MegaSoru

Eski Çağ Medeniyetlerinde Yönetim ve Ordu 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Eski Çağ Medeniyetlerinde Yönetim ve Ordu Konu Anlatımı

Devlet yönetimi ve ordu, bir medeniyetin gücünü ve kalıcılığını belirleyen temel kurumlardır. Bu konuda Eski Çağ'da Sümerler, Akadlar, Mısırlılar, Hititler, Romalılar ve Asya Hunları'nın yönetim sistemleri ile orduları, kısaca da diğer başlıca medeniyetlerin öne çıkan özellikleri ele alınır.

Yönetim ve ordu nasıl incelenir?

Bir devletin yönetimi üç başlıkta incelenir. Yönetim şekli, devleti kimin yönettiğini ve yetkilerin nasıl dağıtıldığını gösterir. Egemenlik anlayışı, yönetim hakkının kime ait olduğuna dair inançtır. Meşruiyet kaynağı ise yöneticinin otoritesini neye dayandırdığıdır; bu bazen din, bazen soy, bazen halkın onayıdır. Ordu ise teşkilat ve teçhizat bakımından incelenir.

Sümerler, Akadlar ve Mısırlılar

Sümerler birbirinden bağımsız şehir devletleri hâlinde yaşamıştır; her şehrin kendi yöneticisi ve ordusu vardı. Yöneticiler dinî ve siyasi gücü birlikte taşırdı. Akadlar ise Sümer şehir devletlerini bir araya getirerek bölgenin ilk büyük imparatorluklarından birini kurmuştur; yönetim merkezden ve güçlü bir ordu aracılığıyla sağlanmıştır.
Mısır'da yönetici firavundu. Firavun, hem siyasi lider hem de tanrısal bir varlık sayılırdı; meşruiyet kaynağı dinî inanç idi. Devlet işleri vezir ve görevliler aracılığıyla yürütülürdü. Mısır ordusunda savaş arabaları ve ok-yay kullanımı önemliydi.

Hititler ve Romalılar

Hititlerde kral hem yönetici, hem başkomutan, hem de başrahipti. Kralın yetkileri soylulardan oluşan bir meclis tarafından bir ölçüde sınırlanırdı. Hitit ordusu, savaş arabaları ve demir silahları ile bilinirdi.
Romalılar önce krallıkla, sonra cumhuriyetle yönetilmiştir. Cumhuriyet döneminde senato önemli bir danışma ve karar organıydı; yöneticiler belli süreler için seçilirdi. Daha sonra imparatorluk yönetimine geçilmiştir. Roma ordusu disiplinli ve düzenli lejyonlardan oluşurdu.

Asya Hunları

Asya Hunları yönetimin başındaki kişiye kağan (hakan) diyordu. Önemli kararlar kurultay denen toplantıda alınırdı. Kağan, töreye uygun hareket etmek zorundaydı. Ordu onlu sisteme göre örgütlenmişti; savaşçılar onar, yüzer, bin ve on binlik gruplara ayrılırdı. Bu düzen ordunun hızlı ve disiplinli hareket etmesini sağlıyordu. Hun ordusu atlı okçulardan oluşurdu.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir devlette yönetici, yönetme hakkını tanrılardan aldığına inanılıyor ve hem siyasi hem dinî lider sayılıyor. Bu durum yönetimin hangi özelliğini gösterir?

Meşruiyet kaynağının dinî inanç olduğunu gösterir. Mısır firavunu ve Sümer şehir devletlerinin yöneticileri bu anlayışa örnektir; yönetici gücünü dinden almaktadır.

Örnek 2. Onlu sisteme göre örgütlenen bir ordunun, onar-yüzer-bin kişilik gruplardan oluşmasının faydası ne olabilir?

Birliklerin küçük gruplara bölünmesi emir-komuta zincirini düzenli ve hızlı hâle getirir. Böylece ordu kolay yönetilir, hızlı hareket eder ve savaş sırasında disiplin sağlanır. Bu yapı Asya Hun ordusunun bir özelliğidir.

Örnek 3. Sümer şehir devletleri ile Akad İmparatorluğu yönetim bakımından hangi açıdan farklıdır?

Sümer şehirleri bağımsız şehir devletleri idi; her şehrin ayrı yöneticisi ve ordusu vardı. Akad İmparatorluğu ise bu şehirleri tek merkezden yöneten büyük bir devlet kurmuştur.

Özetle

  • Yönetim; yönetim şekli, egemenlik anlayışı ve meşruiyet kaynağı başlıklarıyla incelenir.
  • Sümer şehir devletleri bağımsızdı; Akadlar bunları merkezî bir imparatorlukta birleştirdi.
  • Mısır'da firavun hem siyasi hem dinî lider, Hititlerde kral başkomutan ve başrahipti.
  • Romalılarda krallık, cumhuriyet ve imparatorluk dönemleri görülür; senato cumhuriyette önemlidir.
  • Asya Hunlarında kağan, kurultay ve onlu sistem önemliydi.

Eski Çağ Medeniyetlerinde Yönetim ve Ordu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Sümerlerde Uruk ve Ur gibi kentlerin ayrı yönetim merkezleri olması hangi siyasi yapıyı gösterir?
AFeodal krallık
BMerkezî imparatorluk
CŞehir devletleri
DModern federasyon
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sümer kentleri kendi yöneticileri ve kurumları bulunan şehir devletleriydi.
2Kolay
Lidya'nın Batı Anadolu'daki konumu ve ticaret yolları üzerinde olması hangi siyasi ihtiyacı artırmış olabilir?
AYolların ve ticari merkezlerin güvenliğini sağlama
BBütün ticareti ortadan kaldırma
CDeniz yollarını tamamen kapatma
DKentleri yerleşime yasaklama
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ticaretin korunması güvenlik ve idari denetim gerektirebilir.
3Orta
Bir Sümer kentinde tapınak ve yönetim işlerinin iç içe olması hangi ilişkiye işaret eder?
ADinî ve siyasi otoritenin bağlantısına
BHalkın genel oyuna
CDin ve yönetimin tamamen ayrılığına
DModern parlamentoya
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tapınak kurumları bazı Sümer kentlerinde ekonomik ve siyasi rol oynardı.
4Orta
Sargon'un birçok Mezopotamya kentini tek yönetim altında toplaması hangi gelişmeye örnektir?
ADeniz aşırı sömürgeciliğe
BŞehir devletlerinin tamamen bağımsızlaşmasına
CDemokratik seçime
DBölgesel siyasi merkezîleşmeye
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Akad yönetimi farklı kentleri daha geniş bir siyasi yapı altında birleştirdi.
5Zor
Hammurabi'nin yönetimini güçlendirmek için yasaları yazılı hâle getirmesi hangi amaca hizmet edebilir?
AOrduları dağıtmaya
BMerkezî otoriteyi ve düzeni pekiştirmeye
CYazıyı yasaklamaya
DBütün toplumsal farklılıkları kaldırmaya
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Yazılı kurallar yönetsel düzenin kurulmasında araç olarak kullanılabilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular