MegaSoru

Yamuk ve İkizkenar Yamuk 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Yamuk ve İkizkenar Yamuk Konu Anlatımı

Yamuk, en az bir çift karşılıklı kenarı paralel olan dörtgendir. Paralel kenarlara taban, diğer ikisine yan kenar denir. İkizkenar yamuk ve dik yamuk, yamuğun önemli özel hâlleridir. Paralelkenar da bu tanıma göre yamuğun özel bir hâlidir.

Yamuğun temel özellikleri

$AB \parallel DC$ olan bir yamukta taban uzunlukları $a = |AB|$ ve $c = |DC|$, yükseklik $h$ olsun. Paralel doğruların kesenle yaptığı açılar nedeniyle her yan kenardaki iki açının toplamı $180^\circ$ dir. Yan kenarların orta noktalarını birleştiren doğru parçasına orta taban denir; tabanlara paraleldir ve uzunluğu $\dfrac{a + c}{2}$ dir.

Alan

Yamuğun bir köşegeni onu iki üçgene ayırır: biri $a$ tabanlı, diğeri $c$ tabanlı ve ikisinin de yüksekliği $h$ dir. Buradan
$A = \dfrac{1}{2} a h + \dfrac{1}{2} c h = \dfrac{(a + c)\, h}{2}$
bulunur. Yamuk, yüksekliklerle bir dikdörtgen ve iki dik üçgene ayrılırsa da alan hesaplanabilir.

Köşegenler ve benzer üçgenler

Köşegenlerin kesim noktası $P$ olsun. $APB$ ve $CPD$ üçgenleri benzerdir (taban açıları iç ters açıdır) ve benzerlik oranı $\dfrac{a}{c}$ dir. Bu yüzden $\dfrac{|AP|}{|PC|} = \dfrac{|BP|}{|PD|} = \dfrac{a}{c}$ olur. Yan kenarlara komşu $APD$ ve $BPC$ üçgenlerinin alanları eşittir; benzer $APB$ ve $CPD$ üçgenlerinin alanları oranı $\dfrac{a^2}{c^2}$ dir.

İkizkenar ve dik yamuk

İkizkenar yamukta yan kenarlar eşittir. Tabana ait açılar eşittir, köşegenler eşit uzunluktadır ve tabanların orta noktalarından geçen doğru simetri eksenidir (tek simetri ekseni). Yükseklik ayakları tabanlara $\dfrac{a - c}{2}$ uzaklıktadır. Dik yamukta bir yan kenar tabanlara diktir ve bu kenar yüksekliktir; diğer yan kenar için $\text{yan kenar}^2 = h^2 + (a - c)^2$ dir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Tabanları $12$ cm ve $6$ cm, yüksekliği $5$ cm olan bir yamuğun alanını ve orta tabanını bulunuz.

$A = \dfrac{(12 + 6) \cdot 5}{2} = 45$ $\text{cm}^2$ dir. Orta taban $\dfrac{12 + 6}{2} = 9$ cm dir.

Örnek 2. Tabanları $14$ ve $6$, yan kenarları $5$ olan ikizkenar yamuğun alanı kaçtır?

Yükseklik ayaklarının taban dışında kalan parçaları $\dfrac{14 - 6}{2} = 4$ tür. Dik üçgenden $h = \sqrt{5^2 - 4^2} = 3$ bulunur. Alan $\dfrac{(14 + 6) \cdot 3}{2} = 30$ dur.

Örnek 3. $AB \parallel DC$, $|AB| = 9$, $|DC| = 6$ olan yamukta köşegenler $P$ de kesişiyor. $|AC| = 15$ ise $|AP|$ kaçtır? $A(CPD) = 20$ ise $A(APB)$ kaçtır?

$\dfrac{|AP|}{|PC|} = \dfrac{9}{6}$ ve $|AP| + |PC| = 15$ olduğundan $|AP| = 9$ dur. $APB$ ve $CPD$ benzer olup alan oranı $\left(\dfrac{9}{6}\right)^2 = \dfrac{9}{4}$ tür. $A(APB) = 20 \cdot \dfrac{9}{4} = 45$ olur.

Örnek 4. Hangisi doğrudur: "Tabanları eşit olmayan yamukta köşegenler birbirini ortalar."?

Yanlıştır. Köşegenlerin birbirini ortalaması yalnız paralelkenarda görülür; yamukta $\dfrac{|AP|}{|PC|} = \dfrac{a}{c} \ne 1$ olduğundan kesim noktası köşegenleri ortalamaz.

Özetle

  • Yamuğun alanı $\dfrac{(a + c)\, h}{2}$, orta tabanı $\dfrac{a + c}{2}$ dir.
  • Yan kenardaki iki açının toplamı $180^\circ$ dir.
  • Köşegenler birbirini tabanların oranında böler; yan kenara komşu iki üçgenin alanı eşittir.
  • İkizkenar yamukta taban açıları ve köşegenler eşittir; tek simetri ekseni vardır.
  • Dik yamukta dik olan yan kenar yüksekliktir.

Yamuk ve İkizkenar Yamuk — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Dışbükey $ABCD$ yamuğunda $AB\parallel CD$ ve $A$ iç açısı $68^\circ$ olur. $D$ iç açısı kaç derecedir?
A$112^\circ$
B$122^\circ$
C$132^\circ$
D$142^\circ$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$AD$ yan kenarı paralel tabanları keser. Aynı taraftaki iç açılar bütünler olduğundan $\angle A+\angle D=180^\circ$ olur. $\angle D=180^\circ-68^\circ=112^\circ$ bulunur.
2Kolay
Dışbükey bir yamuğun tabanları 7 cm ve 19 cm olur. Yan kenarların orta noktalarını birleştiren orta tabanın uzunluğu kaç santimetredir?
A$10$
B$13$
C$16$
D$26$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Orta taban uzunluğu tabanların aritmetik ortalamasıdır: $\frac{7+19}{2}=13$ cm.
3Orta
Dışbükey $ABCD$ yamuğunda $AB\parallel CD$ olur. $E$, $AD$ yan kenarının orta noktasıdır ve $E$ noktasının $AB$ doğrusuna dik uzaklığı $4$ cm olur. Bir öğrenci bu uzaklığı yamuğun yüksekliği olarak yazıyor. Hangi düzeltme doğrudur?
AYükseklik 4 cm olur; tabanlar arasındaki her noktanın uzaklığı aynı yüksekliktir.
BYükseklik 8 cm olur; yan kenarın orta noktası iki paralel tabana eşit uzaklıktadır.
CYükseklik 4 cm olur; yan kenarın yarısı her zaman yüksekliğe eşittir.
DYükseklik 8 cm olur; her yamukta yan kenar uzunluğu da mutlaka 8 cm olur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$A$ noktası $AB$ doğrusu üzerindedir; $D$ noktası diğer taban üzerindedir. $AD$ orta noktası $E$ olduğundan $E$ noktasının $AB$ doğrusuna dik uzaklığı, $D$ noktasının uzaklığının yarısıdır. Dolayısıyla yamuğun yüksekliği $2\cdot4=8$ cm olur. Eğik yan kenarın uzunluğu ise bu bilgiyle belirlenmez.
4Orta
Dışbükey $ABCD$ yamuğunda $AB\parallel CD$, $|AB|=20$ cm, $|CD|=12$ cm ve yükseklik $7$ cm olur. $C$ ve $D$ noktalarından $AB$ doğrusuna indirilen dikmelerin ayakları $AB$ üzerinde kalır. Bu dikmelerle bir dikdörtgen ve iki dik üçgene ayırarak alan bulan öğrenci hangi hesabı yapmalıdır?
A$(20+12)\cdot7=224$ santimetrekare; taban toplamı yükseklikle çarpılır ve ikiye bölünmez.
B$12\cdot7=84$ santimetrekare; yan üçgenlerin alanları alınmaz.
C$12\cdot7+\frac{(20-12)\cdot7}{2}=112$ santimetrekare; iki üçgenin taban toplamı 8 cm olur.
D$12\cdot7+(20-12)\cdot7=140$ santimetrekare; yan üçgenlerde ikiye bölme yapılmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Ortadaki dikdörtgenin alanı $12\cdot7=84$ olur. Yanlardaki iki dik üçgenin yükseklikleri 7 cm, tabanlarının toplamı $20-12=8$ cm olur. İki üçgenin toplam alanı $\frac{8\cdot7}{2}=28$ olur. Yamuk alanı $84+28=112$ santimetrekaredir.
5Zor
Dışbükey $ABCD$ yamuğunda $AB\parallel CD$, $|AB|=15$ cm ve $|CD|=9$ cm olur. Köşegenler $O$ noktasında kesişir ve $COD$ üçgeninin alanı $9$ santimetrekaredir. Bir öğrenci $AOB$ alanını, taban oranı $\frac{5}{3}$ olduğu için $15$ santimetrekare buluyor. Doğru yamuk alanı kaç santimetrekaredir?
A$64$
B$72$
C$81$
D$100$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$AOB$ ve $COD$ üçgenleri ters ve yöndeş açılarla benzerdir; uzunluk oranı $\frac{15}{9}=\frac{5}{3}$ olur. Alan oranı bunun karesi $\frac{25}{9}$ olduğundan $S_{AOB}=25$ bulunur. Ayrıca $AO:OC=5:3$ olur. $AOB$ ve $BOC$ ortak yüksekliği kullandığından $S_{BOC}=25\cdot\frac{3}{5}=15$ bulunur. Yan üçgen $AOD$ alanı da 15 olur. Toplam alan $25+15+9+15=64$ santimetrekaredir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular