Çözümü göster
İlk uranyum gözlemiyle sonraki genişletme farklı katkılardır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Fizik bilgisi, merak eden, soru soran, deney yapan ve sonuçlarını paylaşan insanların emeğiyle gelişmiştir. Bu konuda bazı bilim insanlarının bilime bakış açılarını, çalışma biçimlerini ve çalışmalarının etkisini inceleyerek onların deneyimlerinden nasıl ders çıkarabileceğimizi ele alıyoruz.
İbnülheysem ışık ve görme üzerine çalışmıştır. Görmenin, cisimlerden gelen ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savunmuş ve görüşlerini deney ve gözlemlerle sınamaya önem vermiştir. Bu yaklaşımı nedeniyle deneysel yöntemin öncülerinden sayılır.
Hazini cisimlerin ağırlığı ve yoğunluğu üzerine çalışmış, hassas teraziler tasarlamış ve maddelerin yoğunluklarını karşılaştırmaya yönelik ölçümler yapmıştır.
Isaac Newton hareket yasalarını ve evrensel çekim yasasını ortaya koymuştur. Bu yasalar düşen bir elmadan gezegenlerin hareketine kadar pek çok olayı ortak bir açıklamayla birleştirmiştir.
Albert Einstein görelilik kuramlarıyla uzay, zaman ve kütle çekimi anlayışımızı değiştirmiş; ışığın enerji paketleriyle davrandığı fikriyle fotoelektrik olayının açıklanmasına katkı vermiştir.
Bu bilim insanlarının çalışmalarında bazı ortak noktalar görülür: merak ve sorgulama, sabırla tekrarlanan gözlem ve ölçüm, önceki bilgilere dayanma ve gerektiğinde onları eleştirme, sonuçlarını açıkça yazıp başkalarının denetimine sunma.
Bilimsel çalışmada kararlılık, tutku, dürüstlük, laboratuvar ve araştırma becerileri önemlidir. Ancak bir çalışmanın değerini araştırmacının ünü değil, yöntemin denetlenebilir olması ve sonuçların kanıtla desteklenmesi belirler.
Bilimsel bilgi çoğu zaman tek bir kişinin eseri değildir. Bir araştırmacının gözlemi başka birinin modeline temel olur; bir modelin öngörüsü başka araştırmacıların deneyleriyle sınanır. Örneğin bir ekip ölçüm yaparken bir başka bilim insanı bu ölçümleri açıklayan bir model önerebilir.
Bu nedenle bir bilim insanının katkısını anlatırken hangi çalışmanın kime ait olduğunu, önceki çalışmalara nasıl dayanıldığını ve sonucun hangi kanıta bağlandığını ayırt etmek gerekir. Kaynağı belirtmek, katkıları doğru eşleştirmenin yoludur.
Örnek 1. Bir öğrenci bir bilim insanının başarısını yalnız kararlılığıyla açıklıyor. Açıklama nasıl güçlendirilir?
Kararlılık önemlidir, ama açıklamaya bilim insanının hangi soruyu sorduğu, hangi ölçüm ya da deneyleri yaptığı ve sonucunu hangi kanıta dayandırdığı da eklenmelidir. Böylece açıklama kişilik özelliğinden somut çalışma adımlarına bağlanır.
Örnek 2. Bir sunumda bir deneyin gözlemi ile o gözlemi açıklayan model aynı kişiye yazılmış. Oysa ölçümü bir ekip yapmış, modeli başka biri önermiş. Ne düzeltilmelidir?
Ölçüm ile model ayrı katkılardır. Ölçümü yapan ekibin ve modeli öneren kişinin katkısı ayrı ayrı yazılmalıdır. Bu ayrım, modelin hangi kanıta dayandığını da görünür kılar.
Örnek 3. İbnülheysem'in çalışma biçiminden bir öğrenci kendi projesine ne aktarabilir?
Bir düşünceyi yalnız ileri sürmek yerine deney ve gözlemle sınamayı aktarabilir. Örneğin ışıkla ilgili bir tahminini basit bir düzenekle deneyip sonucu kaydedebilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.