Çözümü göster
Tanzimat Fermanı 1839'da ilan edildi. Diğer seçenekler sırasıyla 1856, 1876 ve 1881 tarihli farklı düzenlemelerdir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
1789-1908 yılları, Osmanlı Devleti’nin hem dış baskıların hem de iç reformların yaşandığı uzun bir dönemdir. Bu konu, söz konusu dönemdeki başlıca siyasi, askerî ve idari gelişmelerin yönetim ve toplum yapısına etkilerini sorgulamayı, kaynaklardan bilgi toplayıp güvenirliğini değerlendirmeyi amaçlar.
Şark Meselesi, Avrupalı devletlerin zayıflayan Osmanlı topraklarının nasıl paylaşılacağı ve bu paylaşımda kimin hangi payı alacağı konusundaki rekabetini ifade eder. Rusya, İngiltere, Fransa ve Avusturya bu rekabetin başlıca devletleridir. Bu süreçte Sırp (19. yüzyılın başı) ve Yunan (1821) isyanları milliyetçilik etkisiyle çıktı; Yunanistan sonunda bağımsız oldu.
Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın Osmanlı yönetimine karşı çıkması Mısır Meselesi’ni doğurdu. Boğazlar Meselesi ise Boğazlar’dan hangi devletlerin savaş gemilerinin geçebileceğine ilişkindir; Rusya ve İngiltere başta olmak üzere devletlerin çıkar mücadelesi bu konuda belirleyiciydi.
Tanzimat Fermanı’yla (1839) padişah, halkın can, mal ve namus güvenliğini sağlayacağını, vergilerin adil toplanacağını, askerliğin düzenleneceğini ve herkesin kanun önünde eşit olduğunu bildirdi. Hedef, devleti içeriden güçlendirmek ve Avrupa’nın müdahalesini azaltmaktı.
Kırım Harbi (1853-1856) Osmanlı Devleti’nin İngiltere ve Fransa ile birlikte Rusya’ya karşı savaştığı bir savaştır. Savaşın sonunda Osmanlı topraklarının bütünlüğü güvence altına alındı; ancak bu savaş sırasında ilk dış borç alınmıştır. Islahat Fermanı (1856) gayrimüslimlere daha geniş haklar tanıyarak eşitlik ilkesini güçlendirdi.
Kanun-ı Esasi’nin (1876) ilanıyla Osmanlı Devleti’nde anayasal dönem (Birinci Meşrutiyet) başladı, ancak II. Abdülhamid kısa süre sonra meclisi kapattı ve yönetim uzun süre meclissiz sürdü.
93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) Osmanlı için ağır bir yenilgiyle sonuçlandı. Balkanlar ve Kafkasya’dan Anadolu’ya çok sayıda Müslüman muhacir göç etti. Bu göçler hem nüfus yapısını hem de iskân ve ekonomi sorunlarını etkiledi.
Osmanlı Devleti’nin dış borçlarını ödeyememesi sonucunda alacaklı devletler Düyûn-ı Umûmiyye (1881) idaresini kurdu. Bu idare, bazı vergi gelirlerini doğrudan toplayarak borçlara ayırdı; bu durum Osmanlı’nın mali bağımsızlığını sınırladı. II. Abdülhamid, Filistin’e Yahudi göçünü ve toprak edinimini sınırlamaya çalıştı ve siyonistlerin bu yöndeki isteklerine olumlu yanıt vermedi.
Bu gelişmeler sonucunda Osmanlı’da merkezî yönetim güçlendirilmeye çalışıldı; yeni okullar, mahkemeler ve idari düzenlemeler getirildi. Gayrimüslim ve Müslüman tebaa arasındaki ilişkiler değişti, milliyetçilik etkisiyle bazı topluluklar bağımsızlık istedi, ülke dış borçlarla ve dış baskılarla karşı karşıya kaldı.
Bir konu araştırılırken önce merak edilen soru belirlenir, farklı kaynaklardan bilgi toplanır. İnternette bilgi alırken sitenin kime ait olduğuna ve adres uzantısına bakılır; kurum ve üniversite siteleri genellikle daha güvenilirdir. Toplanan bilgiler karşılaştırılarak çıkarım yapılır.
Örnek 1. Tanzimat Fermanı’nın amaçlarından ikisini yazınız.
Halkın can, mal ve namus güvenliğini sağlamak ve devleti içeriden güçlendirerek Avrupa’nın müdahalesini azaltmak (ayrıca vergi ve askerlik düzenini adil hâle getirmek).
Örnek 2. Düyûn-ı Umûmiyye idaresinin Osmanlı için sonucu nedir?
Osmanlı’nın mali bağımsızlığı sınırlanmış, bazı vergi gelirleri dış borçlara ayrıldığı için devlet bütçesini kendi önceliklerine göre kullanamaz hâle gelmiştir.
Örnek 3. İnternette bir sayfada “Kanun-ı Esasi ilan edildikten sonra Meclis kesintisiz çalıştı.” yazıyor. Bu bilgiyi nasıl değerlendirirsiniz?
Bilgiyi doğrulamak için güvenilir kaynaklarla karşılaştırırım. Güvenilir kaynaklar II. Abdülhamid’in 1878’de meclisi kapattığını gösterdiği için bu bilginin yanlış olduğu sonucuna varırım.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.