Çözümü göster
Üç örnek de gözlenebilir fiziksel olayların açıklanmasına yönelir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Fizik; madde, enerji, hareket ve cisimler arasındaki etkileşimlerle ilgili olayları gözlem, ölçüm ve deneyle inceleyen temel bir bilimdir. Bu konuda farklı örneklerden ortak özellik çıkararak fiziği nasıl tanımlayabileceğimizi ve fiziğin diğer disiplinlerle ilişkisini ele alıyoruz.
Aynada görüntü oluşması, bir telin titreşip ses çıkarması, buzun erimesi, mıknatısın ataşı çekmesi ve düşen bir topun hızlanması ilk bakışta birbirinden çok farklı olaylardır. Bu olayların ortak yanı, hepsinin doğada gerçekleşen ve ölçülebilen değişimler olmasıdır.
Örneklerden ortak özelliği çıkarıp genel bir sonuca ulaşmaya tümevarımsal akıl yürütme denir. Fiziği tanımlarken de tek bir örneğe değil, çok sayıda farklı olaya bakarak ortak yönü buluruz: Fizik, doğa olaylarını madde, enerji, hareket ve etkileşimler üzerinden açıklamaya çalışır.
Fizikte yalnız olayı kaydetmek yetmez. Bilim insanı önce sınanabilir bir soru sorar, sonra değişkenleri belirleyip ölçüm yapar ve verilerdeki düzenliliği bulmaya çalışır. Bu düzenlilik bir model ya da yasa olarak ifade edilir ve yeni deneylerle sınanır.
Bir açıklama kanıtla uyuşmuyorsa değiştirilir. Bu nedenle fizik bilgisi kanıta dayalıdır, ama kesin ve değişmez değildir. Ölçüm yaparken kişisel beğeni, marka ya da renk gibi fiziksel olmayan özellikler değil, ölçülebilir nicelikler kullanılır.
Fizik başka bilimlerle sürekli etkileşim içindedir. Matematik, fiziğin dilidir; ölçümleri ve ilişkileri ifade etmek için kullanılır. Kimya, maddenin yapısını incelerken atom ve enerji bilgisine dayanır. Biyolojide kalbin kanı pompalaması, kasların kuvvet üretmesi ve sinir sinyalleri fizik ilkeleriyle açıklanabilir.
Müzikte seslerin perdesi titreşim frekansıyla ilgilidir. Astronomi ve uzay bilimleri gezegenlerin hareketini ve yıldızlardan gelen ışığı fizik yasalarıyla inceler. Mühendislik, tıp ve teknoloji de fizik bilgisini köprü, görüntüleme cihazı ya da elektronik araç tasarlamak için kullanır.
Fizik doğaya ilişkin her soruyu tek başına yanıtlamaz. Bir bitkinin büyümesini anlamak için biyolojiye, bir maddenin tepkimesini anlamak için kimyaya da ihtiyaç vardır. Fizik bu sorulara ölçülebilir fiziksel ilişkiler üzerinden katkı verir.
Örnek 1. Bir öğrenci fiziğin yalnız laboratuvarda yapılan deneyleri incelediğini söylüyor. Bu görüş nasıl düzeltilir?
Yıldırım, gökkuşağı, gelgit ve yağmur damlasının düşmesi gibi doğal olaylar da fiziğin konusudur. Fizik hem doğadaki olayları hem de laboratuvardaki düzenekleri ortak sorularla inceler. Bu yüzden görüş yanlıştır.
Örnek 2. Bir tahterevalli için hangi soru fiziksel bir sorudur: parkın adı kim tarafından önerildi, yoksa oturma yerinin desteğe uzaklığı dengeyi nasıl etkiler?
İkinci soru fizikseldir, çünkü uzaklık ölçülebilir ve dengeyle ilişkisi deneyle sınanabilir. Parkın adı ölçülebilir bir fiziksel nicelik değildir.
Örnek 3. Kalbin kanı damarlara pompalaması fizik ile hangi disiplinin kesişimine örnektir?
Biyoloji ile fiziğin kesişimine örnektir. Kalbin oluşturduğu basınç ve kanın akışı fiziksel ilişkilerle incelenebilir; kalbin canlıdaki görevi ise biyolojinin konusudur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.