MegaSoru

Dikdörtgenler Prizmasının Yüzey Alanı ve Hacmi Problemleri 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dikdörtgenler Prizmasının Yüzey Alanı ve Hacmi Problemleri Konu Anlatımı

Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı ve hacmi, günlük hayatta sıkça karşılaşabileceğimiz önemli ölçümlerdir. Evimizdeki kolilerden akvaryuma, su depolarından mobilyalara kadar pek çok nesne bir dikdörtgenler prizması ile modellenebilir. Bu yüzden pratik hayatta karşılaşılan problemleri çözmek için bu konuyu iyi anlamak gerekir.

Dikdörtgenler Prizması Nedir?

Dikdörtgenler prizması, altı yüzeyinin de dikdörtgen olduğu üç boyutlu bir cisimdir. Prizmanın üç kenar uzunluğu vardır: uzunluk, genişlik ve yükseklik. Karşılıklı yüzler eş ve paraleldir. Prizmanın kenar uzunlukları genellikle $a$, $b$ ve $h$ ile ifade edilir.

Dikdörtgenler Prizmasının Yüzey Alanı

Yüzey alanı, prizmanın bütün dış yüzeylerinin toplam alanıdır. Bir dikdörtgenler prizmasının 6 yüzü vardır ve karşılıklı yüzlerin alanları birbirine eşittir. Yüzey alanı formülü şöyle yazılır: $\text{Yüzey Alanı} = 2 \times (a \times b + a \times h + b \times h)$.
Buradaki $a$ uzunluk, $b$ genişlik, $h$ yüksekliği gösterir. Prizmanın tamamını kaplayan boya ya da kaplama gereksinimi gibi problemlerde yüzey alanı hesaplanır.

Dikdörtgenler Prizmasının Hacmi

Hacim, prizmanın içine ne kadar madde sığabileceğini gösterir. Hacim için şu formül kullanılır: $\text{Hacim} = a \times b \times h$.
Burada $a$ uzunluk, $b$ genişlik, $h$ ise yüksekliktir. Prizmanın içerisine konulacak su, kum, hava gibi miktarları bulmak için hacim kullanılır.

Problemlerde Matematiksel Bileşenleri Belirleme ve Dönüştürme

Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı ve hacmi ile ilgili problemleri çözerken; verilen uzunluk, genişlik, yükseklik gibi ölçüler dikkatlice belirlenmeli ve hangi büyüklüğün istendiğine göre uygun formül seçilmeli. Problemde bazen şekil çizimi, tablo veya formül ile ifade gerekebilir. Ayrıca, birimlere dikkat etmeli ve gerektiğinde birimler arasında dönüşüm yapılmalıdır.

Farklı Çözüm Stratejileri ve Sonuçların Değerlendirilmesi

Problemler farklı stratejilerle çözülebilir. Kimi zaman doğrudan alan ya da hacim formülünü uygulamak yeterli olurken, bazen önce eksik bir kenar bilinmeyenini bulup, sonra istenene ulaşmak gerekebilir. Çözüm sonrası sonucu kontrol etmek, mantıklı olup olmadığını değerlendirmek ve alternatif yöntemlerle doğrulama yapmak önemlidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Kısa kenarı 4 cm, uzun kenarı 6 cm, yüksekliği 10 cm olan bir kutunun yüzey alanı ne kadardır?

Kısa kenar $a = 4\text{ cm}$, uzun kenar $b = 6\text{ cm}$, yükseklik $h = 10\text{ cm}$.
Yüzey alanı: $2 \times (a \times b + a \times h + b \times h) = 2 \times (4 \times 6 + 4 \times 10 + 6 \times 10)$
Yani $2 \times (24 + 40 + 60) = 2 \times 124 = 248$
Yüzey alanı $248\text{ cm}^{2}$ olur.

Örnek 2. Bir su deposunun taban ölçüleri 2 m ve 3 m, yüksekliği 1,5 m’dir. Bu depo tam dolu olursa içine kaç metreküp su alır?

Uzunluk $a = 2\text{ m}$, genişlik $b = 3\text{ m}$, yükseklik $h = 1,5\text{ m}$.
Hacim: $a \times b \times h = 2 \times 3 \times 1,5 = 6 \times 1,5 = 9$
Depo $9\text{ m}^{3}$ su alır.

Örnek 3. Bir kolinin uzunluğu 50 cm, genişliği 30 cm ve yüksekliği 20 cm’dir. Bu koliye dış yüzeyinden etiket yapıştırılacaktır. Kaç $\text{cm}^2$ etiket gerekir?

Uzunluk $a = 50\text{ cm}$, genişlik $b = 30\text{ cm}$, yükseklik $h = 20\text{ cm}$.
Yüzey alanı: $2 \times (a \times b + a \times h + b \times h) = 2 \times (50 \times 30 + 50 \times 20 + 30 \times 20)$
$= 2 \times (1.500 + 1.000 + 600) = 2 \times 3.100 = 6.200$
Yüzey alanı $6.200 \text{ cm}^{2}$ olur.

Örnek 4. Bir kutunun hacmi $600 \text{ cm}^3$, tabanı $10 \text{ cm} \times 6 \text{ cm}$ ise, yüksekliği kaç cm’dir?

Hacim $a \times b \times h$ idi. $a = 10\text{ cm}$, $b = 6\text{ cm}$, hacim $600 \text{ cm}^3$.
$10 \times 6 \times h = 600 \rightarrow 60 \times h = 600 \rightarrow h = \frac{600}{60} = 10$
Yükseklik $10 \text{ cm}$ olur.

Özetle

  • Dikdörtgenler prizması, altı dikdörtgen yüzeyli bir üç boyutlu cisimdir.
  • Yüzey alanı hesaplamak için $2 \times (a \times b + a \times h + b \times h)$ formülü kullanılır.
  • Hacim hesaplamak için $a \times b \times h$ formülü kullanılır.
  • Problemlerde ölçüler doğru belirlenmeli ve uygun birimler kullanılmalıdır.
  • Farklı çözüm yolları ve stratejilerle problemi tekrar değerlendirmek önemlidir.

Dikdörtgenler Prizmasının Yüzey Alanı ve Hacmi Problemleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir kutunun uzunluğu $10\text{ cm}$, genişliği $6\text{ cm}$ ve yüksekliği $4\text{ cm}$'dir. Bu kutunun yüzey alanı kaç $\text{cm}^2$'dir?
A$248$
B$240$
C$120$
D$172$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı $2(ab + ac + bc)$ formülüyle bulunur. $a = 10$, $b = 6$, $c = 4$ için:
ab: $10 \times 6 = 60$
ac: $10 \times 4 = 40$
bc: $6 \times 4 = 24$
Toplam: $2 \times (60 + 40 + 24) = 2 \times 124 = 248$
Cevap: $248$
2Kolay
Bir depolama kutusunun uzunluğu $12\text{ cm}$, genişliği $8\text{ cm}$ ve yüksekliği $5\text{ cm}$'dir. Bu kutunun hacmi kaç $\text{cm}^3$'tür?
A$400$
B$120$
C$480$
D$96$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dikdörtgenler prizmasının hacmi $a \times b \times c$ ile bulunur.
$12 \times 8 = 96$
$96 \times 5 = 480$
Cevap: $480$
3Orta
Kargo için kullanılan dikdörtgenler prizması şeklindeki bir kutunun uzun kenarı $18\text{ cm}$, kısa kenarı $10\text{ cm}$ ve yüksekliği $7\text{ cm}$'dir. Koli bandı bu kutunun tüm dış yüzeyini kaplamak için, yüzey alanı hesaplamak istiyorsun. Buna göre kutunun toplam dış yüzey alanı kaç $\text{cm}^2$'dir?
A$1260\text{ cm}^2$
B$810\text{ cm}^2$
C$252\text{ cm}^2$
D$752\text{ cm}^2$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Dikdörtgenler prizmasının toplam yüzey alanı $2(a b + a h + b h)$ formülü ile bulunur. Burada $a = 18\text{ cm}$, $b = 10\text{ cm}$, $h = 7\text{ cm}$.

$ab = 18 \times 10 = 180\text{ cm}^2$
$ah = 18 \times 7 = 126\text{ cm}^2$
$bh = 10 \times 7 = 70\text{ cm}^2$
$ab + ah + bh = 180 + 126 + 70 = 376\text{ cm}^2$
Toplam yüzey alanı $2 \times 376 = 752\text{ cm}^2$
Cevap: $752\text{ cm}^2$
4Orta
Bir sınıf kitaplığı dikdörtgenler prizması şeklindedir ve içine kitapları dik yerleştirmek için $80\text{ cm}$ uzunluğunda, $30\text{ cm}$ genişliğinde ve $40\text{ cm}$ yüksekliğinde bir hacim kullanılır. Kitaplığın kitaplar ile dolu bölmesinin hacmi kaç $\text{cm}^3$'tür?
A$96\,000\text{ cm}^3$
B$152\,000\text{ cm}^3$
C$64\,000\text{ cm}^3$
D$1500\text{ cm}^3$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dikdörtgenler prizmasının hacmi $a \times b \times h$ formülüyle hesaplanır. Burada $a = 80\text{ cm}$, $b = 30\text{ cm}$, $h = 40\text{ cm}$.
$80 \times 30 = 2400\text{ cm}^2$
$2400 \times 40 = 96\,000\text{ cm}^3$
Cevap: $96\,000\text{ cm}^3$
5Zor
Bir markette satılan dikdörtgenler prizması şeklindeki bir deterjan kutusunun uzun kenarı $30\text{ cm}$, kısa kenarı $15\text{ cm}$ ve yüksekliği $20\text{ cm}$'dir. Ali kutunun üzerini tamamen kaplamak için gereken etiketin alanını hesaplamak istiyor. Önce kutunun hacmini hesaplayıp, sonra çıkan sonucu ikiyle çarpıyor ve bunun doğru sonuç olduğunu düşünüyor.

Ali'nin yöntemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AEtiket alanı için sadece uzun kenar ve yükseklik çarpılmalıydı, bunun sonucu $600\text{ cm}^2$ olur.
BÖnce hacmi bulup sonra üçle çarpsaydı doğru olurdu.
CAli'nin yöntemi doğrudur, yüzey alanı $18000\text{ cm}^2$ olur.
DAli hacim yerine yüzey alanı formülünü kullanmalıydı, doğru cevap $2700\text{ cm}^2$'dir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Ali'nin yöntemi yanlıştır. Çünkü etiketin kaplayacağı alan, kutunun hacmiyle değil, kutunun tüm dış yüzey alanıyla ilgilidir. Dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı $2(a b + a h + b h)$ formülü ile bulunur. Kutunun hacmi ise $a \times b \times h$ formülüne göre hesaplanır.

Kutunun yüzey alanı:
$a = 30\text{ cm}$, $b = 15\text{ cm}$, $h = 20\text{ cm}$
$S = 2(30 \times 15 + 30 \times 20 + 15 \times 20) = 2(450 + 600 + 300) = 2 \times 1350 = 2700\text{ cm}^2$

Kutunun hacmi:
$V = 30 \times 15 \times 20 = 9000\text{ cm}^3$

Ali yanlış bir formül kullanmıştır. Etiketi kaplamak için hacmi kullanmak yerine yüzey alanı formülü kullanılmalıdır.

Cevap: Kutunun yüzey alanı $2700\text{ cm}^2$'dir, Ali'nin yöntemi hatalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular