MegaSoru

1789-1908 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Bilim, Sanat ve Teknoloji Alanlarında Meydana Gelen Gelişmeler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

1789-1908 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Bilim, Sanat ve Teknoloji Alanlarında Meydana Gelen Gelişmeler Konu Anlatımı

19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde bilim, sanat ve teknoloji alanlarında Batı’dan örnek alınarak yeni uygulamalar başlatıldı. Bu konu, söz konusu uygulamaları, işlevlerini ve yaşanan zorlukları yorumlamayı amaçlar.

Eğitim ve bilim alanında yenilikler

Askerî ve teknik alanlarda Avrupa’ya yetişmek için yeni okullar açıldı. Mühendishane-i Berri-i Hümayun (1795) mühendis yetiştiren önemli bir kurumdu. Tıbbiye (1827) Batı usulü tıp eğitimi verdi. Sonraki dönemlerde Mekteb-i Sultani (Galatasaray, 1868) ve Darülfünun gibi kurumlar açıldı.
Basın ve yayıncılık alanında Takvim-i Vekayi (1831) resmî gazete olarak yayımlandı; Tercüman-ı Ahval gibi özel gazeteler fikirlerin yayılmasına katkıda bulundu. Posta teşkilatı ve çeşitli kurumlar da bu dönemde düzenlendi.

Teknoloji: telgraf, demir yolu ve fotoğraf

Telgraf Osmanlı’da Kırım Harbi sırasında (1855) kullanılmaya başlandı. Haberleşme çok hızlandı; devlet merkezden taşradaki olaylara hızla müdahale edebildi. Demir yolları 19. yüzyılın ortasından itibaren yabancı sermayeyle yapıldı; İzmir-Aydın hattı ilklerdendir. II. Abdülhamid döneminde Hicaz Demiryolu yapıldı ve hac yolculuğunu kolaylaştırdı.
Fotoğraf makinesi de bu dönemde yayıldı; II. Abdülhamid ülkenin birçok yerini fotoğrafladı ve bu fotoğraflar dönemin yaşamını bugüne taşıyan önemli kaynaklar oldu.

Sanat alanındaki gelişmeler

Sanatta Batı etkisi arttı. Dolmabahçe Sarayı gibi yapılar Avrupa mimarisinden etkilendi; resim sanatında Batı tekniği öğretildi. Osman Hamdi Bey, Sanayi-i Nefise Mektebi’ni (1883) kurdu ve Müze-i Hümayun’un müdürü olarak eski eserlerin korunmasına önem verdi; arkeolojik kazılar ve eser koruma çalışmaları bu dönemde yaygınlaştı.
Bu yenilikler eskiden gelen sanatları ortadan kaldırmadı; hat, ebru, minyatür ve musiki gibi geleneksel sanatlar da sürdü. Böylece Osmanlı sanatında hem gelenek hem de yenilik bir arada yaşadı.

Uygulamaların işlevi ve yaşanan zorluklar

Yeniliklerin işlevi, devletin yönetimini güçlendirmek, ordunun ve eğitimin düzeyini yükseltmek ve ulaşım ile iletişimi hızlandırmaktı. Telgraf ve demir yolu hem merkezî yönetimin taşradaki etkisini artırdı hem de ekonomik faaliyetleri kolaylaştırdı.
Bu yeniliklerin uygulanması sırasında sermaye eksikliği, teknik eleman yetersizliği, yabancı sermayenin etkisi ve yeniliğe karşı bazı kesimlerin çekingenliği gibi zorluklar yaşandı. Bu zorlukları aşmak için gösterilen gayret ve azim, geçmişteki yeniliklerin başarıya ulaşmasında önemli bir etkendir. Zaman çizelgesi üzerinde uygulamaların aynı dönemde sıralanması, aralarındaki ilişkiyi görmeyi kolaylaştırır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Telgrafın Osmanlı yönetimine iki yararını yazınız.

Haberleşmeyi hızlandırarak merkezin taşradaki olaylara çabuk müdahale etmesini sağlamış, devlet işlerinin ve ticaretin daha hızlı yürümesine yardımcı olmuştur.

Örnek 2. Osmanlı’da demir yolu yapımında yaşanan iki zorluğu yazınız.

Yapım için gereken sermayenin yetersiz olması ve teknik eleman eksikliği (yabancı sermayeye bağımlılık da bir zorluktur).

Örnek 3. Bir öğrenci “Bu dönemde Batı sanatı geleneksel sanatları tamamen yok etti.” diyor. Bu görüşü değerlendiriniz.

Görüş doğru değildir. Mimarlık ve resimde Batı etkisi arttı ama hat, ebru, minyatür ve musiki gibi geleneksel sanatlar da devam etti; Osmanlı sanatında gelenek ve yenilik birlikte yaşadı.

Özetle

  • Mühendishane (1795), Tıbbiye (1827), Mekteb-i Sultani (1868) ve Darülfünun yeni eğitim kurumlarındandır.
  • Telgraf (1855), demir yolu ve fotoğraf teknolojik yeniliklerdir; Hicaz Demiryolu II. Abdülhamid döneminde yapılmıştır.
  • Sanayi-i Nefise Mektebi ve Müze-i Hümayun sanat ve eser koruma alanındaki gelişmelerdir.
  • Yeniliklerin işlevi devleti, ordunun ve eğitimin düzeyini güçlendirmek; ulaşım ve iletişimi hızlandırmaktır.
  • Sermaye ve teknik eleman eksikliği gibi zorluklar gayret ve azimle aşılmaya çalışılmıştır.

1789-1908 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Bilim, Sanat ve Teknoloji Alanlarında Meydana Gelen Gelişmeler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
XIX. yüzyıl Osmanlı ülkesinde telgrafın yayılması doğrudan hangi işi hızlandırmıştır?
AEski eserlerin kazıyla ortaya çıkarılmasını
BBinaların görüntülerinin kaydedilmesini
CYazılı haberlerin uzak merkezlere iletilmesini
DAğır yüklerin kara üzerinde taşınmasını
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Telgraf haberleşme aracıdır. Yük taşımacılığı, fotoğrafla belgeleme ve arkeolojik kazı farklı işlevlerdir.
2Kolay
Sanayi-i Nefise Mektebi adındaki "nefis sanatlar" ifadesi hangi öğretim alanını belirtir?
AMaden işletmeciliğini
BGüzel sanatları
CDemir yolu sevkiyatını
DTelgraf haberleşmesini
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sanayi-i Nefise güzel sanatlar okuludur. Adındaki sanayi kelimesi bu bağlamda fabrika üretimi eğitimi anlamına gelmez.
3Orta
1795'te açılan Mühendishane-i Berrî-i Hümayun topçu ve istihkâm subayı ihtiyacını karşılamaya yönelmişti. Matematik ve ölçüm bilgisinin bu eğitimde önem kazanması neyle açıklanır?
ATeknik askerî görevlerin hesap ve planlama becerisi gerektirmesiyle
BSubay yetiştirmenin yalnız yabancı dil öğrenmekten ibaret olmasıyla
CUygulama becerisinin teorik bilgiden tamamen bağımsız sayılmasıyla
DYeni okulun bütün sivil mesleklerin eğitimini aynı anda üstlenmesiyle
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Topçuluk ve istihkâm teknik bilgi gerektirir. Eğitimdeki hesap ve ölçüm, kurumsal bir uzman yetiştirme ihtiyacına cevap verir.
4Orta
İzmir–Aydın demir yolu tarımsal üretim alanlarını İzmir Limanı'na bağladı. Hattın ekonomik işlevini açıklayan en uygun ifade hangisidir?
Aİç bölgelerdeki üreticilerin dış pazarlarla ilişkisini kesmesi
BHattın geçtiği her yerleşmede aynı ürünün yetişmesini sağlaması
CLiman üzerinden yapılan ticaretin tamamını iç pazara çevirmesi
Dİç kesimlerdeki ürünlerin limana ulaştırılmasını kolaylaştırması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Demir yolu üretim alanıyla liman arasında taşıma bağlantısı kurar. Bu işlev üretim deseninin her yerde aynılaşmasını veya bütün ticaretin yön değiştirmesini gerektirmez.
5Zor
SıraAşama1855Telgraf Müdürlüğü kuruldu1856İzmir–Aydın hattı için imtiyaz verildi1866İzmir–Aydın hattı işletmeye açıldı
Bir tarih şeridinde İzmir–Aydın hattının imtiyazı 1856, işletmeye açılışı 1866; Telgraf Müdürlüğü'nün kuruluşu 1855 olarak gösteriliyor. Hangi yorum bu verileri doğru kullanır?
ADemir yolu için hazırlıkla fiilî hizmeti ayırırken telgrafın kurumsallaşmasının daha erken olduğunu belirtmek
Bİşletmeye açılış ile imtiyazı aynı işlem kabul ederek tarihlerden birini çıkarmak
C1856 imtiyazını on yıl boyunca kesintisiz yolcu taşındığının kanıtı saymak
DTelgrafın kurumsallaşmasını demir yolunun açılışından sonraya yerleştirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İmtiyaz bir yetkilendirme aşamasıdır; işletmeye açılış hizmetin başlamasını gösterir. Farklı alanlardaki tarihleri karşılaştırırken olay türü de korunmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular