MegaSoru

Fiziğin Alt Dalları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Fiziğin Alt Dalları Konu Anlatımı

Fizik çok geniş bir alanı kapsadığı için çalıştığı olaylara göre alt dallara ayrılır. Bu konuda fiziğin sekiz alt dalını, her birinin hangi olaylarla ilgilendiğini ve bir araştırma sorusunu doğru alt dala nasıl yerleştireceğimizi öğreniyoruz.

Sekiz alt dal

Mekanik: Cisimlerin hareketini, kuvvetleri ve dengeyi inceler. Düşen bir top, fren yapan bisiklet ve tahterevalli mekaniğin konusudur.
Elektromanyetizma: Elektrik yükleri, akım, manyetik alan ve bunların ilişkisini inceler. Mıknatıs, elektrik motoru ve bobinden geçen akımın oluşturduğu manyetik alan bu daldadır.
Termodinamik: Isı, sıcaklık ve enerji aktarımını inceler. Soğuyan bir fırın ve buzdolabının çalışması bu dalın konusudur.
Optik: Işığın yayılmasını, yansımasını ve kırılmasını inceler. Mercek, ayna, prizma ve dürbün optikle ilgilidir.
Katı hâl fiziği: Katı maddelerin iç düzeninin (kristal yapısının) elektrik iletkenliği, mıknatıslanma gibi özelliklerine etkisini inceler.
Atom fiziği: Atomun elektron yapısını ve elektronların enerji düzeylerini inceler.
Nükleer fizik: Atom çekirdeğini, çekirdeğin bozunmasını, bölünmesini ve dönüşümünü inceler.
Yüksek enerji ve plazma fiziği: Hızlandırıcılarda çarpışan temel parçacıkları ve serbest elektron ile iyonlardan oluşan sıcak gazın (plazmanın) davranışını inceler.

Alt dalı belirlemenin yolu

Bir araştırmanın hangi alt dala ait olduğunu bulmak için kullanılan araca değil, araştırmanın asıl sorusuna bakılır. Örneğin bir ampul hem ışık verir hem ısınır. Araştırmacı ampulün kapatıldıktan sonra soğumasını inceliyorsa konu termodinamiktir; ampulün ışığının mercekten geçişini inceliyorsa optiktir.
Benzer biçimde teleskop bir ölçüm aracıdır. Teleskopla gelen ışık çizgileri atomların elektron düzeylerini bulmak için kullanılıyorsa araştırma atom fiziğine girer. Kısacası soru, hangi olayın açıklanmaya çalışıldığını gösterir.

Atom fiziği ile nükleer fizik farkı

Bu iki dal sık karıştırılır. Atom fiziği atomun çekirdeği çevresindeki elektronlarla ilgilenir; elektronun bir enerji düzeyinden diğerine geçmesi, elektron koparmak için gereken enerji bu dalın konusudur. Nükleer fizik ise çekirdeğin kendisiyle ilgilenir; radyoaktif bozunma, çekirdeğin bölünmesi ve bir çekirdek türünün başka bir türe dönüşmesi nükleer fiziğin konusudur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir sarkaçta ip uzunluğunun salınım süresine etkisi araştırılıyor. Bu çalışma hangi alt dala aittir?

Salınım süresi hareketin bir özelliğidir ve kuvvetlerle ilişkilidir. Bu nedenle çalışma mekaniğe aittir.

Örnek 2. Bir yarı iletken kristale eklenen katkı miktarının kristalin elektrik iletkenliğini nasıl değiştirdiği inceleniyor. Hangi alt dal uygundur?

Araştırma katının iç yapısının bir elektriksel özelliği nasıl belirlediğini soruyor. Bu katı hâl fiziğinin konusudur. İletkenlik bir elektrik özelliği olsa da asıl soru katının yapısıyla ilgilidir.

Örnek 3. Bir hızlandırıcıda mıknatıslar parçacık demetini yönlendiriyor, ancak araştırmanın amacı çarpışmada ortaya çıkan temel parçacıkları bulmak. Hangi alt dal uygundur?

Mıknatıslar yalnız araçtır. Araştırmanın amacı yüksek enerjili çarpışmalardaki temel parçacıklar olduğu için çalışma yüksek enerji ve plazma fiziğine aittir.

Özetle

  • Fiziğin alt dalları: mekanik, elektromanyetizma, termodinamik, optik, katı hâl fiziği, atom fiziği, nükleer fizik, yüksek enerji ve plazma fiziği.
  • Bir çalışmanın alt dalı, kullanılan araca değil araştırmanın asıl sorusuna bakılarak belirlenir.
  • Atom fiziği elektronlarla, nükleer fizik çekirdekle ilgilenir.
  • Katı hâl fiziği katının iç düzeniyle özellikleri arasındaki ilişkiyi inceler.
  • Plazma, serbest elektron ve iyonlardan oluşan iyonlaşmış gazdır.

Fiziğin Alt Dalları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir bisikletin fren yaptıktan sonra durana kadar hareketinin nasıl değiştiği inceleniyor. Bu çalışma hangi alt dal kapsamında sınıflandırılır?
AElektromanyetizma
BMekanik
CTermodinamik
DOptik
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ölçülen temel olay cismin hareketindeki değişimdir.
2Kolay
Bir bobinden geçen akım değiştirilerek bobinin çevresindeki manyetik alan ölçülüyor. Bu araştırmanın odaklandığı fizik alt dalı hangisidir?
AYüksek enerji ve plazma fiziği
BElektromanyetizma
CKatı hâl fiziği
DTermodinamik
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Araştırma elektrik akımı ile manyetik alan arasındaki bağı inceler.
3Orta
Bir kristaldeki atomların düzeni ile kristalin elektrik iletkenliği ilişkilendiriliyor. Bu araştırma sorusu hangi alt dalla en doğrudan ilişkilidir?
AElektromanyetizma
BOptik
CKatı hâl fiziği
DTermodinamik
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Ölçüm tek atomu değil kristal yapının toplu özelliğini araştırır.
4Orta
Tek bir hidrojen atomunun elektron enerji düzeyleri ölçülüyor. Bu çalışma hangi alt dal kapsamında sınıflandırılır?
AAtom fiziği
BNükleer fizik
CKatı hâl fiziği
DYüksek enerji ve plazma fiziği
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Odak atomdaki elektronların izin verilen enerji düzeyleridir.
5Zor
Su içindeki bir cismin görüntüsü yer değiştirmiş gibi görünüyor. Ekip görüntü konumunu, cismin gerçekten hareket edip etmediğinden bağımsız olarak açıklıyor. Bu araştırma sorusu hangi alt dalla en doğrudan ilişkilidir?
AOptik
BElektromanyetizma
CKatı hâl fiziği
DAtom fiziği
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sorulan gerçek hareket değil ışığın su ve hava sınırındaki yoludur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular