Olayları harekete geçiren ilk durum nedir?
Çözümü göster
İlk istek diğer tepkileri doğurur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Karagöz oyunlarında asıl olaylar fasıl bölümünde yaşanır. Fasıl, çoğu zaman bir sorunun ortaya çıkması, bu sorunun büyümesi ve sonunda bir biçimde çözülmesi üzerine kurulur. Bu konuda Karagöz'de olay örgüsünün nasıl ilerlediği, çatışmanın kaynakları ve oyunun bitişi ele alınır.
Fasılda olaylar genellikle basit bir durumla başlar: Karagöz iş arar, Hacivat ona bir iş bulur ya da mahalleye yeni biri taşınır. Ardından Karagöz'ün işe karışması, yanlış anlamalar ya da yeni kişilerin gelmesiyle olaylar karışır. Her yeni kişi sahneye çıkarken kendine özgü bir şarkı ya da sözle girer ve olaylara yeni bir düğüm ekler.
Fasıl çoğunlukla bir karmaşanın tatlıya bağlanması ya da Karagöz'ün başına gelen bir aksilikle sonuçlanır. Olay örgüsü karmaşık değildir; seyircinin ilgisi daha çok kişiler arasındaki konuşmalarda ve güldürü sahnelerindedir.
Karagöz'deki çatışmalar büyük ölçüde iki kişi arasındaki farklılıktan doğar: biri kurallara ve görgüye önem verirken öteki doğallığı ve açık sözlülüğü savunur. Ayrıca yeni gelen kişilerin istekleri, mahalle içi anlaşmazlıklar, para, iş ya da ev bulma gibi gündelik sorunlar da çatışma kaynağıdır.
Çatışmalar çoğu zaman sözlü bir tartışma biçiminde yaşanır; bazen sahnede kovalamaca ve kavga da olur. Ancak çatışma hiçbir zaman karanlık bir sonla bitmez; oyunun amacı seyirciyi güldürerek düşündürmektir.
Faslın ardından gelen bitiş bölümü kısadır. Hacivat, Karagöz'ün oyunu bozduğundan yakınır ve "Yıktın perdeyi, eyledin viran..." gibi kalıp sözlerle onu suçlar. Karagöz de seyirciye dönerek kusurları için özür diler: "Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola." Bu kalıp söz oyunun bittiğini bildirir.
Bitişteki özür, geleneksel tiyatronun seyirciyle kurduğu doğrudan ilişkiyi gösterir. Oyuncu, seyircinin karşısında oyunun bir oyun olduğunu açıkça kabul eder.
Örnek 1. Bir fasılda Karagöz'e bir yalıda bekçilik işi bulunuyor; sonra yalıya sırayla Tiryaki, Çelebi ve Tuzsuz Deli Bekir geliyor ve her biri yeni bir sorun çıkarıyor. Bu yapı olay örgüsünün hangi özelliğini gösterir?
Fasılda olaylar basit bir durumla başlar; sahneye giren her yeni kişi düğüme yeni bir halka ekler. Olay örgüsü kişilerin ard arda gelişiyle ilerler.
Örnek 2. Bir oyunun son sözü "Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola." oluyor. Bu sözün işlevi nedir?
Bu, bitiş bölümünün kalıp sözüdür. Karagöz seyirciden dil sürçmeleri ve kusurları için özür diler; oyunun bittiği bildirilir.
Örnek 3. Karagöz ile Hacivat bir ev kiralama konusunda tartışıyor; Hacivat kiracıdan nezaketle söz ederken Karagöz kiranın yüksekliğini açıkça söylüyor. Çatışmanın kaynağı nedir?
Çatışma, iki kişinin farklı tutumlarından doğar: Hacivat'ın görgü ve idareciliği ile Karagöz'ün açık sözlülüğü karşı karşıya gelir. Konu gündelik bir sorundur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.