Çözümü göster
Dik üçgende dik açının karşısındaki kenar, üçgenin en uzun kenarıdır ve hipotenüs adını alır. Dik açıyı oluşturan kenarlara ise dik kenar (katet) denir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Pisagor bağıntısı, dik üçgenlerde kenarlar arasındaki ilişkiyi gösteren çok önemli bir kuraldır. Bu bağıntı sayesinde, bir dik üçgenin herhangi iki kenar uzunluğundan üçüncüsünü bulabiliriz ve gerçek hayat problemlerini çözmede oldukça işe yarar. Bu konuyu öğrendiğinizde, sadece geometrik şekillerle sınırlı kalmayıp günlük hayatta karşılaşabileceğiniz pek çok durumda uzaklık, uzunluk gibi sorunları da kolayca çözebileceksiniz.
Pisagor bağıntısı, dik üçgenlerde kenarlar arasındaki özel bir ilişkidir. Bir üçgende en uzun kenar olan hipotenüsün uzunluğunun karesi, diğer iki kenarın karelerinin toplamına eşittir. Yani, bir dik üçgende dik kenar uzunlukları $a$ ve $b$, hipotenüs $c$ ise bağıntı şöyle yazılır:
$a^2 + b^2 = c^2$
Burada $c$, dik açı karşısındaki kenardır ve her zaman üçgenin en uzun kenarıdır.
Pisagor bağıntısı yalnızca matematikte değil, günlük hayatta da sıkça kullanılır. Merdiven uzunluğunu, bir duvardan uzaklıktaki noktanın doğrudan uzaklığını bulmak veya bir haritada iki nokta arasındaki kuş uçuşu mesafeyi hesaplamak gibi durumlarda işimize yarar. Ayrıca koordinat düzleminde iki nokta arasındaki uzaklığı bulmak için de bu bağıntıyı kullanabiliriz.
Eğer bir üçgenin tüm kenar uzunlukları biliniyorsa, bu üçgenin dik üçgen olup olmadığını Pisagor bağıntısıyla kontrol edebiliriz. En uzun kenarı $c$, diğer iki kenarı $a$ ve $b$ olarak seçeriz. $a^2 + b^2 = c^2$ sağlanıyorsa, bu üçgen diktir. Sağlanmıyorsa, dik üçgen değildir.
Koordinat düzleminde verilen iki nokta arasında yatay ve düşey uzaklıkları buluruz ve bunları dik kenar olarak düşünürüz. Bu iki kenar, iki nokta arasındaki "doğrudan" uzaklığın (hipotenüsün) bulunmasında Pisagor bağıntısıyla kullanılır. Yani, noktalar arasındaki dikdörtgensel adımlar diyagramında, doğrudan erişim uzaklığı bu bağıntı ile hesaplanır.
Örnek 1. Bir dik üçgende, dik kenar uzunlukları 6 cm ve 8 cm’dir. Hipotenüs uzunluğunu bulunuz.
Dik üçgende dik kenarlar $a = 6$ cm ve $b = 8$ cm’dir. Hipotenüsü $c$ olarak alalım.
Pisagor bağıntısına göre:
$a^2 + b^2 = c^2$
$6^2 + 8^2 = c^2$
$36 + 64 = c^2$
$100 = c^2$
$c = 10$
Yani, hipotenüs 10 cm’dir.
Örnek 2. Bir üçgenin kenar uzunlukları 5 cm, 12 cm ve 13 cm’dir. Bu üçgenin dik üçgen olup olmadığını belirleyiniz.
En büyük kenara hipotenüs diyelim: $c = 13$ cm;
diğer kenarlar $a = 5$ cm ve $b = 12$ cm.
Pisagor bağıntısını kontrol edelim:
$a^2 + b^2 = c^2$
$5^2 + 12^2 = 13^2$
$25 + 144 = 169$
$169 = 169$
Eşitlik sağlandığı için bu üçgen dik üçgendir.
Örnek 3. Bir haritada A noktası $(2, 3)$ ve B noktası $(7, 11)$ olarak verilmiştir. A ve B noktaları arasındaki uzaklığı bulunuz.
Dikey fark: $11 - 3 = 8$
Yatay fark: $7 - 2 = 5$
Pisagor bağıntısı ile:
$a = 8$, $b = 5$, $c$ uzaklık
$a^2 + b^2 = c^2$
$8^2 + 5^2 = c^2$
$64 + 25 = c^2$
$89 = c^2$
$c = \text{yaklaşık}~9,43$
Yani, aralarındaki uzaklık yaklaşık $9,43$ birimdir.
Örnek 4. Bir bahçe duvarından $9$ metre uzakta duran $12$ metre uzunluğunda bir merdiven, duvarın tepesine dayandığında, merdivenin duvardan yukarıya temas ettiği yüksekliği bulunuz.
Burada, merdiven hipotenüs, duvar ile yer arasındaki mesafe bir dik kenar ($a = 9$ m), yükseklik ise diğer dik kenar ($b$ m) olur.
Pisagor bağıntısı ile:
$a^2 + b^2 = c^2$
$9^2 + b^2 = 12^2$
$81 + b^2 = 144$
$b^2 = 144 - 81 = 63$
$b = \text{yaklaşık}~7,94$
Merdiven, duvarın yaklaşık $7,94$ metre yükseklikteki noktasına dayanır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.