Çözümü göster
$a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$ bağıntısı kullanılır. Hız değişimi 12 m/s, süre 4 s olduğundan ivme büyüklüğü 3 m/s² bulunur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Trafik ışığında kalkan bir otomobilin hızı artar, durağa yaklaşan bir otobüsün hızı azalır. Hızın değişme hızına ivme denir. Bu konuda ivmeyi hesaplıyor, yönünü yorumluyor ve hız verilerinden çıkarım yapıyoruz.
İvme, birim zamandaki hız değişimidir: $a = \dfrac{\Delta v}{\Delta t} = \dfrac{v_{son} - v_{ilk}}{\Delta t}$. Birimi m/s²'dir.
2 m/s² ivme, cismin hızının her saniye 2 m/s değiştiğini anlatır. İvme hızın kendisini değil, hızdaki değişimi gösterir: çok hızlı giden bir araç sabit hızla gidiyorsa ivmesi sıfırdır.
İvme yönlü bir büyüklüktür. Tek boyutta işaretle gösterilir.
• Hız ve ivme aynı yöndeyse cisim hızlanır. Örneğin pozitif yönde giden bir araç pozitif ivmeyle hızlanır.
• Hız ve ivme zıt yöndeyse cisim yavaşlar. Pozitif yönde gidip fren yapan bir aracın ivmesi negatiftir.
Negatif ivme her zaman yavaşlama demek değildir. Negatif yönde giden bir cisim negatif ivmeyle hızlanır. Bu yüzden yorum yaparken hızın ve ivmenin işaretine birlikte bakılır.
Hız ölçümleri tablo hâlinde verildiğinde ardışık ölçümler arasındaki hız farkı, aradaki süreye bölünür. Eşit süre aralıklarında hız hep aynı miktarda değişiyorsa ivme sabittir.
Bir iddiayı değerlendirirken yalnız ilk ve son değere bakmak yetmeyebilir. Hız bir süre artıp sonra azalmışsa ortalama ivme küçük çıkar ama hareketin bütününde ivme sabit değildir.
Örnek 1. Durmakta olan bir otomobil 5 s'de 20 m/s hıza ulaşıyor. Ortalama ivmesi nedir?
$a = \dfrac{20 - 0}{5} = 4$ m/s². Hız ve ivme aynı yönde olduğu için otomobil hızlanmıştır.
Örnek 2. Pozitif yönde 18 m/s hızla giden bir otobüs fren yapıyor ve 6 s'de 6 m/s hıza düşüyor. İvmesini ve hareketin niteliğini belirtiniz.
$a = \dfrac{6 - 18}{6} = -2$ m/s². İvme negatif, hız pozitif olduğundan otobüs yavaşlamaktadır.
Örnek 3. Negatif yönde −4 m/s hızla giden bir cismin hızı 2 s sonra −10 m/s oluyor. Cisim hızlanmış mıdır?
$a = \dfrac{-10 - (-4)}{2} = -3$ m/s². Hız ve ivme ikisi de negatif, yani aynı yöndedir. Hızın büyüklüğü 4 m/s'den 10 m/s'ye çıktığı için cisim hızlanmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.