Çözümü göster
Dizüstü bilgisayar fiziksel bir araçtır ve donanım bileşenidir. Program yazılıma, konum kayıtları veriye, kontrol yönergesi ise yönteme örnektir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Mekânsal bilgi teknolojileri, konuma bağlı verilerin toplanması, saklanması, analiz edilmesi ve görselleştirilmesi için kullanılan teknolojilerdir. Bu konuda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve konum belirleme sistemleri ile bunların bileşenleri ve çalışma aşamaları ele alınır.
CBS, coğrafi verileri toplayan, saklayan, analiz eden ve harita ya da rapor olarak sunan bir sistemdir. Beş bileşenden oluşur: donanım (bilgisayar, sunucu, sensör), yazılım, coğrafi veri, yöntem ve kullanıcı.
Bu bileşenlerden biri eksik olursa sistem çalışmaz ya da verimsiz olur. Donanım ve yazılım olsa bile veri yoksa analiz yapılamaz; veri olsa bile bilgili bir kullanıcı ve doğru bir yöntem olmazsa sonuç güvenilir olmaz.
CBS ile çalışırken izlenen aşamalar şunlardır: veri elde etme, depolama, kontrol ve düzenleme, işleme, analiz ve görüntüleme (sunum). Önce ihtiyaç duyulan veriler toplanır, sonra uygun biçimde saklanır. Hatalar ayıklanır, veriler birbiriyle uyumlu hâle getirilir. Sonra analiz yapılır ve sonuçlar harita ya da grafik olarak sunulur.
CBS verileri katmanlar hâlinde tutar: yollar, akarsular, yerleşmeler, arazi kullanımı gibi katmanlar birlikte incelenerek bir sorun için en uygun çözüm bulunabilir.
Uzaktan algılama, bir yere gitmeden, uydu ya da uçak gibi araçlardaki sensörlerle yeryüzü hakkında veri toplama işlemidir. Elde edilen uydu görüntüleri ormanın azalması, kentin büyümesi ya da taşkın alanı gibi değişimlerin izlenmesini sağlar.
GPS gibi konum belirleme sistemleri ise bir cihazın yeryüzündeki yerini uydu sinyalleriyle hesaplar. Uzaktan algılama veri üretir, GPS konum bilgisi sağlar, CBS ise bu verileri birleştirerek analiz eder. Üçü birbirinin yerine kullanılan terimler değildir; CBS yalnız bir dijital harita da değildir.
Mekânsal bilgi teknolojileri afet yönetiminde risk haritası çıkarmak, kentsel planlamada yeni yerleşme alanlarını belirlemek, tarımda ürün durumunu izlemek, ulaşımda en uygun rotayı bulmak ve günlük hayatta navigasyon uygulamalarında kullanılır.
Konum verileri kişisel bilgi içerdiği için mahremiyet önemlidir. Bir kişinin konumunun izinsiz paylaşılması ya da kullanılması etik değildir; veriler izinle ve güvenli biçimde kullanılmalıdır.
Örnek 1. Bir belediye, yeni bir çöp depolama alanı için uygun yeri seçecektir. CBS bunu nasıl destekler?
Belediye yerleşme alanları, akarsular, yer altı suyu, eğim, yollar ve arazi kullanımı gibi katmanları CBS'de birlikte inceler. Yerleşmelerden ve su kaynaklarından uzak, ulaşımı uygun ve eğimi düşük alanları analiz yoluyla belirler. Sonuç harita olarak sunulur ve karar desteklenir.
Örnek 2. Aşağıdaki aşamaları CBS'deki çalışma sırasına göre dizin: analiz, veri elde etme, görüntüleme, depolama, kontrol ve düzenleme.
Doğru sıra: veri elde etme, depolama, kontrol ve düzenleme, analiz, görüntüleme. Önce veri toplanır ve saklanır, sonra hatalar düzeltilir, analiz yapılır ve sonuçlar sunulur.
Örnek 3. Bir cep telefonu uygulaması size yolunuzu gösteriyor. Bu uygulamada hangi teknolojiler rol oynar?
Telefonun yerini belirleyen konum belirleme sistemi (GPS), yol ve çevre bilgisini taşıyan coğrafi veriler ve bu verileri birleştirip en uygun rotayı hesaplayan CBS mantığı rol oynar. Uydu görüntüleri de haritanın arka planında kullanılabilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.