Çözümü göster
Lale Devri, Pasarofça sonrasındaki 1718–1730 aralığına verilen addır. Bu adlandırma daha sonraki tarih yazımında yaygınlaşmıştır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Lale Devri, Osmanlı Devleti’nin Pasarofça Antlaşması’ndan sonra barış ortamında Batı’ya yöneldiği, eğlence ve sanatın öne çıktığı bir dönemdir. Bu konu, bu dönemde devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içinde yorumlamayı amaçlar.
Lale Devri, III. Ahmed’in padişahlığı ve Damat İbrahim Paşa’nın sadrazamlığı döneminde, yaklaşık 1718-1730 yılları arasında yaşandı. Savaşların yorduğu Osmanlı Devleti, Pasarofça’dan sonra barış politikası izledi. Bu barış ortamı hem eğlence ve sanat faaliyetlerine hem de Batı ile ilişkilerin gelişmesine zemin hazırladı.
Dönemin adı, o yıllarda lale yetiştirmenin ve lale gösterilerinin çok moda olmasından gelir. Lale sanat ve edebiyatta da önemli bir figür hâline geldi.
Bu dönemde Osmanlı Devleti Avrupa devletlerine geçici elçiler (sefirler) gönderdi. Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi’nin Fransa’ya gönderilmesi ve izlenimlerini yazdığı sefaretname bunun bilinen bir örneğidir. Elçilerin yazdığı bu raporlar, Osmanlı yönetimine Avrupa’nın yaşamı, mimarisi ve teknolojisi hakkında bilgi sağladı.
İbrahim Müteferrika’nın kurduğu matbaada 1729’dan itibaren kitaplar basılmaya başlandı. Dinî kitaplar basılmadı; sözlük, tarih ve coğrafya gibi eserler basıldı. Matbaanın kurulması bilginin yayılmasını kolaylaştırdı. Hendesehane gibi askerî-teknik eğitim kurumlarına duyulan ihtiyaç ise Avrupa’yla karşılaştırmalarla belirginleşmiş ve zamanla yeni kurumların açılmasına yol açmıştır.
Toplumda eğlence ve gösteriş arttı; Kâğıthane, Sadabad Sarayı ve çevresi halkın ve devlet adamlarının vakit geçirdiği mekânlar oldu. Dönemin mimarisinde Batı’daki barok ve rokoko üslubunun izleri görüldü; çeşmeler, köşkler ve saraylar süslü bir görünüm kazandı. III. Ahmed Çeşmesi dönemin tanınmış örneklerindendir.
Edebiyatta Nedim, minyatürde Levni gibi isimler öne çıktı. Eserlerde günlük yaşam, eğlence ve doğa güzelliği daha çok işlendi. Bu eserleri incelerken kullanılan renkler, desenler ve süslemeler estetik unsurlar olarak analiz edilir.
Bu dönemde saray ve çevresindeki gösteriş ve harcamalar arttı. Savaş sonrası ekonomik sıkıntılar sürerken yapılan bu harcamalar halkta tepki doğurdu. İsrafın zararı, kaynakların yanlış kullanılmasıyla toplumun yoksullaşması ve devletin güvenilirliğinin azalması olarak açıklanabilir.
Osmanlı’nın İran ile yaptığı savaşta alınan yenilgiler ve halkın tepkisi 1730’da Patrona Halil İsyanı’nın çıkmasına yol açtı; isyanda Damat İbrahim Paşa öldürüldü, III. Ahmed tahttan indirildi ve dönem sona erdi.
Örnek 1. Lale Devri’nde Batı’ya yönelmenin üç göstergesini yazınız.
Avrupa’ya elçiler gönderilmesi ve sefaretnamelerin yazılması, matbaanın kurulması, mimaride barok ve rokoko etkisinin görülmesi.
Örnek 2. Matbaanın kurulmasının toplum hayatına olası etkisi nedir?
Sözlük, tarih ve coğrafya gibi eserlerin daha çok kişiye ulaşması, bilginin yayılması ve okuma yazmanın kolaylaşması beklenir. Kitapların elle çoğaltıldığı döneme göre çok daha hızlı üretim sağlanır.
Örnek 3. Lale Devri’ndeki gösteriş ve harcamaların zararlarına bir örnek veriniz.
Savaş sonrası sıkıntıların sürdüğü bir dönemde saraya ve eğlenceye yapılan fazla harcamalar halkın tepkisini çekmiş, 1730’daki Patrona Halil İsyanı’na zemin hazırlamıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.