Çözümü göster
1683'teki kuşatma başarısızlıkla sonuçlandı. Bunu izleyen mücadeleler, 1699 Karlofça barışına uzanan savaş sürecini oluşturdu.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
II. Viyana Kuşatması’ndan sonraki yaklaşık yüz yılda Osmanlı Devleti Avrupa’da ağır mücadeleler verdi. Bu konu, o dönemdeki başlıca savaş ve antlaşmaların nedenlerini ve sonuçlarını karşılaştırmayı, hangi etkilerin Osmanlı’ya daha fazla güç kaybettirdiğini gerekçeli biçimde değerlendirmeyi amaçlar.
Osmanlı ordusunun 1683’te Viyana’yı kuşatması başarısız oldu. Bu yenilgi Avusturya, Lehistan ve Venedik gibi devletlerin Osmanlı’ya karşı Kutsal İttifak adıyla birleşmesine yol açtı. Savaşlar yaklaşık on altı yıl sürdü ve Osmanlı Devleti birçok cephede savunmaya geçti.
Karlofça Antlaşması (1699) ile Osmanlı Devleti Macaristan ve Transilvanya’yı Avusturya’ya, Mora ile Dalmaçya’yı Venedik’e, Podolya’yı Lehistan’a bıraktı. Bu antlaşma, Osmanlı’nın geniş topraklarını savaş yoluyla kaybettiği ilk büyük antlaşma olarak kabul edilir. Osmanlı yönetimi bu tarihten sonra Avrupa karşısında üstünlüğünü yitirdiğini daha açık biçimde görmeye başladı.
Prut Savaşı’nda (1711) Osmanlı ordusu Rus Çarı I. Petro’yu çevreledi ve Prut Antlaşması ile Azak Kalesi Osmanlı’ya geri verildi; bu, Osmanlı açısından başarılı bir sonuçtu. Buna karşılık Pasarofça Antlaşması’nda (1718) Osmanlı Devleti, Avusturya karşısında Belgrad ve Banat’ı kaybetti. Bu antlaşma sonrasında Osmanlı yönetimi savaştan çok barışçı politikalara ve Batı ile ilişkilere yöneldi.
Belgrad Antlaşması’yla (1739) Osmanlı Devleti Avusturya’dan Belgrad’ı geri aldı. Böylece Osmanlı, Avrupa’da hâlâ güç gösterebildiğini kanıtladı; ancak bu başarı bir toparlanma olarak değil, geçici bir denge olarak değerlendirilir. Bu üç antlaşmayı karşılaştırırken kimin kazanıp kimin kaybettiğine, kaybedilen ya da geri alınan yerlerin önemine bakılır.
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774), Rusya ile yapılan savaşın sonunda imzalandı. Antlaşma ile Kırım Hanlığı’nın bağımsızlığı kabul edildi; böylece Osmanlı, nüfusunun çoğu Müslüman-Türk olan bir bölgeyi ilk kez kaybetmiş oldu. Rusya’ya bazı topraklar ve savaş tazminatı verildi, Rus ticaret gemilerinin Karadeniz’de ve Boğazlar’da serbestçe dolaşması kabul edildi.
Ayrıca Rusya’ya İstanbul’da bir kilise yaptırma ve bu kilise aracılığıyla Ortodoks tebaanın sorunlarını Osmanlı’ya iletme hakkı tanındı. Rusya zamanla bu maddeyi Osmanlı’nın iç işlerine karışmak için gerekçe olarak kullandı. Küçük Kaynarca, siyasi ve ekonomik etkileri bakımından bu dönemin en ağır antlaşmalarından biri sayılır.
Savaş ve antlaşmaların sonuçları siyasi (toprak, bağımsızlık, devletlerin birbirine bakışı) ve askerî (ordunun gücü, cephedeki başarı) açıdan ayrı ayrı değerlendirilir. Karlofça ve Pasarofça toprak kaybı, Küçük Kaynarca ise siyasi bağımsızlık ve ticaret hakları bakımından belirleyicidir; Prut ve Belgrad ise Osmanlı’nın geçici başarıları olarak öne çıkar.
Hangi etkinin daha fazla güç kaybettirdiğine dair bir yargı verirken gerekçe gösterilir. Örneğin Küçük Kaynarca, sadece toprak değil, Osmanlı’nın iç işlerine yabancı müdahalesinin kapısını da araladığı için ağır bir etki olarak yorumlanabilir. Bu yargı, kaynaklardaki bilgilerle desteklenmelidir.
Örnek 1. Karlofça (1699), Prut (1711) ve Küçük Kaynarca (1774) antlaşmalarını tarih şeridinde sıralayınız.
Karlofça (1699), Prut (1711), Küçük Kaynarca (1774) biçiminde sıralanır.
Örnek 2. Bir öğrenci “Prut Antlaşması da Osmanlı’nın güç kaybettiğini gösterir.” diyor. Bu görüşü değerlendiriniz.
Görüş tam doğru değildir. Prut Savaşı’nda Osmanlı, Rus ordusunu çevreleyerek Azak’ı geri almış, yani başarılı olmuştur. Güç kaybı Karlofça, Pasarofça ve özellikle Küçük Kaynarca’da açıkça görülür.
Örnek 3. Küçük Kaynarca Antlaşması’nın Karlofça Antlaşması’ndan farkı nedir?
Karlofça’da ağırlıklı olarak toprak kaybı yaşanmıştır. Küçük Kaynarca’da ise toprak kaybına ek olarak Kırım’ın bağımsız kılınması, ticaret hakları ve Rusya’ya Osmanlı iç işlerine karışma imkânı veren hükümler vardır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.