MegaSoru

Grafiklerle Veri Analizi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Grafiklerle Veri Analizi Konu Anlatımı

Verilerin grafiklerle gösterilmesi, dağılımın şeklini, merkezini ve yayılımını bir bakışta görmeyi sağlar. Bu konuda nokta grafiği, histogram ve kutu grafiği ile bunların yorumlanması ele alınır.

Nokta grafiği

Nokta grafiğinde her gözlem, sayı doğrusu üzerinde bir noktayla gösterilir; aynı değerler üst üste dizilir. Küçük veri kümeleri için uygundur. Grafikten tepe değer (en yüksek nokta yığını), ortanca, açıklık ve boşluklar doğrudan okunur.

Histogram

Histogramda veriler eşit genişlikli sınıflara ayrılır; her sınıfın üzerine yüksekliği o sınıfın frekansı olan bitişik bir çubuk çizilir. Frekansların toplamı veri sayısını verir. Bir sınıfın içindeki tek tek değerler grafikten okunamaz; yalnız o sınıfta kaç veri bulunduğu bilinir. Sınıf genişliği değişince grafiğin görünümü de değişebilir.

Kutu grafiği

Kutu grafiği beş sayıyla çizilir: en küçük değer, $Q_1$, ortanca, $Q_3$ ve en büyük değer. Kutunun uzunluğu çeyrekler açıklığını, çubukların uç noktaları arasındaki uzaklık açıklığı gösterir. Verinin yaklaşık dörtte biri her bölümde bulunur; kutunun içinde verilerin ortadaki yarısı yer alır.

Grafik seçimi ve yorum

Hangi grafiğin kullanılacağı araştırma sorusuna bağlıdır: tek tek değerler ve tepe değer için nokta grafiği, dağılımın şekli için histogram, birkaç grubun ortancasını ve yayılımını karşılaştırmak için yan yana kutu grafikleri uygundur. Grafikten dağılımın simetrik ya da bir yana çarpık olduğu, merkezin ve yayılımın büyüklüğü yorumlanır; verilerin arasını ve ötesini okuyarak tahminler yapılabilir, ancak bu tahminler kesin değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $1,2,2,2,3,3,4,6$ verileri için nokta grafiğinden tepe değeri ve ortancayı bulunuz.

$2$ değerinin üzerinde üç nokta bulunduğundan tepe değer $2$'dir. 8 değer olduğundan ortanca 4. ve 5. değerlerin ortalamasıdır: $\dfrac{2+3}2=2{,}5$.

Örnek 2. Bir histogramda $[0,10)$, $[10,20)$, $[20,30)$ ve $[30,40)$ sınıflarının frekansları sırasıyla $3,7,6,4$'tür. Veri sayısını, en kalabalık sınıfı ve $20$'den az olan veri sayısını bulunuz.

Veri sayısı $3+7+6+4=20$'dir. En kalabalık sınıf $[10,20)$'dir. $20$'den az olan veriler ilk iki sınıftadır: $3+7=10$.

Örnek 3. Bir kutu grafiğinde en küçük değer $12$, $Q_1=20$, ortanca $26$, $Q_3=34$ ve en büyük değer $50$'dir. Açıklığı ve çeyrekler açıklığını bulunuz.

Açıklık $50-12=38$, çeyrekler açıklığı $34-20=14$'tür. Verilerin yaklaşık yarısı $20$ ile $34$ arasındadır.

Örnek 4. “Haftalık okuma sürelerinin dağılım şekli” ve “iki sınıfın puanlarının ortanca ve yayılımının karşılaştırılması” için hangi grafikler uygundur?

Dağılımın şekli için histogram, iki sınıfı ortanca ve yayılım bakımından karşılaştırmak için yan yana iki kutu grafiği uygundur.

Özetle

  • Nokta grafiği küçük veri kümelerinde her değeri gösterir; tepe değer ve açıklık doğrudan okunur.
  • Histogram eşit genişlikli sınıflarla çizilir; sınıf içindeki tek tek değerler bilinmez.
  • Kutu grafiği en küçük değer, $Q_1$, ortanca, $Q_3$ ve en büyük değerle çizilir.
  • Kutunun uzunluğu çeyrekler açıklığını gösterir.
  • Grafik, araştırma sorusuna uygun seçilmeli ve yorum kesin hükümlerden kaçınmalıdır.

Grafiklerle Veri Analizi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
0123456Okunan kitap sayısı
Bir grup öğrencinin bir haftada okuduğu kitap sayıları aşağıdaki nokta grafiğinde gösterilmiştir. Buna göre 3 kitap okuyan kaç öğrenci vardır?
A5
B3
C4
D6
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Nokta grafiğinde 3 değerinin üzerinde 5 nokta bulunmaktadır. Her nokta bir öğrenciyi temsil ettiğinden 3 kitap okuyan 5 öğrenci vardır.
2Kolay
2345678Ölçüm değeri
Bir ölçüm çalışmasından elde edilen sonuçlar aşağıdaki nokta grafiğinde verilmiştir. Buna göre çalışmada toplam kaç ölçüm yapılmıştır?
A12
B16
C14
D18
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Nokta grafiğindeki her nokta bir ölçümü temsil eder. Grafikte toplam 16 nokta bulunduğundan 16 ölçüm yapılmıştır.
3Orta
23456789Egzersiz sayısı
Bir grubun yaptığı günlük egzersiz sayıları aşağıdaki nokta grafiğinde verilmiştir. Bu veri grubunun ortancası kaçtır?
A5
B6
C6,5
D5,5
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Grafikte 14 veri vardır. Sıralı verilerin 7. değeri 5, 8. değeri 6'dır. Bu nedenle ortanca $(5+6)/2=5,5$ bulunur.
4Orta
A45678910111213141516B45678910111213141516Ölçüm değeri
A ve B gruplarına ait ölçümler iki nokta grafiğinde verilmiştir. İki grubun da ortancası 10'dur. Grafiklere göre hangisi doğrudur?
AB grubunun verileri 10 çevresinde daha topludur.
BA grubunun verileri 10 çevresinde daha topludur.
Cİki grubun yayılımı kesinlikle aynıdır.
DOrtancaları aynı olduğundan bütün değerleri aynıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
A grubundaki değerler 8 ile 12 arasında yoğunlaşırken B grubundaki değerler 4 ile 16 arasında daha geniş bir aralığa yayılmıştır. Ortancaları aynı olsa da A grubunun yayılımı daha küçüktür.
5Zor
56789101112131415161718Değer
Aşağıdaki nokta grafiğinde verilen veri grubundan 18 değeri çıkarılıyor. Bu değişiklik sonucunda aritmetik ortalama ve açıklık için hangisi doğrudur?
AAritmetik ortalama azalır, açıklık azalır.
BAritmetik ortalama artar, açıklık azalır.
CAritmetik ortalama azalır, açıklık değişmez.
DAritmetik ortalama değişmez, açıklık azalır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
18 değeri diğer bütün değerlerden büyük olduğundan çıkarılması aritmetik ortalamayı düşürür. İlk açıklık $18-5=13$ iken 18 çıkarıldığında en büyük değer 9 olur ve açıklık $9-5=4$'e düşer.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular