MegaSoru

Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim Konu Anlatımı

Sanayi Devrimi, üretimin el emeğinden makineye geçtiği büyük bir dönüşümdür. Bu konu, devrimin nedenlerini, siyasi, sosyal ve ekonomik sonuçlarını ve olumlu ve olumsuz etkilerini yorumlamayı amaçlar.

Sanayi Devrimi’nin nedenleri

Sanayi Devrimi 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere’de başladı. Nedenleri arasında sömürgelerden gelen ham madde ve sermaye, Rönesans ve Reform ile gelişen bilimsel ve teknik düşünce, tarımda verimin artması ve nüfus artışı, kömür ve demir yataklarının bulunması sayılır.
Bu koşullar yeni makineler icat edilmesini ve üretimin fabrikalara taşınmasını mümkün kıldı. Buhar makinesinin geliştirilmesi, üretimi su ve rüzgâr gücünden bağımsız hâle getirdi; dokuma tezgâhı gibi makinelerle üretim hız kazandı.

Ekonomik ve sosyal sonuçlar

Ekonomik alanda seri üretim yaygınlaştı, fabrikalar kuruldu, ticaret ve sermaye büyüdü ve kapitalizm güçlendi. Üretim artarken ürünler ucuzladı; ancak ham madde ve yeni pazar ihtiyacı sömürgeciliği hızlandırdı.
Sosyal alanda şehirlere göç arttı, kentler hızla büyüdü. İşçi sınıfı ortaya çıktı; uzun çalışma saatleri, düşük ücretler, çocuk işçiliği ve kötü yaşam koşulları işçilerin tepkisine yol açtı. Zamanla sendikalar kuruldu ve işçi hakları için mücadeleler arttı.

Siyasi sonuçlar ve yeni düşünceler

Siyasi alanda sanayici ve tüccarlardan oluşan burjuvazi güçlendi ve yönetimde söz sahibi olmak istedi. Sanayileşen devletler güçlü ordular ve donanmalar kurdu; böylece sanayileşmiş ve sanayileşmemiş devletler arasındaki güç farkı büyüdü.
Bu dönemde liberalizm, sosyalizm ve komünizm gibi düşünceler yaygınlaştı. Liberalizm bireysel özgürlük ve serbest piyasayı, sosyalizm ve komünizm ise işçilerin hakları ve eşitliği öne çıkarır. Bu düşünceler siyasi hareketlerin ve rejimlerin şekillenmesinde etkili oldu.

Olumlu ve olumsuz etkiler; Osmanlı üzerindeki yansıma

Olumlu etkiler arasında üretimin ve refahın artması, ulaşımın hızlanması (demir yolu ve buharlı gemi), iletişimin gelişmesi sayılır. Olumsuz etkiler arasında çevre kirliliği, işçilerin kötü yaşam koşulları, sömürgeciliğin artması ve zanaatkârların zarar görmesi bulunur. Fabrika bacalarından çıkan duman ve atıklar hava ve su kirliliğine yol açtı.
Osmanlı Devleti’nde sanayi ürünleri ucuz biçimde ithal edildiği için yerel zanaatkârlar zorlandı; ülke daha çok ham madde satan ve sanayi ürünü alan bir konuma geldi. Sanayi Devrimi’nin nedenlerini ve sonuçlarını bir balık kılçığı diyagramıyla göstermek, neden-sonuç ilişkisini görmeyi kolaylaştırır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sanayi Devrimi’nin ilk olarak İngiltere’de başlamasının iki nedenini yazınız.

Sömürgelerden gelen ham madde ve sermaye ile kömür ve demir kaynaklarının bulunması (ayrıca bilimsel gelişmeler ve tarımda verim artışı).

Örnek 2. Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı bir sosyal sorun ve bir olumlu sonucu yazınız.

Sosyal sorun olarak çocuk işçiliği, uzun çalışma saatleri ya da düzensiz kentleşme; olumlu sonuç olarak üretimin ve ulaşımın hızlanması gösterilebilir.

Örnek 3. Sanayi Devrimi’nin Osmanlı zanaatkârlarını zorlamasının nedeni nedir?

Sanayileşmiş ülkelerin makineyle ürettiği mallar ucuz olduğu için Osmanlı pazarına girmiş, el emeğiyle üretim yapan zanaatkârlar bu mallarla rekabet edememiştir.

Özetle

  • Sanayi Devrimi 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere’de başlamıştır.
  • Sömürgelerden gelen ham madde ve sermaye, bilimsel gelişmeler ve buhar makinesi devrimin temel etkenleridir.
  • Seri üretim, kentleşme ve işçi sınıfının doğuşu ekonomik ve sosyal sonuçlar arasındadır.
  • Liberalizm, sosyalizm ve komünizm gibi düşünceler bu dönemde yaygınlaşmıştır.
  • Devrimin hem olumlu (üretim, ulaşım) hem de olumsuz (çevre kirliliği, işçi sorunları, sömürgecilik) etkileri vardır.

Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
XVIII. yüzyılda başlayıp makineleşmiş üretimin yaygınlaşmasına öncülük eden Sanayi Devrimi ilk olarak hangi ülkede belirginleşmiştir?
AOsmanlı Devleti
Bİspanya
Cİngiltere
DPortekiz
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sanayi Devrimi ilk olarak İngiltere'de belirginleşti. Başlangıç coğrafyasını bilmek, değişimin diğer ülkelere aynı tarihte ve hızda yayıldığı anlamına gelmez.
2Kolay
Kendi üretim aracına sahip olmayan ve geçimini bir fabrikada çalışması karşılığında aldığı ödemeyle sağlayan kişinin bu geliri nasıl adlandırılır?
ATicari gümrük vergisi
BÜcret
CToprak kirası
DBorç faizi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Emek karşılığında yapılan ödeme ücrettir. Fabrika üretiminde ücretli çalışma, üretim araçlarının mülkiyeti ve işverenle ilişkinin incelenmesinde temel bir başlıktır.
3Orta
Tarımda çalışan kişi başına daha fazla ürün elde edilmesi, şehirlerde tarım dışı işlerde çalışan nüfusun beslenmesini nasıl destekleyebilir?
ADaha çok gıdanın daha az işgücüyle üretilip tarım dışındaki nüfusa ayrılabilmesiyle
BTarlada üretilen ürünlerin şehir pazarlarıyla ilişkisinin kesilmesiyle
CTarım verimliliği arttığında bütün çiftçilerin aynı anda şehirde çalışmaya başlamasıyla
DŞehir nüfusu arttıkça tarımsal ürünlere duyulan ihtiyacın kendiliğinden sona ermesiyle
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İşgücü verimliliği, gıda üretimini çalışan kişi sayısından farklı biçimde artırabilir. Bu durum tarım dışındaki nüfusun büyümesini destekler; bütün göçleri tek nedenle açıklamaz.
4Orta
Kurgusal bir girişimde makine tasarımı hazırdır; fakat tezgâh, bina ve ilk ham madde alımları için para bulunamamaktadır. Bu örnek sanayileşmenin hangi koşulunu öne çıkarır?
ASermaye bulunduğunda ürünün satılacağı pazarı araştırmanın gereksizleşmesini
BÜretim için gerekli tek kaynağın işçilerin günlük tüketimi olmasını
CBir makine tasarımı varsa üretim maliyetlerinin kendiliğinden ortadan kalkmasını
DTeknik bilgi yanında yatırım için birikmiş kaynaklara da ihtiyaç duyulmasını
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Teknik tasarımın uygulanması araç, bina ve üretim girdileri gerektirir. Finansman bunları karşılamaya yardım eder; tek başına başarılı üretim ve satış garantisi değildir.
5Zor
KURGUSAL BÖLGEKömürDiğer koşullarKYerelde varSermaye ve ulaşım sınırlıLUzaktan geliyorDüzenli taşıma, yatırım ve yetişmiş işgücü
Kurgusal tabloda K bölgesinde kömür bulunmasına rağmen sermaye ve ulaşım sınırlıdır. L bölgesinde kömür daha uzaktadır; fakat düzenli taşıma, yatırım ve yetişmiş işgücü vardır. Hangisi verilerle uyumludur?
AKömürün yerelde bulunması tek başına hangi bölgenin daha hızlı sanayileşeceğini belirlemez.
BK bölgesi kömüre sahip olduğundan diğer bütün koşullarda da zorunlu olarak üstündür.
CL bölgesinin kömürü uzaktan alması üretim yapmasını imkânsız kılar.
DUlaşım ve sermaye imkânları, üretim girdilerine erişimle ilişkilendirilemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Üretim kaynakların birlikte kullanılmasına bağlıdır. Yakıtın konumu önemlidir; fakat ulaşım, finansman ve beceriler hesaba katılmadan tek unsurla kesin sıralama yapılamaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular