MegaSoru

Makalede Güvenilirlik, Kanıt ve Bilimsel Etik 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Makalede Güvenilirlik, Kanıt ve Bilimsel Etik Konu Anlatımı

Bir makalenin değeri yalnız içeriğine değil, bilginin nasıl elde edildiğine ve nasıl sunulduğuna da bağlıdır. Bu konuda makalede güvenilirlik ve kanıt yeterliliği, bilimsel etik kuralları, intihal ve araştırmacının nitelikleri ele alınır.

Güvenilirlik ve kanıt yeterliliği

Güvenilir bir makalede bilgiler doğru, güncel ve kaynağı belli olan verilere dayanır. Makale kendi içinde tutarlıdır: bir paragrafta söylenen başka bir paragrafta söylenenle çelişmez.
Kanıt yeterliliği, ileri sürülen yargının ne kadar kanıtla desteklendiğidir. Az sayıda katılımcıyla yapılmış bir çalışma, geniş bir genellemeye dayanak olamaz. Sonuçlar abartılmadan, verinin izin verdiği ölçüde ifade edilmelidir.

Bilimsel etik ve intihal

Bilimsel etik, araştırma ve yazma sürecinde dürüstlüğü gerektirir. Verileri değiştirmek, uydurmak ya da işe gelmeyen sonuçları gizlemek etiğe aykırıdır.
İntihal, başkasının düşüncesini, cümlesini ya da verisini kaynak göstermeden kendininmiş gibi sunmaktır. Bir cümleyi aynen alıp sözcüklerin yerini değiştirmek de kaynak gösterilmedikçe intihaldir. Alıntılar belirtilmeli, yararlanılan eserler kaynakçada gösterilmelidir.

Araştırmacının nitelikleri

İyi bir araştırmacı meraklı, sabırlı, dürüst ve eleştirel düşünen biridir. Önyargıyla değil kanıtla hareket eder; kendi görüşüne uymayan verileri de dikkate alır.
Araştırmacı hatalı olabileceğini kabul eder, sonuçlarını başkalarının denetimine açar ve yeni kanıtlar çıktığında görüşünü gözden geçirir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir öğrenci, ödevinde bir dergiden aldığı paragrafı birkaç sözcüğün yerini değiştirerek kullanıyor ve kaynak göstermiyor. Bu davranış nasıl değerlendirilir?

Kaynak gösterilmeden başkasının ifadesi kullanıldığı için bu bir intihaldir. Sözcüklerin yerinin değiştirilmesi durumu değiştirmez.

Örnek 2. Bir araştırmacı, deneyinde beklediği sonuca uymayan ölçümleri raporundan çıkarıyor. Bu davranış hangi ilkeye aykırıdır?

Verilerin bir kısmının gizlenmesi bilimsel etiğe ve dürüstlük ilkesine aykırıdır. Uygun olmayan sonuçlar da raporlanmalıdır.

Örnek 3. Bir makalede yirmi kişiyle yapılan bir görüşmeye dayanarak "Ülkedeki bütün gençler bu uygulamayı destekliyor." deniyor. Bu yargıda ne eksiktir?

Kanıt yeterli değildir. Yirmi kişilik bir örnekten bütün gençler hakkında genelleme yapılamaz.

Özetle

  • Güvenilir makale doğru, güncel, kaynağı belli verilere dayanır ve tutarlıdır.
  • Yargılar kanıtın izin verdiği ölçüde ifade edilmelidir.
  • Veri uydurmak, değiştirmek ya da gizlemek bilimsel etiğe aykırıdır.
  • Kaynak göstermeden başkasının düşünce veya ifadesini kullanmak intihaldir.
  • İyi bir araştırmacı dürüst, eleştirel ve kanıta açıktır.

Makalede Güvenilirlik, Kanıt ve Bilimsel Etik — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir okulun bahçesine gölgelik kurulduktan sonra öğrencilerin teneffüste dışarıda geçirdiği süre arttı. Okul müdürü bu artışı yalnızca gölgeliğe bağladı; oysa aynı ay kantin de bahçeye taşınmıştı.

Bu değerlendirmede hangi sorun vardır?
AGözlemi birden fazla gün yapmak
BTeneffüs sürelerini eşit tutmak
CBirden fazla değişkenin etkisini ayırmamak
DÖğrencilerin davranışını incelemek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Kantinin taşınması alternatif açıklamadır.
2Kolay
Bir makalede "Kent içi bisiklet kullanımı artıyor" savı için belediyenin 2022 ve 2024 sayımları verildi. Ancak 2022 sayımı kışın, 2024 sayımı ilkbaharda yapılmıştı.

Yazarın hangi düzeltmesi kanıtı güçlendirir?
ABaşlığı daha iddialı kurması
BSayıları yorum yapmadan sıralaması
CYalnız en yüksek değeri aktarması
DAynı mevsim ve benzer saatlerdeki sayımları karşılaştırması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Eşdeğer koşullar karşılaştırmayı güçlendirir.
3Orta
Bir okulun bahçesine gölgelik kurulduktan sonra öğrencilerin teneffüste dışarıda geçirdiği süre arttı. Okul müdürü bu artışı yalnızca gölgeliğe bağladı; oysa aynı ay kantin de bahçeye taşınmıştı.

Hangi ek bilgi nedensellik iddiasını daha iyi sınar?
AGölgelik olmayan benzer okulda aynı dönemin verileri
BÖğrencilerin sevdiği yemekler
CBahçenin eski fotoğrafları
DMüdürün kişisel görüşü
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Karşılaştırma grubu diğer değişimleri ayırmaya yardım eder.
4Orta
Bir dergi, "Gençlerin yüzde 90'ı basılı kitap okumuyor" başlığını attı. Araştırmanın yalnızca bir elektronik oyun forumundaki 40 gönüllüyle yapıldığı dipnotta belirtiliyordu.

Daha savunulabilir sonuç hangisidir?
ABütün gençler dijital okumayı seçer
BAnkete katılan forum üyelerinin çoğu basılı kitap okumadığını söylemiştir
CForum üyeleri bütün ülkeyi temsil eder
DBasılı kitap artık kullanılmaz
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Veri yalnızca katılımcılar hakkında konuşmaya izin verir.
5Zor
Bir dergi, "Gençlerin yüzde 90'ı basılı kitap okumuyor" başlığını attı. Araştırmanın yalnızca bir elektronik oyun forumundaki 40 gönüllüyle yapıldığı dipnotta belirtiliyordu.

Başlığın güvenilirliğini en çok ne zayıflatır?
AAraştırmanın çevrim içi olması
BSorunun kısa sorulması
CSonucun yüzdeyle verilmesi
DÖrneklemin gençleri temsil etmemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tek bir forumdaki gönüllüler genel genç nüfusu temsil etmez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular