MegaSoru

Kuvvet–Yer Değiştirme Grafiği ve İş 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kuvvet–Yer Değiştirme Grafiği ve İş Konu Anlatımı

Fizikte iş, günlük dildeki anlamından farklıdır. Bir kuvvet cismi kendi doğrultusunda yer değiştirdiriyorsa iş yapar. Bu konuda işin tanımını, kuvvet–yer değiştirme grafiğinden iş bulmayı ve işin sıfır olduğu durumları inceliyoruz.

İşin tanımı

Sabit bir kuvvetin yaptığı iş, kuvvet ile kuvvet doğrultusundaki yer değiştirmenin çarpımıdır: $W = F \cdot \Delta x$. İşin birimi joule'dür (J); 1 J = 1 N · 1 m.
Bir duvarı saatlerce iten öğrenci yorulur ama duvar yer değiştirmediği için fiziksel anlamda iş yapmaz. Kuvvet, yer değiştirmeye dik ise de iş sıfırdır. Örneğin bir çantayı yerden aynı yükseklikte tutarak yatay yürüyen kişinin çantaya uyguladığı yukarı yönlü kuvvet iş yapmaz.
Bu konuda kuvvet ya yer değiştirmeyle aynı doğrultuda ya da ona diktir; açılı kuvvetlerde bileşen hesabı yapılmaz.

Kuvvet–yer değiştirme grafiği

Kuvvet yatay eksende yer değiştirmeye göre çizildiğinde grafik ile yer değiştirme ekseni arasındaki alan işi verir. Kuvvet sabitse alan bir dikdörtgendir.
Kuvvet düzgün artıyor ya da azalıyorsa alan üçgen veya yamuktur. Kuvvet parça parça değişiyorsa her parçanın alanı ayrı bulunup toplanır. Kuvvet hareketin tersi yöndeyse (eksenin altında kalan alan) yapılan iş negatiftir.

Genellemeler

Aynı kuvvetle iki kat yer değiştirme iki kat iş demektir. Aynı yer değiştirmede kuvvet iki katına çıkarsa iş de iki katına çıkar.
İş yapılması için hem kuvvet hem de kuvvet doğrultusunda yer değiştirme gerekir; ikisinden biri sıfırsa iş sıfırdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kutu 40 N'luk yatay kuvvetle yatay zeminde 5 m çekiliyor. Kuvvetin yaptığı iş nedir?

Kuvvet hareket doğrultusundadır: $W = 40 \cdot 5 = 200$ J.

Örnek 2. Kuvvet–yer değiştirme grafiğinde kuvvet 0-4 m arasında 0'dan 20 N'a düzgün artıyor, 4-6 m arasında 20 N sabit kalıyor. Toplam iş nedir?

Üçgenin alanı $\dfrac{4 \cdot 20}{2} = 40$ J, dikdörtgenin alanı $2 \cdot 20 = 40$ J. Toplam iş 80 J'dür.

Örnek 3. Bir garson tepsiyi sabit yükseklikte tutarak 8 m yürüyor. Tepsiye uyguladığı yukarı yönlü kuvvet ne kadar iş yapar?

Kuvvet yukarı, yer değiştirme yataydır; kuvvet yer değiştirmeye diktir. Bu kuvvetin yaptığı iş sıfırdır.

Özetle

  • İş, kuvvet ile kuvvet doğrultusundaki yer değiştirmenin çarpımıdır; birimi joule'dür.
  • Yer değiştirme yoksa ya da kuvvet yer değiştirmeye dikse iş sıfırdır.
  • Kuvvet–yer değiştirme grafiğinin altındaki alan işi verir.
  • Kuvvet değişiyorsa grafik parçalara ayrılıp alanlar toplanır.
  • Hareketin tersi yöndeki kuvvetin yaptığı iş negatiftir.

Kuvvet–Yer Değiştirme Grafiği ve İş — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Yatay düz yolda bir kutu doğuya 3 m yer değiştirirken kutuya doğuya 8 N sabit kuvvet uygulanıyor. Bu kuvvetin yaptığı iş kaçtır?
A8 J
B11 J
C24 J
D48 J
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Kuvvet ve yer değiştirme aynı yönlüdür. $W = F \cdot x$ bağıntısıyla 8×3 = 24 J bulunur.
2Kolay
Kuvvet ile aynı yöndeki yer değiştirme çarpımıyla hesaplanan mekanik işin SI birimi hangi eşitlikle ifade edilir?
A1 J = 1 N/m
B1 J = 1 N·s
C1 J = 1 m/s
D1 J = 1 N·m
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İş hesabında kuvvet birimi N, uzunluk birimi m'dir. Çarpımları N·m, yani J olur.
3Orta
Bir kızak yatay düz yolda doğuya 6 m yer değiştiriyor. Doğuya yönelmiş sabit bir çekme kuvveti bu harekette 30 J iş yapıyor. Bu kuvvetin büyüklüğü kaçtır?
A5 N
B6 N
C24 N
D180 N
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Aynı yönlü sabit kuvvette iş kuvvet ile yer değiştirme çarpımıdır. Kuvvet 30/6 = 5 N olur.
4Orta
Doğuya yönelmiş 9 N sabit kuvvet, yatay düz yolda aynı yönde hareket eden kutu üzerinde 45 J iş yapıyor. Bu sıradaki yer değiştirme büyüklüğü kaçtır?
A4 m
B5 m
C9 m
D36 m
Çözümü göster
Doğru cevap: B
İş kuvvete bölünür: 45/9 = 5 m. Kuvvet ve hareket aynı yönlü olduğundan pozitif iş oluşur.
5Zor
Yatay rayda bir robot doğuya 250 cm yer değiştiriyor. Doğuya yönelmiş 6 N sabit motor kuvvetinin bu harekette yaptığı iş kaçtır?
A1,5 J
B15 J
C150 J
D1500 J
Çözümü göster
Doğru cevap: B
250 cm, 2,5 m'dir. İş 6×2,5 = 15 J olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular