İkinci âşığın aynı uyağı sürdürmesi neyi gösterir?
Çözümü göster
Aynı uyak korunurken yeni karşılık üretilmesi sözlü yaratıcılığı gösterir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Âşıklık geleneği, saz eşliğinde şiir söyleyen halk şairlerinin oluşturduğu köklü bir kültürel gelenektir. Âşıklar şiirlerini çoğu zaman doğaçlama söyler; bu şiirler halk arasında yayılarak kuşaktan kuşağa aktarılır. Bu konuda âşıklık geleneğinin özellikleri, atışma ve geleneğin kültürel aktarımdaki yeri ele alınır.
Âşık, saz çalarak şiir söyleyen, şiirlerini çoğu zaman doğaçlama oluşturan halk şairidir. Âşıklar genellikle bir ustanın yanında yetişir; usta-çırak ilişkisi geleneğin temelidir. Çırak, ustasının şiirlerini ezberler, saz çalmayı ve söz söyleme inceliklerini öğrenir.
Âşıklar şiirlerinin son dörtlüğünde mahlaslarını (takma adlarını) söyler; böylece şiirin kime ait olduğu bilinir. Halk arasında bazı âşıkların rüyada bir pirin elinden bade (dolu) içerek âşık olduğuna inanılır; bu inanış âşık hikâyelerinde sık geçen bir motiftir.
Âşık şiirinde hece ölçüsü kullanılır ve şiirler çoğunlukla dörtlüklerden oluşur. Başlıca nazım biçimleri koşma, semai, varsağı ve destandır. Koşma 11'li hece ölçüsüyle, semai 8'li hece ölçüsüyle söylenir.
Konuya göre de türler ayrılır: güzelleme sevgiliyi ve doğayı över, koçaklama yiğitliği ve savaşı anlatır, taşlama kişileri ya da toplumdaki aksaklıkları eleştirir, ağıt ölüm ve felaket karşısındaki acıyı dile getirir. Dil çoğunlukla sade ve halkın konuştuğu Türkçedir.
Atışma, iki ya da daha çok âşığın karşılıklı olarak doğaçlama şiir söylemesidir. Âşıklar aynı ayak (uyak) üzerinden sırayla dörtlük söyler; birbirlerine takılır, soru sorar ya da bilgi ve hüner yarışına girer. Atışmada hazırcevaplık, söz ustalığı ve kalıba uyma becerisi sınanır.
Âşıklar kahvehanelerde, düğünlerde ve şenliklerde halkın karşısına çıkar. Böylece hem eğlendirir hem de toplumun değerlerini, tarihini ve sorunlarını sözle aktarır. Âşıklık geleneği, sözlü kültürün yaşayan bir kanalıdır.
Örnek 1. İki âşık bir düğünde sırayla dörtlük söylüyor; biri ötekine takılıyor, öteki aynı uyakla karşılık veriyor. Bu gösteri neyin örneğidir?
İki âşığın aynı ayak üzerinden doğaçlama karşılıklı şiir söylemesi atışmadır. Atışmada hazırcevaplık ve söz ustalığı sınanır.
Örnek 2. Bir şiirin son dörtlüğünde "Karacaoğlan der ki" ifadesi geçiyor. Bu ifadenin işlevi nedir?
Âşıklar son dörtlükte mahlaslarını söyler. Bu ifade şiirin hangi âşığa ait olduğunu gösterir.
Örnek 3. Bir âşık şiirinde köyün ağasının haksızlıkları alaycı bir dille eleştiriliyor. Bu şiir konusuna göre hangi türe girer?
Kişileri ya da toplumdaki aksaklıkları eleştiren şiir taşlamadır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.