Çözümü göster
Nokta grafiğinde 3 değerinin üzerinde 5 nokta bulunmaktadır. Her nokta bir öğrenciyi temsil ettiğinden 3 kitap okuyan 5 öğrenci vardır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Verilerin grafiklerle gösterilmesi, dağılımın şeklini, merkezini ve yayılımını bir bakışta görmeyi sağlar. Bu konuda nokta grafiği, histogram ve kutu grafiği ile bunların yorumlanması ele alınır.
Nokta grafiğinde her gözlem, sayı doğrusu üzerinde bir noktayla gösterilir; aynı değerler üst üste dizilir. Küçük veri kümeleri için uygundur. Grafikten tepe değer (en yüksek nokta yığını), ortanca, açıklık ve boşluklar doğrudan okunur.
Histogramda veriler eşit genişlikli sınıflara ayrılır; her sınıfın üzerine yüksekliği o sınıfın frekansı olan bitişik bir çubuk çizilir. Frekansların toplamı veri sayısını verir. Bir sınıfın içindeki tek tek değerler grafikten okunamaz; yalnız o sınıfta kaç veri bulunduğu bilinir. Sınıf genişliği değişince grafiğin görünümü de değişebilir.
Kutu grafiği beş sayıyla çizilir: en küçük değer, $Q_1$, ortanca, $Q_3$ ve en büyük değer. Kutunun uzunluğu çeyrekler açıklığını, çubukların uç noktaları arasındaki uzaklık açıklığı gösterir. Verinin yaklaşık dörtte biri her bölümde bulunur; kutunun içinde verilerin ortadaki yarısı yer alır.
Hangi grafiğin kullanılacağı araştırma sorusuna bağlıdır: tek tek değerler ve tepe değer için nokta grafiği, dağılımın şekli için histogram, birkaç grubun ortancasını ve yayılımını karşılaştırmak için yan yana kutu grafikleri uygundur. Grafikten dağılımın simetrik ya da bir yana çarpık olduğu, merkezin ve yayılımın büyüklüğü yorumlanır; verilerin arasını ve ötesini okuyarak tahminler yapılabilir, ancak bu tahminler kesin değildir.
Örnek 1. $1,2,2,2,3,3,4,6$ verileri için nokta grafiğinden tepe değeri ve ortancayı bulunuz.
$2$ değerinin üzerinde üç nokta bulunduğundan tepe değer $2$'dir. 8 değer olduğundan ortanca 4. ve 5. değerlerin ortalamasıdır: $\dfrac{2+3}2=2{,}5$.
Örnek 2. Bir histogramda $[0,10)$, $[10,20)$, $[20,30)$ ve $[30,40)$ sınıflarının frekansları sırasıyla $3,7,6,4$'tür. Veri sayısını, en kalabalık sınıfı ve $20$'den az olan veri sayısını bulunuz.
Veri sayısı $3+7+6+4=20$'dir. En kalabalık sınıf $[10,20)$'dir. $20$'den az olan veriler ilk iki sınıftadır: $3+7=10$.
Örnek 3. Bir kutu grafiğinde en küçük değer $12$, $Q_1=20$, ortanca $26$, $Q_3=34$ ve en büyük değer $50$'dir. Açıklığı ve çeyrekler açıklığını bulunuz.
Açıklık $50-12=38$, çeyrekler açıklığı $34-20=14$'tür. Verilerin yaklaşık yarısı $20$ ile $34$ arasındadır.
Örnek 4. “Haftalık okuma sürelerinin dağılım şekli” ve “iki sınıfın puanlarının ortanca ve yayılımının karşılaştırılması” için hangi grafikler uygundur?
Dağılımın şekli için histogram, iki sınıfı ortanca ve yayılım bakımından karşılaştırmak için yan yana iki kutu grafiği uygundur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.