MegaSoru

Millî Edebiyat Dönemi Hikâyesi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Millî Edebiyat Dönemi Hikâyesi Konu Anlatımı

Millî Edebiyat, 1911'de Selanik'te çıkan Genç Kalemler dergisiyle başlayan ve dilde, konuda millîleşmeyi amaçlayan edebiyat anlayışıdır. Hikâye bu dönemde Anadolu'ya, halka ve millî konulara yöneldi. Bu konuda Millî Edebiyat hikâyesinin dili, konuları ve tekniği ele alınır.

Millî Edebiyat'ın dil anlayışı

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan "Yeni Lisan" makalesiyle dilde sadeleşme bir program hâline getirildi. Bu anlayışa göre edebiyat dili konuşulan Türkçe, özellikle İstanbul Türkçesi olmalıydı. Arapça ve Farsça tamlamalardan ve dilbilgisi kurallarından kaçınılmalı, Türkçeye yerleşmiş sözcükler kullanılmalıydı.
Şiirde aruz yerine hece ölçüsü benimsendi. Hikâyede ise sade, akıcı ve herkesin anlayabileceği bir dil kullanıldı. Bu dil değişimi, edebiyatın geniş halk kitlelerine ulaşmasını kolaylaştırdı.

Hikâyenin konuları ve kişileri

Millî Edebiyat hikâyesi konularını halkın yaşamından, Anadolu'dan ve millî tarihten aldı. Anadolu insanının yaşamı, yoksulluğu, gelenekleri, savaşların halk üzerindeki etkisi, millî duygular ve tarihî kahramanlıklar işlendi. İstanbul dışındaki kasabalar ve köyler hikâyenin mekânı oldu.
Kişiler toplumun çeşitli kesimlerinden seçildi: köylüler, askerler, memurlar, kasaba insanları. Bazı hikâyelerde toplumsal aksaklıklar, batıl inançlar ya da yanlış Batılılaşma eleştirildi. Dönemin hikâyecileri arasında Ömer Seyfettin ve Refik Halit Karay öne çıkar.

Teknik: olay hikâyesi

Millî Edebiyat döneminde hikâyede çoğunlukla olay hikâyesi tekniği kullanıldı. Bu teknikte hikâye serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşan bir olay örgüsüne dayanır; merak ön plandadır ve hikâye çoğunlukla şaşırtıcı bir sonla biter. Bu tekniğe Maupassant tarzı da denir.
Olay hikâyesi, belli bir olayı değil bir durumu, bir anı ya da bir izlenimi anlatan durum hikâyesinden ayrılır. Durum hikâyesinde olay örgüsü geri plandadır, kesin bir sonuç bulunmaz. Millî Edebiyat hikâyesinde ise olay belirgindir ve okurun ilgisi sonuna kadar canlı tutulur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir hikâye, sade bir Türkçeyle, bir Anadolu kasabasında savaştan dönmeyen oğlunu bekleyen yaşlı bir annenin yaşadıklarını anlatıyor. Bu hikâye hangi dönemin özelliklerini taşır?

Sade dil, Anadolu kasabası mekânı ve savaşın halk üzerindeki etkisi Millî Edebiyat hikâyesinin özellikleridir.

Örnek 2. Bir hikâye serim, düğüm ve çözüm bölümlerine sahip ve okuru şaşırtan bir sonla bitiyor. Bu hikâye hangi tekniğe uygundur?

Belirgin bir olay örgüsüne, meraka ve şaşırtıcı sona dayanan hikâye olay hikâyesidir (Maupassant tarzı). Millî Edebiyat döneminde bu teknik yaygın biçimde kullanılmıştır.

Örnek 3. Millî Edebiyat'ın dilde sadeleşme amacı hikâyenin okurla ilişkisini nasıl etkilemiştir?

Konuşulan Türkçeye yakın, sade ve akıcı bir dil kullanılması, hikâyelerin geniş halk kitlelerince okunup anlaşılmasını kolaylaştırmıştır. Ağır dilli Servetifünun ve Fecriati eserlerine göre edebiyat halka yaklaşmıştır.

Özetle

  • Millî Edebiyat 1911'de Genç Kalemler dergisi ve "Yeni Lisan" makalesiyle başladı.
  • Konuşulan Türkçe, özellikle İstanbul Türkçesi esas alındı; Arapça ve Farsça tamlamalardan kaçınıldı.
  • Hikâyede Anadolu, halkın yaşamı, savaşlar ve millî tarih işlendi.
  • Olay hikâyesi (Maupassant tarzı) tekniği yaygındır: serim, düğüm, çözüm ve şaşırtıcı son.
  • Durum hikâyesinde olay örgüsü geri plandadır; olay hikâyesinde olay ve merak öne çıkar.

Millî Edebiyat Dönemi Hikâyesi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Kasabanın tek saatçisi Rıza, her sabah dükkânını açmadan önce meydandaki saati kurardı. Bir gün saatin durduğunu gören çocuklar, onu beklemek yerine sırayla merdivene çıkıp akrebi ilerlettiler. Rıza geldiğinde meydan ilk kez onun yokluğunda da işliyordu.

Bu parçanın merkezindeki değer aşağıdakilerden hangisidir?
AKasabada artık zamana önem verilmemesi
BSaatçinin yokluğunun kasabayı çaresiz bırakması
CToplumsal dayanışma
DÇocukların saatçiyi meslekten uzaklaştırması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Parçada çocukların birlikte hareket etmesi ayrıntısı öne çıkar. Bu ayrıntı metnin merkezindeki "toplumsal dayanışma" temasını destekler; diğer seçenekler olaydan çıkarılamaz.
2Kolay
Nermin, köyden kente gelen kardeşine bir demet kekik uzattı. Kardeşi önce kokuyu tanıdı, sonra yıllardır unuttuğunu sandığı patikayı hatırladı. Bir an için apartmanların arasında değil, taş evin eşiğindeydi.

Olayların ortaklaşa işaret ettiği kavram hangisidir?
AKent yaşamının bütünüyle kötülenmesi
BMemleket özlemi
CKardeşlerin bir daha görüşmeyeceği
DAnıların yalnızca fotoğraflarla hatırlanması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Parçada kekik kokusunun anıları uyandırması ayrıntısı öne çıkar. Bu ayrıntı metnin merkezindeki "memleket özlemi" temasını destekler; diğer seçenekler olaydan çıkarılamaz.
3Orta
Kasabanın tek saatçisi Rıza, her sabah dükkânını açmadan önce meydandaki saati kurardı. Bir gün saatin durduğunu gören çocuklar, onu beklemek yerine sırayla merdivene çıkıp akrebi ilerlettiler. Rıza geldiğinde meydan ilk kez onun yokluğunda da işliyordu.

Bu metnin Millî Edebiyat hikâyeciliğiyle ilişkilendirilebilecek yönü hangisidir?
AGündelik hayat içinden toplumsal dayanışmayı sade dille işlemesi
BOlayı bütünüyle olağanüstü güçlerle açıklaması
CYalnızca bireysel hayallerin kapalı imgelerini işlemesi
DAğır ve sanatlı bir saray diline dayanması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Parçada bireysel becerinin ortak sorumluluğa dönüşmesi çerçevesinde günlük yaşamın somut ayrıntıları ve anlaşılır anlatım vardır. Bu, "Gündelik hayat içinden toplumsal dayanışmayı sade dille işlemesi" yargısını destekler. Ancak özgün bir parçadan kesin yazar ya da tarih belirlenemez.
4Orta
İstasyona gelen öğretmen, okulun çatısının aktığını gördü. Müdür, onarım için dilekçeler yazdığını söyledi. Öğretmen ertesi gün velilerle konuştu; kimi kiremit getirdi, kimi çatıya çıktı. Dersler bir hafta sonra yeniden başladı.

Metnin asıl vurguladığı düşünceyi en doğru karşılayan seçenek hangisidir?
AOkulun kapanmasının kaçınılmaz oluşu
BÖğretmenin tek başına onarım yapması
COkulun onarımının yalnızca müdüre ait olması
Dİmece kültürü
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Parçada velilerin farklı katkılarla çözüm üretmesi ayrıntısı öne çıkar. Bu ayrıntı metnin merkezindeki "imece kültürü" temasını destekler; diğer seçenekler olaydan çıkarılamaz.
5Zor
İstasyona gelen öğretmen, okulun çatısının aktığını gördü. Müdür, onarım için dilekçeler yazdığını söyledi. Öğretmen ertesi gün velilerle konuştu; kimi kiremit getirdi, kimi çatıya çıktı. Dersler bir hafta sonra yeniden başladı.

Parçada olayın değişim noktası aşağıdakilerden hangisidir?
AOkulun kapanmasının kaçınılmaz oluşu
BOrtak emeğin somut bir ihtiyacı gidermesi
COkulun onarımının yalnızca müdüre ait olması
DDilekçe yazmanın her koşulda gereksiz olması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Metindeki "Velilerin farklı katkılarla çözüm üretmesi" olayı, ortak emeğin somut bir ihtiyacı gidermesi yorumunu destekler. Diğer yorumlar metinde karşılık bulmaz ya da metnin anlamını aşar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular