Çözümü göster
Bir dikdörtgenler prizması 6 farklı yüzeyden oluşur: karşılıklı iki taban, karşılıklı iki uzun yan yüz, karşılıklı iki kısa yan yüz. Açınımda da 6 farklı dikdörtgen bulunur. Cevap: 6
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı, prizmanın tüm dış yüzeylerinin toplam alanını ifade eder. Bu konu günlük hayatta kutu kaplama, hediye paketi hazırlama veya herhangi bir prizmatik cismin dışını kaplamak gibi durumlarda sıkça karşımıza çıkar. Yüzey açınımı sayesinde prizmanın yüzey alanını daha kolay hesaplayabiliriz.
Dikdörtgenler prizması, karşılıklı yüzleri birbirine eş ve paralel altı dikdörtgen yüzeyden oluşan üç boyutlu bir cisimdir. Altı yüzü, on iki ayrıtı ve sekiz köşesi vardır. Bütün yüzleri dikdörtgen şeklindedir, özel durumlarda kare de olabilir ancak her zaman yüzler dikdörtgendir.
Bir prizmanın yüzey açınımı, prizmanın tüm yüzlerinin yan yana serilmiş şekilde birbirine bitişik olarak gösterilmesidir. Yani, bir dikdörtgenler prizmasını düşünceyle kenarlarından tamamen açıp düz bir zemine serersek elde ettiğimiz şekle prizmanın yüzey açınımı denir. Yüzey açınımı, üç boyutlu şekli iki boyutlu düzlemde görmemizi sağlar ve yüzey alanını hesaplamamıza yardımcı olur.
Bir dikdörtgenler prizmasının boyu $a$, eni $b$ ve yüksekliği $h$ ise; prizmanın 6 yüzü vardır: 2 tane taban (alt ve üst), 2 tane ön-arka, 2 tane sağ-sol yüz. Her bir yüzün alanını bulup toplarız. Yüzey alanı formülü: $2ab + 2ah + 2bh$ veya $2(a \times b + a \times h + b \times h)$ şeklindedir. Buradaki $a \times b$ taban ve tavan, $a \times h$ ön ve arka yüzler, $b \times h$ ise yan yüzlerin alanlarıdır.
Dikdörtgenler prizmasının yüzey açınımı altı dikdörtgenin birleşiminden oluşur. Yüzey açınımına bakınca her bir dikdörtgende hangi kenarların kullanıldığını görebilir ve her birinin alanını kolayca bulabiliriz. Sonra tüm yüzlerin alanlarını toplayarak prizmanın toplam yüzey alanını hesaplarız.
Örnek 1. Bir dikdörtgenler prizmasının boyu $5$ cm, eni $3$ cm, yüksekliği $4$ cm'dir. Yüzey alanını bulunuz.
Önce ikişer tane olan yüzlerin her birinin alanını bulalım:
Tavan ve taban: $a \times b = 5 \times 3 = 15$ cm$^{2}$, iki tane olduğundan $15 \times 2 = 30$ cm$^{2}$
Ön ve arka yüz: $a \times h = 5 \times 4 = 20$ cm$^{2}$, iki tane olduğundan $20 \times 2 = 40$ cm$^{2}$
Sağ ve sol yüz: $b \times h = 3 \times 4 = 12$ cm$^{2}$, iki tane olduğundan $12 \times 2 = 24$ cm$^{2}$
Toplam yüzey alanı: $30 + 40 + 24 = 94$ cm$^{2}$
Örnek 2. Kenar uzunlukları $8$ cm, $6$ cm ve $2$ cm olan bir kutunun yüzey açınımındaki tüm dikdörtgenlerin alanlarını bulup toplam yüzey alanını hesaplayınız.
Taban ve tavan: $8 \times 6 = 48$ cm$^{2}$, iki tane: $2 \times 48 = 96$ cm$^{2}$
Ön ve arka yüz: $8 \times 2 = 16$ cm$^{2}$, iki tane: $2 \times 16 = 32$ cm$^{2}$
Yan yüzler: $6 \times 2 = 12$ cm$^{2}$, iki tane: $2 \times 12 = 24$ cm$^{2}$
Toplam yüzey alanı: $96 + 32 + 24 = 152$ cm$^{2}$
Örnek 3. Bir dikdörtgenler prizmasının boyu $7$ cm, eni $4$ cm, yüksekliği $5$ cm'dir. Yüzey açınımındaki her yüzün hangi ayrıtlardan oluştuğunu belirterek yüzey alanını bulunuz.
Taban ve tavan: boy ve en ($7$ cm ve $4$ cm), alanı $7 \times 4 = 28\ \text{cm}^{2}$.
Ön ve arka yüz: boy ve yükseklik ($7$ cm ve $5$ cm), alanı $7 \times 5 = 35\ \text{cm}^{2}$.
Sağ ve sol yüz: en ve yükseklik ($4$ cm ve $5$ cm), alanı $4 \times 5 = 20\ \text{cm}^{2}$.
Her yüz türünden ikişer tane olduğundan yüzey alanı $2 \times (28 + 35 + 20) = 2 \times 83 = 166\ \text{cm}^{2}$'dir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.