Bu bölüm geleneksel Karagöz oyununun hangi aşamasını örnekler?
Çözümü göster
Hacivat'ın perdeye çıkıp seyirciyi oyuna hazırlaması giriş bölümünün ayırt edici özelliğidir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Geleneksel Türk tiyatrosu; yazılı bir metne bağlı kalmadan, doğaçlamaya dayanan, halkın içinde ve halk için oynanan gösterilerden oluşur. Karagöz, meddah, ortaoyunu ve köy seyirlik oyunları bu geleneğin başlıca türleridir. Bu konuda geleneksel tiyatronun genel özellikleri, türleri ve Karagöz'ün sahne düzeni ele alınır.
Geleneksel Türk tiyatrosunda oyunlar çoğunlukla yazılı bir metne dayanmaz; temel olay ve kalıp sözler bilinir, gerisi oyuncunun doğaçlamasıyla gelişir. Oyuncu ile seyirci arasında belirgin bir sınır yoktur; oyuncu seyirciye seslenebilir, seyircinin tepkisine göre sözünü değiştirebilir.
Bu oyunlarda gerçeklik yanılsaması amaçlanmaz. Seyirci bir oyun izlediğini bilir; dekor azdır, mekân çoğu zaman sözle kurulur. Mizah, söz oyunları ve toplumsal eleştiri öne çıkar. Oyunlar kahvehanelerde, meydanlarda, düğünlerde ve özellikle ramazan gecelerinde sergilenirdi.
Meddah tek kişilik bir anlatı gösterisidir. Meddah, bir iskemle üzerinde oturur; elinde bir mendil ve bir sopa (değnek) bulunur. Hikâyesini anlatırken farklı kişilerin konuşmalarını, ağızlarını ve seslerini taklit eder.
Ortaoyunu açık bir alanda, seyircinin çevrelediği meydanda oynanır. Başlıca kişileri Pişekâr ve Kavuklu'dur; Pişekâr oyunu yönetir, Kavuklu saf ve hazırcevap tavrıyla güldürür. Sahnede dekor olarak yalnızca basit eşyalar bulunur.
Köy seyirlik oyunları köylülerin kendi aralarında, çoğu zaman tören ve kutlamalarla bağlantılı olarak oynadığı oyunlardır. Taklit, kılık değiştirme ve canlandırma bu oyunların temelidir.
Karagöz bir gölge oyunudur. Deriden kesilip boyanan, ışığı geçirecek kadar inceltilen tasvirler (figürler) beyaz bir perdenin arkasından ışıkla aydınlatılır; seyirci tasvirlerin renkli gölgelerini görür. Oyunu oynatan ve bütün kişileri seslendiren sanatçıya hayalî denir.
Karagöz oyunu dört bölümden oluşur: Giriş (mukaddime) bölümünde Hacivat perde gazelini okur; muhavere bölümünde Karagöz ile Hacivat konudan bağımsız, söz oyunlarına dayalı bir söyleşi yapar; fasıl oyunun asıl olaylarının yaşandığı bölümdür; bitiş bölümünde Karagöz ile Hacivat kısa bir tartışmadan sonra oyunu kapatır ve Karagöz seyirciden kusurları için özür diler.
Örnek 1. Bir gösteride tek bir anlatıcı, elindeki mendille terini siler gibi yapıp bir tüccarın, bir bekçinin ve bir çocuğun konuşmalarını farklı seslerle taklit ediyor. Bu gösteri hangi türe örnektir?
Tek kişilik anlatı, mendil-sopa gibi araçlar ve farklı kişilerin taklit edilmesi meddahın özellikleridir.
Örnek 2. Bir oyunda Hacivat önce perde gazeli okuyor, ardından Karagöz ile birlikte bir süre olaydan bağımsız söz oyunları yapıyorlar. Bu ikinci bölüm hangisidir?
Olay örgüsüne bağlı olmayan, söz oyunlarıyla ilerleyen bu söyleşi muhavere bölümüdür. Asıl olaylar bundan sonra gelen fasılda yaşanır.
Örnek 3. Bir öğrenci "Karagöz modern tiyatro gibi seyirciyi olaylara inandırmayı amaçlar." diyor. Bu değerlendirme doğru mudur?
Doğru değildir. Geleneksel tiyatroda gerçeklik yanılsaması amaçlanmaz; seyirci oyun izlediğinin bilincindedir, kişiler seyirciye seslenebilir ve oyun doğaçlamaya açıktır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.