Çözümü göster
Verilen yıllara göre 1755, 1766'dan öncedir. Bu sıralama olayların zamanını gösterir; tek başına aralarında neden ilişkisi kurmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
1755’te Lizbon’da ve 1766’da İstanbul’da yaşanan depremler, devlet ve toplum hayatını derinden etkileyen doğal afetlerdir. Bu konu, iki depremin idari, sosyal ve ekonomik etkilerini belirleyip benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırmayı, afet bilincinin önemini kavramayı amaçlar.
Portekiz’in başkenti Lizbon 1 Kasım 1755’te büyük bir depremle sarsıldı. Depremi izleyen deniz dalgası (tsunami) ve yangınlar şehirde çok büyük can ve mal kaybına yol açtı. Şehrin önemli bölümü yıkıldı.
Devlet, şehri yeniden inşa ederken yangına ve depreme daha dayanıklı yapıların yapılması için planlı bir yeniden imar uyguladı; geniş caddeler ve belirli yapı kuralları getirildi. Deprem Avrupa’da bilim insanlarının ve düşünürlerin doğal afetlerin nedenleri üzerine düşünmesine ve tartışmasına yol açtı.
İstanbul’da 1766’da meydana gelen depremde camiler, hanlar, çarşılar ve konutlar zarar gördü; ünlü Fatih Camii’nin ana kubbesi çöktü. Devlet, yıkılan yapıların onarılması için buyruklar çıkardı; Fatih Camii yeniden yapıldı. Yıkılan evler, yeni yerleşim yerlerine ihtiyaç doğurdu ve bazı bölgelerde yapı malzemelerine ihtiyaç arttı.
Dönemin kayıtlarında deprem sonrası yardımlaşmanın ve vakıfların önemli rol oynadığı görülür. Halk bu tür olayları genellikle bir ibret ve sabır konusu olarak karşıladı; devlet de onarımı organize etmeye çalıştı.
İdari etkiler: Her iki şehirde de devlet yeniden imar ve onarım için kararlar aldı. Lizbon’da planlı bir şehir kuruldu; İstanbul’da yıkılan önemli yapılar onarıldı. Sosyal etkiler: Binlerce insan evsiz kaldı, aileler dağıldı, dayanışma ihtiyacı arttı. Ekonomik etkiler: Ticaret ve üretim aksadı, yeniden inşa büyük masraf gerektirdi.
Benzerlik, ikisinin de önemli ticaret ve yönetim merkezleri olması ve devletin onarım yükü altına girmesidir. Farklılık ise ölçek ve yönetim biçiminde aranır: Lizbon’da kıyıdaki şehri yok eden tsunami ve yangın daha belirleyici olmuş, yeniden imar daha planlı yürütülmüş; İstanbul’da ise yapıların onarımı ve vakıf yardımları öne çıkmıştır. Veriler kaynaklardan karşılaştırılırken tutarlılığa dikkat edilir.
Depremler doğal olaylardır; yıkımı büyüten ise yapı kalitesi, imar düzeni ve hazırlıksızlıktır. Tarihteki depremlerden öğrenilen en önemli ders, deprem öncesinde hazırlıklı olmanın can ve mal kaybını azalttığıdır.
Afet bilinci; dayanıklı yapı yapmayı, acil durum planı hazırlamayı, toplanma alanlarını bilmeyi ve afet sonrasında yardımlaşmayı kapsar. Geçmişte yapılan çalışmalarla bugünkü uygulamalar karşılaştırılarak bu bilincin nasıl geliştiği görülebilir.
Örnek 1. Lizbon ve İstanbul depremlerinin ortak bir etkisini yazınız.
Her ikisinde de çok sayıda yapı yıkılmış, insanlar evsiz kalmış, devlet onarım ve yeniden inşa için büyük bir yük üstlenmiştir.
Örnek 2. Lizbon’da yeniden imarın planlı yapılması hangi sorunu önlemeyi amaçlamıştır?
Yangın ve deprem sırasında yapıların kolayca yıkılması ve yangının yayılması gibi sorunları önlemeyi amaçlamıştır. Geniş caddeler ve yapı kuralları bu amaca hizmet eder.
Örnek 3. Bir öğrenci “Depremler doğal olay olduğu için can kaybını azaltmak mümkün değildir.” diyor. Bu görüşü değerlendiriniz.
Görüş doğru değildir. Depremin kendisi önlenemez ancak dayanıklı yapı, imar düzeni ve önceden hazırlıkla can ve mal kaybı azaltılabilir. Lizbon’un yeniden imarı da bu düşüncenin bir örneğidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.