Çözümü göster
$7 \times 7 = 49$ olduğundan $\sqrt{49} = 7$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bu konuda karekök kavramı, sayılar arasındaki ilişkiler ve gerçek sayılar kümeleri üzerinde duracağız. Kareköklü sayıları anlamak, sayıların hangi aralıklarda olduğunu bilmek ve rasyonel ile irrasyonel sayılar arasındaki farkı kavramak, matematiğin birçok alanında işimize yarar.
Bir sayının karesi, o sayının kendisiyle çarpılmasıyla bulunur. Örneğin, $4^2 = 4 \times 4 = 16$'dır. Bir sayının karekökü ise 'hangi sayının karesi bu sonucu verir?' sorusunun cevabıdır. Yani $\sqrt{16} = 4$ çünkü $4 \times 4 = 16$. Bir doğal sayının karesi bir tam kare sayıdır. Tam kare sayılar (1, 4, 9, 16, 25, 36 gibi), bir sayının karesi alınarak elde edilen sayılardır ve karekökleri daima tam sayıdır.
Bazen karekökünü aldığımız sayı tam kare değildir. Örneğin $\sqrt{31}$'in tam değeri bir doğal sayı değildir. Bu durumda, $31$ hangi iki tam kare sayı (veya karesi alınabilen doğal sayı) arasındadır diye düşünürüz. $5^2 = 25$ ve $6^2 = 36$ olduğundan $25 < 31 < 36$ ve bu yüzden $\sqrt{31}$ de $5 < \sqrt{31} < 6$ aralığındadır. Ayrıca $31$'in $36$'ya $25$'ten daha yakın olması nedeniyle $\sqrt{31}$, $6$'ya daha yakındır.
Bir ondalık sayının karekökünü bulmak için bazen onu kesir olarak düşünmek daha kolay olur. Payı ve paydası tam kare olan bir kesir elde etmeliyiz. Örneğin, $0,25 = \frac{25}{100}$'dür ve hem $25$ hem $100$ tam karedir. Bu durumda $\sqrt{0,25} = \sqrt{\frac{25}{100}} = \frac{\sqrt{25}}{\sqrt{100}} = \frac{5}{10} = 0,5$ olarak bulunur.
Gerçek sayılar, sayı doğrusu üzerinde gösterilebilen tüm sayılardır ve rasyonel ile irrasyonel sayıların birleşimidir. Rasyonel sayılar, iki tam sayının oranı (kesir) şeklinde yazılabilen sayılardır. İrrasyonel sayılar ise bu şekilde yazılamayan, ondalık gösterimleri sona ermeyen ve tekrar etmeyen sayılardır. Tam kare olmayan sayıların karekökleri (örneğin $\sqrt{2}$, $\sqrt{5}$), $\text{π}$ gibi sayılar irrasyonel sayıdır. Ancak hesaplamalarda kolaylık olması için $\pi$ yerine $3$, $3,14$ veya $\frac{22}{7}$ gibi yaklaşıklıklar kullanılabilir.
Örnek 1. $\sqrt{49}$ kaçtır ve neden?
$49$ bir tam kare sayıdır çünkü $7 \times 7 = 49$. Bu nedenle $\sqrt{49} = 7$ olur. Kareköklü bir ifade ile sayının kendisi arasında böyle bir ilişki vardır.
Örnek 2. $\sqrt{50}$ hangi iki doğal sayı arasındadır?
Önce $50$'ye en yakın iki tam kareyi bulalım: $49$ ve $64$ ($7^2=49$, $8^2=64$). $49 < 50 < 64$ olduğundan $7 < \sqrt{50} < 8$ olur. $50$, $49$'a çok yakın olduğu için $\sqrt{50}$, $7$'ye $8$'den daha yakındır.
Örnek 3. $\sqrt{0,81}$ değerini bulunuz.
Ondalık sayıyı önce kesre çevirelim: $0,81 = \frac{81}{100}$. Her iki sayı da tam kare olduğundan; $\sqrt{0,81} = \sqrt{\frac{81}{100}} = \frac{\sqrt{81}}{\sqrt{100}} = \frac{9}{10} = 0,9$ olarak bulunur.
Örnek 4. $\sqrt{8}$ sayısı rasyonel mi, irrasyonel mi?
$8$ tam kare değildir; $2^2=4$, $3^2=9$ olduğundan $\sqrt{8}$ iki tam sayı arasında bir değerdir. Kesirli olarak (iki tam sayının oranı şeklinde) tam olarak ifade edilemez. Ondalık hali sonsuz ve düzenli olmayan bir sayı olduğundan irrasyonel sayıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.