Çözümü göster
Doğru cevap: "Su döngüsü". Suyun doğada sürekli dolaşmasına su döngüsü denir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Doğada madde sınırsız değildir; canlılar için gerekli su, karbon, oksijen ve azot gibi maddeler canlılar ile çevre arasında sürekli dolaşır. Bu dolaşıma madde döngüsü denir. Bu konuda madde döngülerini, yaşam için önemlerini ve insan etkinlikleriyle bozulan dengenin yol açtığı küresel iklim değişikliğini inceleriz.
• Güneş'in ısıttığı denizlerden, göllerden ve topraktan su buharlaşır; bitkiler de terleme ile su buharı verir.
• Su buharı yükseldikçe soğur ve yoğuşarak bulutları oluşturur.
• Bulutlardaki su damlacıkları yağmur, kar ya da dolu olarak yeryüzüne düşer.
• Yağışın bir kısmı akarsularla denizlere ulaşır, bir kısmı toprağa sızarak yer altı sularını oluşturur, bir kısmı da canlılar tarafından kullanılır.
Su döngüsü sayesinde tatlı su kaynakları yenilenir.
Karbon ve oksijen döngüleri birbirine bağlıdır.
• Üreticiler fotosentezle havadaki karbondioksiti alır, besin üretir ve havaya oksijen verir.
• Canlılar solunumda oksijen kullanır, havaya karbondioksit verir.
• Ayrıştırıcılar ölü canlıları parçalarken karbondioksit açığa çıkar.
• Fosil yakıtların ve odunun yanması havaya karbondioksit verir.
Bu döngüler sayesinde atmosferdeki oksijen ve karbondioksit miktarı dengede kalır. Ormanların yok edilmesi ve fosil yakıt kullanımının artması bu dengeyi bozar.
Havanın büyük kısmı azottur, ancak canlıların çoğu havadaki azotu doğrudan kullanamaz.
• Topraktaki bazı bakteriler ve şimşekler havadaki azotu bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştürür.
• Bitkiler bu azot bileşiklerini kökleriyle topraktan alır; hayvanlar azotu bitkileri yiyerek alır.
• Ölü canlılar ve atıklar ayrıştırıcılar tarafından parçalanır; azot yeniden toprağa ve havaya döner.
Azot, canlıların yapısındaki proteinler ve DNA için gereklidir.
Atmosferdeki karbondioksit, su buharı ve metan gibi gazlar yeryüzünden yansıyan ısının bir kısmının uzaya gitmesini engeller. Buna sera etkisi denir. Sera etkisi olmasaydı Dünya yaşam için fazla soğuk olurdu.
Fosil yakıtların yakılması, ormanların yok edilmesi ve sanayi etkinlikleri sera gazlarının miktarını artırır; bu da sera etkisini güçlendirerek Dünya'nın ortalama sıcaklığının artmasına (küresel ısınma) yol açar.
Olası sonuçlar: buzulların erimesi ve deniz seviyesinin yükselmesi, kuraklık ve su kıtlığı, aşırı hava olaylarının artması, canlı türlerinin zarar görmesi.
Bir kişinin, kurumun ya da ülkenin doğaya verdiği zararın ölçüsüne ekolojik ayak izi denir. Ülkeler küresel iklim değişikliğini önlemek için Kyoto Protokolü gibi uluslararası anlaşmalar yapmıştır. Fosil yakıt yerine yenilenebilir enerji kullanmak, ağaçlandırma, enerji tasarrufu ve toplu taşıma ekolojik ayak izini küçültür.
Örnek 1. Bir bölgedeki ormanların büyük kısmı kesilirse havadaki karbondioksit miktarı nasıl etkilenebilir? Neden?
Fotosentez yapan bitki sayısı azalacağı için havadan alınan karbondioksit azalır. Ayrıca kesilen ağaçlar yakılırsa havaya karbondioksit verilir. Bu nedenle havadaki karbondioksit miktarı artabilir.
Örnek 2. Azot döngüsünde bakterilerin rolü nedir?
Topraktaki bazı bakteriler havadaki azotu bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştürür. Ayrıştırıcı bakteriler de ölü canlılardaki azotun yeniden toprağa dönmesini sağlar.
Örnek 3. Sera etkisi tamamen zararlı mıdır?
Hayır. Doğal sera etkisi Dünya'nın yaşanabilir sıcaklıkta kalmasını sağlar. Sorun, insan etkinlikleriyle sera gazlarının artması ve sera etkisinin güçlenerek küresel ısınmaya yol açmasıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.