Karagöz'ün cevabındaki yanlış anlama hangi sözcük üzerine kuruludur?
Çözümü göster
Karagöz "rafine"yi işlenmiş yağla ilişkilendirerek davet anlamından uzaklaştırır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Karagöz oyunlarının etkisi büyük ölçüde kişilerinden ve dilinden gelir. Oyunun temelinde, birbirine benzemeyen iki kişi olan Karagöz ile Hacivat'ın karşıtlığı vardır. Bu konuda Karagöz'deki başlıca kişi tipleri, dil kullanımı ve mizahın nasıl kurulduğu incelenir.
Karagöz halktan, okumamış, saf ama dürüst ve açık sözlü bir kişidir. Düşündüğünü dolaysız söyler, gündelik ve sade bir dil kullanır. Hacivat ise biraz okumuş, çevresini idare etmeyi bilen, kurallara ve görgüye önem veren bir kişidir; konuşmalarında Arapça ve Farsça kökenli süslü sözcükler kullanır.
Bu iki kişi arasındaki gerilim oyunun motorudur. Hacivat'ın süslü konuşması Karagöz tarafından ya anlaşılmaz ya da bilerek yanlış anlaşılır; böylece hem güldürü hem de iki farklı yaşam tarzının karşılaştırılması ortaya çıkar. Hacivat çoğu zaman bir işe aracılık eder, Karagöz ise o işin içine dalıp karışıklık çıkarır.
Karagöz oyunlarında bireysel karakterlerden çok tipler yer alır. Tip, belli bir yöreyi, mesleği ya da toplumsal kesimi temsil eden kişidir. Çelebi (kibar, bakımlı genç), Zenne (kadın kişiler), Tiryaki (alışkanlıklarına düşkün yaşlı), Beberuhi (cüce ve geveze), Tuzsuz Deli Bekir (kabadayı) bu tiplerdendir.
Ayrıca İstanbul'un çok kültürlü yapısını yansıtan, farklı yörelerden ve topluluklardan gelen kişiler (Kastamonulu, Kayserili, Laz, Arnavut, Acem gibi) kendi ağızlarıyla konuşur. Bu kişiler kendine özgü konuşma biçimleri, meslekleri ve tavırlarıyla tanınır; seyirci onları ilk sözlerinden ayırt eder.
Karagöz'de mizah büyük ölçüde dile dayanır. Başlıca güldürü yolları şunlardır: söz oyunu (bir sözcüğün sesinden ya da çok anlamlılığından yararlanma), yanlış anlama (Karagöz'ün Hacivat'ın sözünü başka bir anlama çekmesi), yöresel ağız taklidi, abartma ve tekrar.
Bu mizah yalnızca güldürmek için değildir. Kişiler aracılığıyla toplumdaki gösterişçilik, ikiyüzlülük, cahillik ya da haksızlık gibi davranışlar eleştirilir. Gülme, seyirciyi rahatsız etmeden düşündürmenin bir yoludur.
Örnek 1. Hacivat "Biraz istirahat edelim." deyince Karagöz "Hangi hat? Ben hat yazmayı bilmem!" diye karşılık veriyor. Burada mizah nasıl kurulmuştur?
Karagöz, Hacivat'ın kullandığı Arapça kökenli "istirahat" sözcüğünün içindeki "hat" sesini yazı anlamındaki "hat" ile karıştırır. Mizah, yanlış anlama ve söz oyunu yoluyla kurulmuştur.
Örnek 2. Oyuna giren bir kişinin ilk sözlerinden hangi yöreden geldiği anlaşılıyor. Bu durum Karagöz'ün hangi özelliğini gösterir?
Karagöz'de kişiler bireysel karakterlerden çok yöreleri, meslekleri ya da toplumsal kesimleri temsil eden tiplerdir. Her tip kendi ağzı ve tavrıyla tanınır.
Örnek 3. Bir fasılda kibar görünmeye çalışan bir kişinin aslında borç içinde olduğu ortaya çıkıyor ve seyirci gülüyor. Bu sahnenin güldürünün ötesindeki işlevi nedir?
Sahne, gösterişçiliği ve görünüş ile gerçek arasındaki farkı eleştirir. Karagöz'de mizah toplumsal eleştiri aracıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.