MegaSoru

Sürat ve Hız 51 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sürat ve Hız Konu Anlatımı

Bu konuda sürat ve hız kavramlarını öğrenecek ve aralarındaki benzerlik ile farklılıkları keşfedeceksin. Günlük yaşantımızda pek çok hareketli cisim var ve bu cisimlerin ne kadar hızlı hareket ettiğini anlamak için sürat ve hız kavramlarını bilmemiz gereklidir.

Sürat Nedir?

Sürat, bir cismin birim zamanda aldığı yol miktarıdır. Sürat, sadece hareketin ne kadar hızlı gerçekleştiğini belirtir ancak yön belirtmez. Bilimsel olarak sürat aşağıdaki formülle ifade edilir:

sürat = alınan yol / geçen zaman

Sürat skaler bir büyüklüktür, yani yalnızca büyüklüğü vardır, yönü yoktur. Örneğin, bir araba 2 saatte 100 kilometre yol alırsa sürati 50 kilometre/saat'tir.

Hız Nedir?

Hız, bir cismin birim zamanda yer değiştirme miktarıdır ve hem büyüklüğü hem de yönü vardır. Hız da sürat gibi metre/saniye (m/s) veya kilometre/saat (km/saat) gibi birimlerle ifade edilir. Hız vektörel bir büyüklüktür, yani hem miktarı hem de hareketin yönü önemlidir.

Sürat ve Hızın Benzerlikleri

Her iki kavram da hareketle ilgilidir ve birim zamanda değişen değerleri anlatır. Hem sürat hem de hız aynı birimlerle (örneğin, m/s veya km/saat) ifade edilir. Ayrıca ikisi de 'alınan yol' ve 'geçen zaman' kavramlarıyla ilişkilidir.

Sürat ve Hızın Farklılıkları

Sürat, yalnızca bir hareketin ne kadar hızlı olduğunu gösterir ve yön belirtmez. Bu yüzden skaler bir büyüklüktür. Hız ise yönü de dikkate alır ve vektörel bir büyüklüktür. Bir cisim gidip tekrar aynı noktaya dönerse sürati sıfır olmaz, fakat hızı sıfır olur. Çünkü yer değiştirme olmamıştır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir öğrenci, 400 metre uzunluğundaki bir pistte 100 saniyede koşuyor. Süratini hesaplayınız.

Sürat = alınan yol / geçen zaman = 400 metre / 100 saniye = 4 m/s olur.

Örnek 2. Bir otobüs 50 kilometre yol gidiyor ve tekrar başladığı noktaya dönüyor. Toplam yol 100 kilometre, toplam geçen süre 2 saat ise; otobüsün süratini ve hızını karşılaştırınız.

Sürat = alınan yol / geçen zaman = 100 km / 2 saat = 50 km/saat olur. Hız ise yer değiştirme / geçen zaman şeklinde hesaplanır. Otobüs başladığı noktaya döndüğü için yer değiştirme sıfırdır, bu yüzden hızı 0 km/saat olur.

Örnek 3. Bir bisikletli doğuya doğru 300 metre yol alıyor ve 60 saniyede tamamlıyor. Hızı nedir?

Sürat ve hız bu örnekte aynıdır çünkü hareket tek yönlüdür. Alınan yol ve yer değiştirme aynı olduğu için; hız = yer değiştirme / geçen zaman = 300 m / 60 s = 5 m/s doğuya doğrudur.

Özetle

  • Sürat yalnızca büyüklüğü olan, yön belirtmeyen bir niceliktir (skaler).
  • Hız hem büyüklüğü hem yönü olan bir niceliktir (vektörel).
  • İkisi de alınan yol ve geçen zaman ile ilişkilidir ve birimleri aynıdır.
  • Sürat ve hız karıştırılmamalıdır; hızda yön önemlidir.
  • Yer değiştirmesi sıfır olan bir hareketlinin hızı sıfır olabilir, fakat sürati sıfır olmaz.

Sürat ve Hız — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir hareketlinin birim zamanda aldığı yolun büyüklüğünü ifade eden ve yalnızca sayı değerine sahip olan büyüklük aşağıdakilerden hangisidir?
AHız
BZaman
CKuvvet
DSürat
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sürat, hareketli bir cismin birim zamanda aldığı yolun büyüklüğünü gösterir ve sadece sayı (büyüklük) ile ifade edilir. Yönü dikkate almaz. Cevap: sürat.
2Kolay
"Alınan yolun toplam zamana oranının, hareketin yönüyle birlikte belirtilmesiyle elde edilen büyüklük" aşağıdakilerden hangisidir?
AKuvvet
BHız
CMesafe
DSürat
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Hız, alınan yolun toplam zamana oranı olarak bulunur ve hareketin hem büyüklüğünü hem de yönünü belirtir. Cevap: hız.
3Orta
Aşağıdaki ifadelerden hangisi hem sürat hem de hız için ortak bir özelliktir?
AHesaplanmasında alınan yol ve geçen zaman kullanılır.
BSadece büyüklüğü olan bir büyüklüktür.
CYalnızca yönü hesaba katarak hesaplanır.
DBirimi sadece metre/saniyedir (m/s).
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sürat de hız da, hareketlinin toplam aldığı yol ve geçen zaman kullanılarak hesaplanır. Her ikisi de yol/zaman oranına dayanır. Sürat büyüklük olarak, hız ise büyüklük ve yön olarak ifade edilir. Ancak her ikisi de hareketliyle ilgili niceliklerdir ve yol ile zaman kullanılarak hesaplanır. Cevap: Hareketlinin aldığı yolun geçen zamana oranı ikisi için de kullanılır.
4Orta
Aşağıdakilerden hangisi sürat ve hız kavramlarının ortak yönüdür?
Aİkisi de hareketin yönünü aynı şekilde belirtir.
Bİkisinin de birimi uluslararası birim sisteminde m/s'dir.
Cİkisi de sadece büyüklüğe sahip skaler niceliklerdir.
DHesaplanırken toplam zaman ve yol kullanılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sürat ve hız, yapılan hareketlerle ilgili büyüklüklerdir. Her ikisi de yol ve zaman ilişkisini kullanır. Ancak, hızda yön dikkate alınırken süratte yalnız büyüklük önemlidir. Hem sürat hem de hız SI birim sisteminde metre/saniye (m/s) ile gösterilebilir. Cevap: Uluslararası birim sisteminde ikisi de m/s birimiyle ifade edilir.
5Zor
Sinem, evinin önündeki düz bir yolda sabah koşusu yapmaktadır. Koşuya başladıktan sonra 80 metre doğuya doğru koşup, ardından 60 metre batıya doğru dönüp koşusuna devam ediyor. Tüm bu koşuyu 14 dakikada tamamlıyor.

Sinem’in koşusu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?
ASinem’in sürati yoktur, sadece hızı vardır.
BSinem’in sürati, hızından büyüktür çünkü aldığı toplam yol yer değiştirmeden fazladır.
CSinem’in sürati, hızından küçüktür çünkü yer değiştirmesi daha fazladır.
DSinem’in sürati ile hızı eşittir çünkü aynı sürede koşmuştur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sinem önce 80 metre doğuya, ardından 60 metre batıya koşmuştur. Toplam aldığı yol (sürat için) 80 + 60 = 140 metredir. Yer değiştirmesi (hız için) ise 80 - 60 = 20 metredir (doğu yönünde).

Süratin formülü alınan yol / toplam zaman iken, hızın formülü yer değiştirme / toplam zamandır. Birimleri de aynıdır (metre / dakika gibi). Ancak sürat skaler, hız ise vektörel büyüklüktür; yani yönle birlikte ifade edilir.

Cevap: Sinem’in sürati, hızından büyüktür çünkü aldığı yol, yer değiştirmesinden fazladır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular