Bu şiirin Tanzimat edebiyatıyla ilişkisini en iyi açıklayan yargı hangisidir?
Çözümü göster
Hukuk, eşitlik ve vatan kavramları Tanzimat'ın toplumsal yönelişini gösterir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Tanzimat Fermanı'nın (1839) ardından Türk edebiyatı Batı'ya yöneldi. Bu dönemin şairleri şiire yeni kavramlar, yeni konular ve yeni bir amaç getirdi; şiir artık yalnızca saray ve aşk çevresinde değil, toplumun sorunları çevresinde de konuşuyordu. Bu konuda Tanzimat şiirinin iki kuşağı ve bu kuşakların şiir anlayışları ele alınır.
Tanzimat edebiyatı, 1860'ta ilk özel Türk gazetesi Tercüman-ı Ahvâl'in yayımlanmasıyla başlatılır. Birinci kuşak sanatçıları (Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa gibi) edebiyatı halkı eğitmenin ve bilinçlendirmenin aracı olarak gördü. Bu anlayışa toplum için sanat denir.
Şiire vatan, millet, hürriyet, adalet, eşitlik ve hak gibi yeni kavramlar girdi. Bu kuşak içerikte yenilik yaptı ama biçimde büyük ölçüde divan şiirine bağlı kaldı: aruz ölçüsü, gazel, kaside, terkib-i bend gibi nazım biçimleri kullanılmaya devam etti. Dili sadeleştirme isteği vardı; ama şiir dilinde Arapça ve Farsça sözcükler hâlâ yoğundu.
İkinci kuşak sanatçıları (Recaizade Mahmud Ekrem, Abdülhak Hâmid gibi) toplumsal konulardan uzaklaşıp bireysel duyguları ön plana çıkardı. Bu anlayışa sanat için sanat denir. Aşk, doğa, ölüm, karamsarlık ve yaşamın anlamı şiirin başlıca konuları oldu.
Bu kuşak "güzel olan her şey şiirin konusu olabilir" görüşünü savundu ve biçimde de yenilik denedi: yeni nazım biçimleri, farklı uzunlukta dizeler ve Batı şiirinden gelen yapılar kullanıldı. Kafiye tartışmasında "kafiye göz için değil, kulak içindir" görüşü öne çıktı; yani kafiyede yazılışın değil, sesin benzerliği önemlidir.
Bir şiirin Tanzimat şiirinin özelliklerini taşıyıp taşımadığını anlamak için önce kavramlara bakılır: vatan, millet, hürriyet gibi kavramlar ve toplumsal bir ileti birinci kuşağı düşündürür. Bireysel duygular, ölüm ve doğa ile biçim denemeleri ikinci kuşağı düşündürür.
Tanzimat şiiri geçiş döneminin şiiridir. Eskiyle yeni bir aradadır: aruz ve divan nazım biçimleri sürerken içerik değişir. Bu nedenle bir şiir hem gazel biçiminde yazılmış hem de hürriyeti konu alıyor olabilir. Dönemin ayırt edici özelliği biçimden çok, şiire yüklenen yeni amaç ve yeni kavramlardır.
Örnek 1. Gazel biçiminde ve aruzla yazılmış bir şiir, vatanın kurtuluşu ve hürriyetin değeri üzerine kurulmuş. Bu şiir hangi dönemin özelliklerini taşır?
Biçim divan şiirinden gelse de vatan ve hürriyet kavramları ile toplumsal ileti Tanzimat birinci kuşağının özelliğidir. Bu kuşak içerikte yeniledi, biçimde büyük ölçüde eskiye bağlı kaldı.
Örnek 2. Bir şiir, sevilen birinin ölümünden duyulan acıyı ve doğanın karşısında insanın yalnızlığını bireysel bir dille anlatıyor. Tanzimat'ın hangi kuşağına yakındır?
Toplumsal konular yerine bireysel duyguların, ölümün ve doğanın işlenmesi sanat için sanat anlayışını benimseyen ikinci kuşağa yakındır.
Örnek 3. Tanzimat ikinci kuşağının "kafiye göz için değil, kulak içindir" görüşü ne anlama gelir?
Bu görüşe göre kafiyede sözcüklerin yazılışının benzemesi değil, söylenişteki seslerin benzemesi önemlidir. Divan şiirinin yazılışa da dayanan kafiye anlayışına karşı çıkan bir görüştür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.