MegaSoru

Karagöz'de Olay Örgüsü ve Çatışma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Karagöz'de Olay Örgüsü ve Çatışma Konu Anlatımı

Karagöz oyunlarında asıl olaylar fasıl bölümünde yaşanır. Fasıl, çoğu zaman bir sorunun ortaya çıkması, bu sorunun büyümesi ve sonunda bir biçimde çözülmesi üzerine kurulur. Bu konuda Karagöz'de olay örgüsünün nasıl ilerlediği, çatışmanın kaynakları ve oyunun bitişi ele alınır.

Faslın yapısı

Fasılda olaylar genellikle basit bir durumla başlar: Karagöz iş arar, Hacivat ona bir iş bulur ya da mahalleye yeni biri taşınır. Ardından Karagöz'ün işe karışması, yanlış anlamalar ya da yeni kişilerin gelmesiyle olaylar karışır. Her yeni kişi sahneye çıkarken kendine özgü bir şarkı ya da sözle girer ve olaylara yeni bir düğüm ekler.
Fasıl çoğunlukla bir karmaşanın tatlıya bağlanması ya da Karagöz'ün başına gelen bir aksilikle sonuçlanır. Olay örgüsü karmaşık değildir; seyircinin ilgisi daha çok kişiler arasındaki konuşmalarda ve güldürü sahnelerindedir.

Çatışmanın kaynakları

Karagöz'deki çatışmalar büyük ölçüde iki kişi arasındaki farklılıktan doğar: biri kurallara ve görgüye önem verirken öteki doğallığı ve açık sözlülüğü savunur. Ayrıca yeni gelen kişilerin istekleri, mahalle içi anlaşmazlıklar, para, iş ya da ev bulma gibi gündelik sorunlar da çatışma kaynağıdır.
Çatışmalar çoğu zaman sözlü bir tartışma biçiminde yaşanır; bazen sahnede kovalamaca ve kavga da olur. Ancak çatışma hiçbir zaman karanlık bir sonla bitmez; oyunun amacı seyirciyi güldürerek düşündürmektir.

Bitiş bölümü ve kalıp sözler

Faslın ardından gelen bitiş bölümü kısadır. Hacivat, Karagöz'ün oyunu bozduğundan yakınır ve "Yıktın perdeyi, eyledin viran..." gibi kalıp sözlerle onu suçlar. Karagöz de seyirciye dönerek kusurları için özür diler: "Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola." Bu kalıp söz oyunun bittiğini bildirir.
Bitişteki özür, geleneksel tiyatronun seyirciyle kurduğu doğrudan ilişkiyi gösterir. Oyuncu, seyircinin karşısında oyunun bir oyun olduğunu açıkça kabul eder.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir fasılda Karagöz'e bir yalıda bekçilik işi bulunuyor; sonra yalıya sırayla Tiryaki, Çelebi ve Tuzsuz Deli Bekir geliyor ve her biri yeni bir sorun çıkarıyor. Bu yapı olay örgüsünün hangi özelliğini gösterir?

Fasılda olaylar basit bir durumla başlar; sahneye giren her yeni kişi düğüme yeni bir halka ekler. Olay örgüsü kişilerin ard arda gelişiyle ilerler.

Örnek 2. Bir oyunun son sözü "Her ne kadar sürç-i lisan ettikse affola." oluyor. Bu sözün işlevi nedir?

Bu, bitiş bölümünün kalıp sözüdür. Karagöz seyirciden dil sürçmeleri ve kusurları için özür diler; oyunun bittiği bildirilir.

Örnek 3. Karagöz ile Hacivat bir ev kiralama konusunda tartışıyor; Hacivat kiracıdan nezaketle söz ederken Karagöz kiranın yüksekliğini açıkça söylüyor. Çatışmanın kaynağı nedir?

Çatışma, iki kişinin farklı tutumlarından doğar: Hacivat'ın görgü ve idareciliği ile Karagöz'ün açık sözlülüğü karşı karşıya gelir. Konu gündelik bir sorundur.

Özetle

  • Asıl olaylar fasıl bölümünde yaşanır.
  • Fasıl basit bir durumla başlar; yeni kişilerin gelişiyle olaylar düğümlenir.
  • Çatışma çoğunlukla Karagöz ile Hacivat'ın farklı tutumlarından ve gündelik sorunlardan doğar.
  • Oyun karanlık bir sonla bitmez; amaç güldürerek düşündürmektir.
  • Bitiş bölümünde Hacivat yakınır, Karagöz seyirciden özür diler.

Karagöz'de Olay Örgüsü ve Çatışma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hacivat mahalle meydanında yapılacak gösteri için Karagöz'den perdeyi kurmasını ister. Karagöz "Perdeyi kurarım ama arkasında ben otururum." der. Hacivat gösterinin perdenin arkasından oynatıldığını açıklayınca Karagöz seyircileri de arkaya çağırmaya kalkar.

Olayları harekete geçiren ilk durum nedir?
APerdenin yırtılması
BGösterinin başlaması
CHacivat'ın perde kurma isteği
DKaragöz'ün seyircileri çağırması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İlk istek diğer tepkileri doğurur.
2Kolay
Hacivat, Karagöz'e dükkânın önündeki "İş arayanlar içeri" yazısını gösterir. Karagöz içeri girip dükkândaki işleri dışarı taşımaya başlar. Dükkân sahibi öfkelenir; Hacivat yazının çalışan arandığı anlamına geldiğini anlatır.

Bu olay örgüsünde çözüm hangi yolla sağlanmaya çalışılır?
AFiziksel güçle
BMekânın değiştirilmesiyle
CYeni bir karakterin gelişiyle
DYazının anlamının açıklanmasıyla
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Hacivat, yanlış anlamayı açıklığa kavuşturur.
3Orta
Bir satıcı "Taze haber!" diye bağırır. Karagöz haberi sebze sanıp tartı ister. Satıcı gazete uzatınca Karagöz "Bunu pişirince okunur mu?" der. Hacivat sözcüğün iki farklı kullanımını açıklar.

Satıcının gazeteyi uzatması olayda neyi sağlar?
AOlayı sona erdirir
BYanlış anlamayı somut biçimde görünür kılar
CZamanı geriye alır
DYeni bir çatışma kişisi yaratır
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Karagöz'ün beklediği nesne ile sunulan nesne ayrışır.
4Orta
Mahallede ortak bir bahçe yapılacaktır. Hacivat herkesten bir fidan ister. Karagöz "Ben gölge getiririm." deyip boş elle gelir. Yaz sıcağında fidanlar büyüyünce Karagöz bahçenin gölgesinde dinlenir ve katkı sunmadığı için utanır.

Karagöz'ün utanması olayın sonunda neyi işaret eder?
ADış baskıyla kaçışı
BBahçenin satılmasını
CDavranışının sonuçlarını fark etmesini
DYeni bir mekâna geçilmesini
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Utanç, öz değerlendirme ve değişim olasılığıdır.
5Zor
Hacivat mahalle meydanında yapılacak gösteri için Karagöz'den perdeyi kurmasını ister. Karagöz "Perdeyi kurarım ama arkasında ben otururum." der. Hacivat gösterinin perdenin arkasından oynatıldığını açıklayınca Karagöz seyircileri de arkaya çağırmaya kalkar.

Karagöz'ün seyircileri arkaya çağırması olay örgüsünde hangi işlevdedir?
AYeni bir yanlış anlamayla çatışmayı büyütür
BSorunu tamamen çözer
COlayı geçmişe taşır
DYeni bir anlatıcı oluşturur
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Seyircilerin yeri konusundaki yeni yanılgı gerginliği artırır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular