknolojik araçları adlandırması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru yorum: Farklı yaşam koşullarını dikkate almadan genelleme yapması. Metindeki durum ve konuşmacının gerekçesi bu yorumu destekler; öteki seçenekler verilen örnekle bağdaşmaz.
5Zor
Okul forumunda bir öğrenci, "Sunum yaparken heyecanlanıyorum." diye yazar. İlk yanıt "Daha çok çalış." olur. İkinci yanıt ise "Ben de zorlanıyordum; küçük gruplarla prova yapmak işime yaradı. Sen en çok hangi aşamada zorlanıyorsun?" şeklindedir.
İkinci yanıtı ilkinden ayıran temel özellik nedir?
ASorunu küçümseyerek geçiştirmesi
BKesin başarı garantisi vermesi
CKonu dışı bir tartışma açması
DDeneyim paylaşırken karşıdakinin ihtiyacını da araştırması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru yorum: Deneyim paylaşırken karşıdakinin ihtiyacını da araştırması. Metindeki durum ve konuşmacının gerekçesi bu yorumu destekler; öteki seçenekler verilen örnekle bağdaşmaz.