Çözümü göster
$v = v_0 + a \cdot t$ modeli kullanılır. Hız artışı 2×4 = 8 m/s, son hız 3 + 8 = 11 m/s olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Sabit ivmeli hareketi grafik çizmeden de inceleyebiliriz. Bunun için hızın ve konumun zamanla nasıl değiştiğini gösteren denklemler kullanılır. Bu konuda bu modelleri tanıyor, grafikle ilişkisini kuruyor ve günlük hayattaki dur-kalk hareketlerine uyguluyoruz.
Sabit ivmeyle hareket eden bir cismin hızı her saniye aynı miktarda değişir. Başlangıç hızı $v_0$ ise $t$ süre sonraki hız $v = v_0 + a \cdot t$ olur.
Bu denklem hız–zaman doğrusunun denklemidir: $v_0$ doğrunun başlangıç değeri, $a$ eğimidir.
Sabit ivmeli harekette yer değiştirme $\Delta x = v_0 \cdot t + \dfrac{1}{2} a \cdot t^2$ ile bulunur. Bu ifade hız–zaman grafiğinin altındaki yamuğun alanına eşittir.
Hız düzgün değiştiği için ortalama hız, ilk ve son hızın ortalamasıdır: $v_{ort} = \dfrac{v_0 + v}{2}$. Buradan $\Delta x = \dfrac{v_0 + v}{2} \cdot t$ de yazılabilir.
Bu kolay yol yalnız ivme sabitken geçerlidir; ivmesi değişen bir harekette ilk ve son hızın ortalaması ortalama hızı vermez.
Şehir içinde sık sık durup kalkan bir araç her kalkışta hızlanmak için ek enerji harcar ve frende bu enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür. Bu nedenle dur-kalk trafiği yakıt tüketimini artırır. Sabit ve uygun hızla akan trafik hem yakıttan hem zamandan tasarruf sağlar.
Model kullanılırken önce pozitif yön seçilir, bilinen büyüklükler işaretleriyle yazılır, sonra uygun denklem seçilir. Bulunan sonucun anlamlı olup olmadığı (örneğin fren yapan aracın geri gitmemesi) kontrol edilir.
Örnek 1. Durmakta olan bir motosiklet 3 m/s² sabit ivmeyle 4 s hızlanıyor. Son hızını ve yer değiştirmesini bulunuz.
$v = 0 + 3 \cdot 4 = 12$ m/s. $\Delta x = 0 \cdot 4 + \dfrac{1}{2} \cdot 3 \cdot 4^2 = 24$ m. Kontrol: ortalama hız $(0 + 12)/2 = 6$ m/s ve $6 \cdot 4 = 24$ m.
Örnek 2. 20 m/s hızla giden bir araç sabit ivmeyle yavaşlayıp 5 s'de duruyor. Duruncaya kadar ne kadar yol alır?
Ortalama hız $(20 + 0)/2 = 10$ m/s'dir. Yer değiştirme $10 \cdot 5 = 50$ m olur. İvme $\dfrac{0 - 20}{5} = -4$ m/s²'dir.
Örnek 3. 10 m/s hızla giden bir cisim 2 m/s² ivmeyle 3 s hızlanıyor. Bu sürede aldığı yol nedir?
$\Delta x = 10 \cdot 3 + \dfrac{1}{2} \cdot 2 \cdot 3^2 = 30 + 9 = 39$ m.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.