Çözümü göster
Meclis içindeki görüş ayrılıkları ve Lozan görüşmeleri döneminde güçlü bir meclis ihtiyacı yeni seçim kararına yol açmıştır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cumhuriyet’in ilanından sonraki yıllarda yeni Türk devleti kurumlarını güçlendirmeye çalıştı. Bu konu, 1923-1930 arasındaki iç siyasi gelişmelerin devletin kurumsallaşmasına nasıl katkı sağladığını ve çok partili hayata geçiş denemelerinde Atatürk’ün yürüttüğü faaliyetlerin gerekçelerini incelemeyi amaçlar.
II. Meclis’in açılışı ile siyasi hayat yeni bir döneme girdi. Halk Fırkası kuruldu; daha sonra adı Cumhuriyet Halk Fırkası oldu. Ankara’nın başkent ilan edilmesi (1923), yeni devletin merkezinin Anadolu’da olduğunu gösterdi ve kurumsal yapının oluşmasını kolaylaştırdı.
1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Doğu’da çıkan isyan sonrasında Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarıldı; hükûmete olağanüstü yetkiler verildi ve İstiklal Mahkemeleri yeniden kuruldu. Bu dönemde devletin güvenlik ve düzen kaygısı ön plandaydı.
1926’da Atatürk’e suikast planının ortaya çıkması, rejime karşı tehdidin boyutunu gösterdi. Bu olay, iç güvenlik önlemlerinin sertleşmesine yol açtı.
1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Amaç, siyasette çok sesliliği denemek ve ekonomik sorunlar karşısında alternatif görüşleri dile getirmekti. Ancak kısa sürede parti etrafında rejim karşıtı eylemler görüldü ve parti kendini feshetti.
Menemen Olayı (1930) ise laik cumhuriyet yönetimine yönelik bir ayaklanma girişimi olarak değerlendirilir. Bu olaylar, siyasi çoğulculuğun toplumun hazır olup olmadığı ve cumhuriyetin korunması arasında denge arayışını gösterir.
Bu gelişmelerin her biri devletin kurumsal yapısını farklı biçimde etkiledi: Ankara’nın başkent olması idari merkezi sağlamlaştırdı; Takrir-i Sükûn ve İstiklal Mahkemeleri düzeni güvenceye almaya çalıştı; çok partili denemeler ise siyasi katılımı ölçme imkânı verdi. Atatürk’ün faaliyetlerinin gerekçeleri, devletin güvenliği ve cumhuriyetin yerleşmesi kaygısıyla açıklanır.
Örnek 1. Takrir-i Sükûn Kanunu hangi amaçla çıkarılmıştır?
İsyan ve iç karışıklık karşısında devletin düzenini sağlamak amacıyla çıkarılmıştır. Hükûmete olağanüstü yetkiler vermesi ve İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması, güvenlik odaklı bir kurumsallaşma örneğidir.
Örnek 2. Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kısa ömürlü olmasının nedeni kaynaklarda nasıl açıklanır?
Parti çevresinde rejim karşıtı eylemlerin görülmesi ve parti kurucusunun bu gelişmeler üzerine partiyi feshetmesidir. Çok partili denemenin toplumsal hazırlığın yetersizliği nedeniyle sürdürülemediği şeklinde yorumlanır.
Örnek 3. Ankara’nın başkent olmasının kurumsallaşmaya katkısı nedir?
Yönetimin Anadolu’da, Millî Mücadele’nin merkezinde kurulmasını sağlamış, yeni devletin kurumlarının toplandığı bir merkez oluşturmuştur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.