MegaSoru

Enerji Dönüşümleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Enerji Dönüşümleri Konu Anlatımı

Canlıların ihtiyaç duyduğu enerjinin kaynağı Güneş'tir. Bitkiler fotosentezle Güneş'in ışık enerjisini besinlerde depolanan kimyasal enerjiye dönüştürür; canlılar da solunumla besinlerdeki bu enerjiyi kullanılabilir hâle getirir.

Fotosentez

Fotosentez, üretici canlıların ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve sudan besin (glikoz) ve oksijen üretmesidir. Bitkilerde fotosentez yaprak hücrelerindeki kloroplastlarda, klorofil adlı yeşil renk maddesi sayesinde gerçekleşir.
• Kullanılan maddeler: karbondioksit ve su
• Üretilen maddeler: besin ve oksijen
• Fotosentez yalnız Güneş ışığında değil, uygun yapay ışıkta da gerçekleşebilir.
Fotosentez yapan canlılar üreticidir. Ürettikleri besin hem kendilerinin hem de tüketicilerin enerji kaynağıdır; açığa çıkan oksijen ise canlıların solunumu için gereklidir.

Fotosentez hızını etkileyen etkenler

• Işık şiddeti: Işık şiddeti arttıkça fotosentez hızı belli bir sınıra kadar artar.
• Işığın rengi: Bitkiler en çok kırmızı ve mavi ışıkta fotosentez yapar; yeşil ışıkta fotosentez hızı en düşüktür.
• Karbondioksit miktarı: Belli bir sınıra kadar arttıkça fotosentez hızı artar.
• Su miktarı: Su azaldığında fotosentez hızı düşer.
• Sıcaklık: Uygun sıcaklıkta fotosentez en hızlıdır; çok düşük ve çok yüksek sıcaklıkta yavaşlar.
Bir etkenin fotosentez hızına etkisi incelenirken diğer etkenler sabit tutulur. Su bitkisi deneylerinde fotosentez hızı belli sürede çıkan oksijen kabarcıklarının sayısıyla izlenebilir.

Solunum

Solunum, canlıların besinlerdeki enerjiyi hücrelerinde kullanılabilir hâle getirmesidir. Bu enerji ATP adı verilen bir molekülde depolanır ve yaşamsal faaliyetlerde kullanılır.
• Oksijenli solunum: Besinler oksijen kullanılarak parçalanır; karbondioksit ve su oluşur. Oksijensiz solunuma göre daha çok enerji elde edilir.
• Oksijensiz solunum (fermantasyon): Oksijen kullanılmadan gerçekleşir; daha az enerji elde edilir. Yoğurt yapımı ve hamurun mayalanması oksijensiz solunumdan yararlanılan uygulamalardır. Ağır egzersizde kaslarda da oksijensiz solunum görülebilir.
Bitkiler fotosentezi yalnız ışıkta yapar; solunumu ise gece ve gündüz sürekli yapar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir su bitkisi deneyinde lamba bitkiye yaklaştırıldıkça dakikadaki oksijen kabarcığı sayısı artıyor. Bu gözlem hangi etkenin fotosentez hızına etkisini gösterir?

Lamba yaklaştıkça bitkiye ulaşan ışık şiddeti artar. Kabarcık sayısının artması ışık şiddeti arttıkça fotosentez hızının arttığını gösterir.

Örnek 2. Bir öğrenci bitkilerin yalnız gece solunum yaptığını söylüyor. Bu ifadeyi düzeltiniz.

Bitkiler solunumu gece ve gündüz sürekli yapar. Gündüz ışık olduğu için fotosentez de yapar; gece ise yalnız solunum yapar.

Örnek 3. Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeleri yazınız.

Fotosentezde karbondioksit ve su kullanılır; ışık enerjisiyle besin ve oksijen üretilir.

Özetle

  • Fotosentezde karbondioksit ve su kullanılır, besin ve oksijen üretilir.
  • Fotosentez yapay ışıkta da gerçekleşebilir; fotosentez yapan canlılar üreticidir.
  • Işık şiddeti, ışığın rengi, karbondioksit, su ve sıcaklık fotosentez hızını etkiler.
  • Solunumla besinlerdeki enerji ATP'de depolanır.
  • Oksijenli solunumda oksijensiz solunuma göre daha çok enerji elde edilir.
  • Bitkiler solunumu gece ve gündüz yapar.

Enerji Dönüşümleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bitkilerin kendi besinlerini üretmesini sağlayan olay hangisidir?
ASolunum
BFotosentez
CBoşaltım
DSindirim
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru cevap: "Fotosentez". Bitkilerin kendi besinlerini üretmesini sağlayan olay fotosentezdir.
2Kolay
Fotosentez sırasında bitkiler aşağıdakilerden hangisini kullanır?
AOksijen
BBesin
CKarbondioksit
DATP
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Karbondioksit". Fotosentez sırasında bitkiler karbondioksit kullanır.
3Orta
Fotosentez sırasında; I. karbondioksit kullanılması, II. su kullanılması, III. besin üretilmesi
olaylarından hangileri gerçekleşir?
AI ve II
BII ve III
CI, II ve III
DYalnız III
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "I, II ve III". Fotosentezde karbondioksit ve su kullanılır, besin üretilir.
4Orta
Bir bitkinin fotosentez yapabilmesi için Güneş ışığı yerine uygun bir yapay ışık kullanılıyor.
Diğer koşullar da uygunsa aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
AFotosentez gerçekleşebilir.
BFotosentez kesinlikle gerçekleşmez.
CBitki solunum yapamaz.
DBitki artık oksijen üretemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Fotosentez gerçekleşebilir.". Uygun koşullarda yapay ışıkla da fotosentez gerçekleşebilir.
5Zor
Bir öğrenci fotosentez hızına ışık şiddetinin etkisini araştırıyor. Özdeş su bitkileriyle şu düzenekleri hazırlıyor: K lambaya 10 cm, L lambaya 20 cm, M lambaya 30 cm uzaklıktadır; su miktarı (200 mL) ve sıcaklık (25°C) her düzenekte aynıdır. Belirli sürede oluşan oksijen miktarı karşılaştırılıyor.
Bu deneyle aşağıdakilerden hangisinin etkisi araştırılmaktadır?
AIşık şiddetinin
BSu miktarının
CSıcaklığın
DBitki türünün
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Işık şiddetinin". Yalnız lambaya uzaklık (dolayısıyla ışık şiddeti) değiştirildiğinden araştırılan etki ışık şiddetidir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular