Araştırmacının farklı türde örneklere ulaşması eserin hangi özelliğini gösterir?
Çözümü göster
Sözlük maddelerinin şiir ve örneklerle desteklenmesi kültür ve edebiyat tarihi açısından kaynak değerini artırır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Dîvânu Lugâti't-Türk, Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda (1072-1074 yılları arasında) Bağdat'ta yazdığı bir eserdir. Eser, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırlanmış Türkçe-Arapça bir sözlüktür; ama yalnızca bir sözlük olmanın çok ötesinde, Türk kültürünün bir hazinesidir. Bu konuda eserin amacı, içeriği ve kültürel değeri ele alınır.
Kaşgarlı Mahmud, Türklerin siyasi ve kültürel gücünün arttığı bir dönemde Türkçenin de Arapça gibi zengin ve köklü bir dil olduğunu göstermek istemiştir. Bu amaçla Türkçe sözcükleri Arapça açıklamalarla sıralamış, her sözcüğün kullanımını örneklerle göstermiştir.
Eser Arapça yazılmıştır; Türkçe sözcükler ve örnekler Arap harfleriyle kaydedilmiştir. Kaşgarlı Mahmud, Türk boylarının yaşadığı bölgeleri dolaşarak dil malzemesini kendisi derlediğini belirtir. Esere, Türklerin yaşadığı bölgeleri gösteren bir de harita eklenmiştir.
Eserde sözcüklerin anlamını göstermek için İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait koşuk, sagu ve sav (atasözü) örnekleri verilmiştir. Bu örnekler, o dönemin sözlü edebiyatının günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
Sözcüklerle birlikte Türklerin gelenekleri, inançları, yemekleri, giyimleri, oyunları, boyları ve lehçeleri hakkında da bilgi verilir. Bu nedenle eser bir dil, tarih, coğrafya ve kültür kaynağı olarak kullanılır.
Dîvânu Lugâti't-Türk, Türkçenin 11. yüzyıldaki söz varlığını gösteren en önemli kaynaklardan biridir. Bugün kullandığımız pek çok sözcüğün o dönemdeki biçimi ve anlamı bu eser sayesinde bilinir.
Eser, bir dilin yalnızca iletişim aracı değil, bir milletin belleği olduğunu da gösterir. Sav ve koşuklar, toplumun değer yargılarını, doğaya ve hayata bakışını yansıtır; bu yönüyle eser kuşaklar arasında bir köprü kurar.
Örnek 1. Bir öğrenci, Dîvânu Lugâti't-Türk'ün yalnızca bir sözlük olduğunu söylüyor. Bu değerlendirme neden eksiktir?
Eser sözcüklerin yanında koşuk, sagu ve sav örnekleri; Türklerin gelenekleri, boyları ve yaşadıkları bölgeler hakkında bilgi verir. Bu nedenle dil, edebiyat, tarih ve kültür kaynağıdır.
Örnek 2. Eserde bir sözcüğün anlamı, İslamiyet öncesine ait bir dörtlükle örneklendiriliyor. Bu yöntemin edebiyat tarihi açısından önemi nedir?
Sözcüğü örneklemek için verilen dörtlükler, sözlü olarak yaşayan eski ürünlerin kayda geçmesini sağlamıştır. Böylece İslamiyet öncesi Türk edebiyatının bir bölümü günümüze ulaşmıştır.
Örnek 3. Kaşgarlı Mahmud'un eserini Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazması, dönemin koşulları açısından nasıl yorumlanabilir?
Türklerin etkisinin arttığı bir dönemde Türkçenin önemi de artmıştır. Eser, Türkçenin köklü ve zengin bir dil olduğunu göstermeyi ve öğrenilmesini kolaylaştırmayı amaçlar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.