Çözümü göster
Belirli zaman ve yerde gerçekleşen İstanbul'un fethi bir olaydır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Tarihin doğası, tarihin ne olduğunu ve tarihsel bilginin hangi özelliklere sahip olduğunu inceler. Bu konuda geçmiş ile tarih arasındaki fark, olay ve olgu kavramları, kanıt, neden-sonuç ilişkisi, değişim ve süreklilik ile kronoloji ele alınır.
Geçmiş, daha önce yaşanmış her şeydir ve tamamı bilinemez. Tarih ise geçmişten kalan kanıtlar incelenerek ortaya çıkarılan, yorumlanan ve yazıya geçirilen bilgidir. Yani geçmişin her anı tarih değildir; kanıtlarla ortaya konabilen ve araştırılan kısmı tarihtir.
Tarihsel bilgiyi üreten kişi tarihçidir. Tarihçi, kaynaklardan yararlanır ve belli bir yönteme göre çalışır; bu yönteme tarih yöntemi denir.
Olay, belli bir zamanda ve yerde gerçekleşmiş, tek seferlik gelişmedir. Bir savaşın yapılması, bir antlaşmanın imzalanması birer olaydır. Olgu ise tekrar eden ya da uzun süre devam eden durumdur; örneğin yerleşik hayata geçiş, göç, ticaret ya da nüfus artışı olgudur. Olgular çoğu zaman birçok olayın birikmesiyle oluşur.
Kanıt, bir iddiayı destekleyen ya da çürüten belgedir. Yazıt, sikke, yapı, eşya, kayıt ve anlatılar kanıt olabilir. Tarihsel bilgi kanıtla desteklenmelidir; kanıtsız bilgi tarih sayılmaz.
Olaylar birbirinden bağımsız değildir. Bir olayı doğuran şartlara neden, olayın ortaya çıkardığı gelişmelere sonuç denir. Bir olay çoğu zaman birden çok nedene ve birden çok sonuca sahiptir.
Zaman içinde değişen şeyler olduğu gibi aynı kalan şeyler de vardır. Değişim farklılaşmayı, süreklilik ise devamlılığı ifade eder. Örneğin bir toplumun yönetim biçimi değişirken kullandığı dil ya da gelenekleri yüzyıllarca sürebilir.
Tarihte olaylar zaman içinde sıralanır. Olayları meydana geliş sırasına göre dizmeye kronoloji denir. Kronoloji, neden-sonuç ilişkisini kurmak için önemlidir; çünkü sonucun nedenden önce gelmesi mümkün değildir.
Tarih şeridi, olayları sıralamak ve aralarındaki süreyi görmek için kullanılan bir araçtır. Yıllar karşılaştırılırken eski tarihlerde yıl sayısı büyüdükçe olayın daha eskiye ait olduğu unutulmamalıdır.
Örnek 1. Bir köyün ortasındaki çeşmenin yapıldığı yıl bir olay mıdır, yoksa olgu mudur? Köyde yüzyıllardır çeşmeden su taşınması ise nedir?
Çeşmenin yapıldığı an belli bir zamanda gerçekleşmiş olduğundan bir olaydır. Yüzyıllar boyunca çeşmeden su taşınması ise tekrar eden, uzun süre devam eden bir durum olduğu için olgudur.
Örnek 2. Bir tarihçi, bir şehrin neden küçüldüğünü araştırırken yalnızca kendi tahminini yazmış, hiçbir belge göstermemiştir. Bu çalışma tarihsel bilgi açısından neden yetersizdir?
Tarihsel bilgi kanıtlara dayanmalıdır. Tahmin, kanıtla desteklenmediği sürece geçerli bir tarihsel bilgi sayılmaz. Tarihçi tahminini destekleyen belge, kayıt ya da arkeolojik buluntu göstermelidir.
Örnek 3. Aşağıdaki olayları kronolojik olarak sıralayınız: I. Şehirde yeni bir pazar yeri kuruldu. II. Şehir surlarla çevrildi. III. Şehir terk edildi. Surlar pazar yerinden önce yapılmıştır, şehir ise en son terk edilmiştir.
Verilen bilgiye göre surlar pazar yerinden önce yapılmıştır; terk edilme en sondadır. Doğru sıra II, I, III olur. Böyle bir sıralama, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini kurmanın ilk adımıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.