MegaSoru

Servetifünun Dönemi Romanı 60 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Servetifünun Dönemi Romanı Konu Anlatımı

Servetifünun edebiyatı, 1896'dan sonra Servet-i Fünûn dergisi çevresinde toplanan sanatçıların oluşturduğu edebî topluluktur. Bu dönemde Türk romanı Batılı roman tekniğine ulaştı. Bu konuda Servetifünun romanının konuları, kişileri, tekniği ve dili ele alınır.

Dönemin genel özellikleri

Servetifünun sanatçıları sanat için sanat anlayışını benimsedi. Toplumsal konular, dönemin baskıcı siyasi ortamı ve sansür nedeniyle eserlere pek giremedi; sanatçılar bireysel duygulara, hayal kırıklıklarına ve iç dünyaya yöneldi. Bu ortam eserlere karamsarlık ve kaçış isteği olarak yansıdı.
Topluluk 1901'de dergide yayımlanan bir çeviri makalenin siyasi bulunması üzerine derginin kapatılmasıyla dağıldı. Kısa sürmesine karşın Servetifünun, roman ve hikâyede Batılı anlamda bir olgunluğa ulaşılmasını sağladı. Dönemin romancıları arasında Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf öne çıkar.

Romanın konusu, kişileri ve mekânı

Servetifünun romanında olaylar çoğunlukla İstanbul'da, aydın ve varlıklı ailelerin konaklarında ve yalılarında geçer. Kişiler Batı kültürünü tanıyan, eğitimli, duyarlı bireylerdir. Aşk, aile içi ilişkiler, evlilik, hayal ile gerçek arasındaki çatışma ve bireyin mutsuzluğu başlıca konulardır.
Kahramanlar çoğunlukla hayallerine ulaşamaz; hayal ettikleri yaşam ile gerçek yaşam arasındaki uçurum onları hayal kırıklığına ve karamsarlığa sürükler. Bu kaçış isteği kimi zaman uzak bir yere gitme düşüncesiyle, kimi zaman içe kapanmayla görünür.

Teknik ve dil

Servetifünun romanı Batılı roman tekniğini başarıyla uygular. Tanzimat romanındaki gibi yazarın araya girip okura seslenmesi ve öğüt vermesi büyük ölçüde ortadan kalkar; olaylar gerçekçi bir çerçevede, kişilerin psikolojisi ayrıntılı çözümlenerek anlatılır. Gerçekçilik ve doğalcılık akımlarının etkisi görülür; uzun ve ayrıntılı betimlemeler yapılır.
Dil ağır ve sanatlıdır: Arapça ve Farsça sözcükler ve tamlamalar yoğundur, cümleler uzundur; sanatçılar kendi zevklerine uygun yeni sözcük ve tamlamalar üretmiştir. Bu nedenle dönemin eserleri teknik olarak gelişmiş, ama dil bakımından geniş halk kitlesine uzaktır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir roman kesitinde İstanbul'da bir yalıda yaşayan eğitimli bir genç, okuduğu Fransız romanlarındaki gibi bir yaşam hayal ediyor ama çevresindeki sıradan yaşamdan bunalıyor. Bu kesit Servetifünun romanının hangi özelliklerini taşır?

İstanbul'daki varlıklı çevre, eğitimli ve Batı kültürünü tanıyan kahraman, hayal ile gerçek arasındaki çatışma ve buna bağlı bunalım Servetifünun romanının özellikleridir.

Örnek 2. Servetifünun romancılarının toplumsal konulardan çok bireysel konulara yönelmesinin nedenlerinden biri nedir?

Dönemin baskıcı siyasi ortamı ve sansür, toplumsal konuların eserlere girmesini zorlaştırıyordu. Sanatçılar bu yüzden bireysel duygulara, iç dünyaya ve aile içi ilişkilere yöneldi.

Örnek 3. Bir roman kesitinde yazar olayı anlatırken araya girip "Ey okuyucu, bu hâle düşmemek için..." diye öğüt veriyor. Bu tutum Servetifünun romanına mı Tanzimat romanına mı daha yakındır?

Yazarın araya girip okura seslenmesi ve öğüt vermesi Tanzimat romanının özelliğidir. Servetifünun romanında bu müdahale büyük ölçüde kalkar; olaylar nesnel ve gerçekçi bir çerçevede anlatılır.

Özetle

  • Servetifünun 1896'dan sonra Servet-i Fünûn dergisi çevresinde oluştu ve 1901'de dağıldı.
  • Sanat için sanat anlayışıyla bireysel konulara yönelindi; karamsarlık ve kaçış isteği eserlere yansıdı.
  • Romanlar çoğunlukla İstanbul'daki aydın ve varlıklı çevrelerde geçer; hayal-gerçek çatışması işlenir.
  • Batılı roman tekniği uygulanır; yazar araya girmez, psikolojik çözümleme ve ayrıntılı betimleme yapılır.
  • Dil ağır ve sanatlıdır; Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar yoğundur.

Servetifünun Dönemi Romanı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Leyla, misafirler dağıldıktan sonra aynanın önünde durdu. Herkesin övdüğü karar, onun içinde anlaşılmaz bir ağırlığa dönüşmüştü. Mektubu açmadı; fakat sabaha dek zarfın masadaki yerini değiştirdi.

Leyla'nın davranışlarını en iyi açıklayan çatışma hangisidir?
ADoğa koşullarıyla verilen yaşam mücadelesi
Bİki aile arasındaki açık miras kavgası
CToplumun onayı ile bireysel tereddüdün çatışması
DBir suçun kanıtlardan hareketle çözülmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru yorum: Toplumun onayı ile bireysel tereddüdün çatışması. Parçadaki davranış ve ayrıntılar bu yorumu destekler; diğer seçenekler metinde bulunmayan bilgiler ekler ya da anlatının odağını yanlış yorumlar.
2Kolay
Yalıdaki uzun koridor, akşamları ışıklar yakılsa da soğuk görünürdü. Cemil, dışarıdaki denizin kıpırtısını dinlerken evin içindeki sessizliğin kendisini daha çok yorduğunu düşündü.

Mekânın tasvirinde ön plana çıkan işlev nedir?
AYalının mimari planını ayrıntılarıyla öğretmek
BDeniz ticaretinin ekonomik etkisini açıklamak
COlayın gerçek bir tarihî belge olduğunu kanıtlamak
DKahramanın yalnızlığını atmosfer aracılığıyla yansıtmak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru yorum: Kahramanın yalnızlığını atmosfer aracılığıyla yansıtmak. Parçadaki davranış ve ayrıntılar bu yorumu destekler; diğer seçenekler metinde bulunmayan bilgiler ekler ya da anlatının odağını yanlış yorumlar.
3Orta
Leyla, misafirler dağıldıktan sonra aynanın önünde durdu. Herkesin övdüğü karar, onun içinde anlaşılmaz bir ağırlığa dönüşmüştü. Mektubu açmadı; fakat sabaha dek zarfın masadaki yerini değiştirdi.

Zarfın sürekli yer değiştirmesi hangi anlatım işlevini üstlenir?
AKarakterin karar veremeyişini dolaylı biçimde somutlaştırır
BOlayın geçtiği tarihi kesin olarak bildirir
CMektubun içeriğini doğrudan okura açıklar
DYan kişilerin bakış açısını nesnelleştirir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru yorum: Karakterin karar veremeyişini dolaylı biçimde somutlaştırır. Parçadaki davranış ve ayrıntılar bu yorumu destekler; diğer seçenekler metinde bulunmayan bilgiler ekler ya da anlatının odağını yanlış yorumlar.
4Orta
Nermin, kardeşinin kendisine söylemeden gittiğini sandı. Oysa masanın üzerindeki kısa not, rüzgârla kitabın altına kaymıştı. İki gün boyunca her telefon sesi onu hem umutlandırdı hem öfkelendirdi.

Bu bilgi dağılımı anlatıda hangi etkiyi oluşturur?
ABütün kişilerin aynı anda gerçeği öğrenmesini
BAnlatıcının yalnız diyaloglara yer vermesini
CZamanın bütünüyle durduğu izlenimini
DOkurun karakterin yanılgısını izleyerek gerilim duymasını
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Doğru yorum: Okurun karakterin yanılgısını izleyerek gerilim duymasını. Parçadaki davranış ve ayrıntılar bu yorumu destekler; diğer seçenekler metinde bulunmayan bilgiler ekler ya da anlatının odağını yanlış yorumlar.
5Zor
Yalıdaki uzun koridor, akşamları ışıklar yakılsa da soğuk görünürdü. Cemil, dışarıdaki denizin kıpırtısını dinlerken evin içindeki sessizliğin kendisini daha çok yorduğunu düşündü.

İçerisi ile dışarısı arasındaki karşıtlık neyi belirginleştirir?
AKahramanın deniz yolculuğuna kesin karar verdiğini
BDış dünyadaki hareket ile iç dünyadaki durgunluğu
CYalının geçmişte bir okul olarak kullanıldığını
DAnlatıcının olaylardan tümüyle habersiz olduğunu
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğru yorum: Dış dünyadaki hareket ile iç dünyadaki durgunluğu. Parçadaki davranış ve ayrıntılar bu yorumu destekler; diğer seçenekler metinde bulunmayan bilgiler ekler ya da anlatının odağını yanlış yorumlar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular