Çözümü göster
Sümer kentleri kendi yöneticileri ve kurumları bulunan şehir devletleriydi.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Devlet yönetimi ve ordu, bir medeniyetin gücünü ve kalıcılığını belirleyen temel kurumlardır. Bu konuda Eski Çağ'da Sümerler, Akadlar, Mısırlılar, Hititler, Romalılar ve Asya Hunları'nın yönetim sistemleri ile orduları, kısaca da diğer başlıca medeniyetlerin öne çıkan özellikleri ele alınır.
Bir devletin yönetimi üç başlıkta incelenir. Yönetim şekli, devleti kimin yönettiğini ve yetkilerin nasıl dağıtıldığını gösterir. Egemenlik anlayışı, yönetim hakkının kime ait olduğuna dair inançtır. Meşruiyet kaynağı ise yöneticinin otoritesini neye dayandırdığıdır; bu bazen din, bazen soy, bazen halkın onayıdır. Ordu ise teşkilat ve teçhizat bakımından incelenir.
Sümerler birbirinden bağımsız şehir devletleri hâlinde yaşamıştır; her şehrin kendi yöneticisi ve ordusu vardı. Yöneticiler dinî ve siyasi gücü birlikte taşırdı. Akadlar ise Sümer şehir devletlerini bir araya getirerek bölgenin ilk büyük imparatorluklarından birini kurmuştur; yönetim merkezden ve güçlü bir ordu aracılığıyla sağlanmıştır.
Mısır'da yönetici firavundu. Firavun, hem siyasi lider hem de tanrısal bir varlık sayılırdı; meşruiyet kaynağı dinî inanç idi. Devlet işleri vezir ve görevliler aracılığıyla yürütülürdü. Mısır ordusunda savaş arabaları ve ok-yay kullanımı önemliydi.
Hititlerde kral hem yönetici, hem başkomutan, hem de başrahipti. Kralın yetkileri soylulardan oluşan bir meclis tarafından bir ölçüde sınırlanırdı. Hitit ordusu, savaş arabaları ve demir silahları ile bilinirdi.
Romalılar önce krallıkla, sonra cumhuriyetle yönetilmiştir. Cumhuriyet döneminde senato önemli bir danışma ve karar organıydı; yöneticiler belli süreler için seçilirdi. Daha sonra imparatorluk yönetimine geçilmiştir. Roma ordusu disiplinli ve düzenli lejyonlardan oluşurdu.
Asya Hunları yönetimin başındaki kişiye kağan (hakan) diyordu. Önemli kararlar kurultay denen toplantıda alınırdı. Kağan, töreye uygun hareket etmek zorundaydı. Ordu onlu sisteme göre örgütlenmişti; savaşçılar onar, yüzer, bin ve on binlik gruplara ayrılırdı. Bu düzen ordunun hızlı ve disiplinli hareket etmesini sağlıyordu. Hun ordusu atlı okçulardan oluşurdu.
Örnek 1. Bir devlette yönetici, yönetme hakkını tanrılardan aldığına inanılıyor ve hem siyasi hem dinî lider sayılıyor. Bu durum yönetimin hangi özelliğini gösterir?
Meşruiyet kaynağının dinî inanç olduğunu gösterir. Mısır firavunu ve Sümer şehir devletlerinin yöneticileri bu anlayışa örnektir; yönetici gücünü dinden almaktadır.
Örnek 2. Onlu sisteme göre örgütlenen bir ordunun, onar-yüzer-bin kişilik gruplardan oluşmasının faydası ne olabilir?
Birliklerin küçük gruplara bölünmesi emir-komuta zincirini düzenli ve hızlı hâle getirir. Böylece ordu kolay yönetilir, hızlı hareket eder ve savaş sırasında disiplin sağlanır. Bu yapı Asya Hun ordusunun bir özelliğidir.
Örnek 3. Sümer şehir devletleri ile Akad İmparatorluğu yönetim bakımından hangi açıdan farklıdır?
Sümer şehirleri bağımsız şehir devletleri idi; her şehrin ayrı yöneticisi ve ordusu vardı. Akad İmparatorluğu ise bu şehirleri tek merkezden yöneten büyük bir devlet kurmuştur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.