MegaSoru

Millî Mücadele’nin Hazırlık Sürecinde Yaşanan Olaylar 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Millî Mücadele’nin Hazırlık Sürecinde Yaşanan Olaylar Konu Anlatımı

Mondros Ateşkesi’nden sonra Anadolu’nun işgal edilmesi, halkın bunu kabul etmeyip direnişe geçmesine yol açtı. Bu konu, Millî Mücadele’nin nasıl örgütlendiğini, hangi cemiyet ve kongrelerin rol oynadığını ve Büyük Millet Meclisi’nin açılışına nasıl gelindiğini kaynaklarla incelemeyi amaçlar.

İşgaller ve Anadolu’daki durum

Mondros Ateşkesi’nin (30 Ekim 1918) ardından İtilaf Devletleri Osmanlı topraklarının birçok yerini işgal etmeye başladı. İzmir’in Yunan kuvvetlerince işgali (15 Mayıs 1919) halkta büyük tepki uyandırdı. Savaştan yorgun ve yoksul düşmüş halk, yurdun parçalanmasına karşı koymaya başladı.
Bu dönemde asker sayısı azalmış, ekonomi bozulmuş, İstanbul Hükûmeti ise itilaf devletleri karşısında etkisiz kalmıştı. Direnişin merkezi Anadolu oldu.

Cemiyetler ve Kuvâ-yı Milliye

İşgallere karşı yurdun çeşitli yerlerinde cemiyetler kuruldu; bunların bir kısmı belirli bir bölgeyi savunmak için ortaya çıkan yerel örgütlerdi. Daha sonra bu yerel direnişler Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri adı altında birleştirilmeye çalışıldı.
Silahlı direniş ise önce düzensiz birliklerle, yani Kuvâ-yı Milliye ile başladı. Kuvâ-yı Milliye, düzenli ordu kurulana kadar işgale karşı koymada önemli rol oynadı, ancak disiplin ve süreklilik sorunu vardı.

Samsun’a çıkıştan kongrelere

Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı. Havza ve Amasya’da yaptığı çalışmalarla millî direnişin merkezini oluşturmaya çalıştı. Amasya Genelgesi’nde vatanın bütünlüğünün ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu, bunu yine milletin azim ve kararının kurtaracağı belirtildi.
Ardından Erzurum Kongresi (bölgesel) ve Sivas Kongresi (millî) toplandı. Bu kongrelerde millî sınırlar içinde vatanın bir bütün olduğu ve millî iradeyi hâkim kılmanın esas olduğu ilkeleri benimsendi. Kongreler sonucunda Temsil Heyeti oluşturuldu ve millî mücadelenin siyasi örgütlenmesi sağlandı.

Mebusan Meclisi, Misâk-ı Millî ve TBMM

Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde kabul edilen Misâk-ı Millî, millî sınırları belirleyen bir belgeydi; vatanın dokunulmaz ve bölünmez olduğu ilan edildi. Meclis’in İstanbul’da işgal edilmesinin (16 Mart 1920) ardından Ankara’da Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920’de açıldı.
Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920) ise Osmanlı topraklarının büyük bölümünü paylaşan, Misâk-ı Millî ile çelişen bir belgeydi. Millî Mücadele’nin finansmanı için halkın gönüllü yardımları ve Ankara’daki hükûmetin alacağı önlemler önem taşıdı. Pontus iddiaları ise Karadeniz’de bir Rum devleti kurulması fikrini içerir; bu iddialar ve bunlara dayalı faaliyetler tarihsel kaynaklara göre değerlendirilmelidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Misâk-ı Millî ile Sevr Antlaşması arasındaki temel fark nedir?

Misâk-ı Millî vatan topraklarının bütünlüğünü savunan millî bir karardır. Sevr Antlaşması ise Osmanlı topraklarını parçalayıp paylaştıran bir belgedir. Bu yüzden millî direniş Sevr’i kabul etmemiştir.

Örnek 2. Bir kaynakta Erzurum Kongresi’nin bölgesel, Sivas Kongresi’nin millî nitelikli olduğu söyleniyor. Bu ayrım nasıl açıklanır?

Erzurum Kongresi doğu illerinin temsilcileriyle toplandığı için bölgeseldir. Sivas Kongresi ülkenin farklı bölgelerinden temsilcilerin katıldığı kongredir; kararlar tüm vatanı ilgilendirdiği için millî nitelik taşır.

Örnek 3. Kuvâ-yı Milliye’nin düzenli orduya göre en önemli sınırlılığı nedir?

Kuvâ-yı Milliye gönüllü ve dağınık birliklerdir. Disiplin, sürekli ikmal ve merkezî komuta sorunları yaşadığı için uzun süreli ve geniş çaplı savaş yürütmek düzenli ordu kadar mümkün değildi.

Özetle

  • Anadolu’daki direniş, işgallere ve İstanbul Hükûmeti’nin zayıflığına tepki olarak başlamıştır.
  • Cemiyetler yerel direnişi örgütlemiş, Kuvâ-yı Milliye düzenli ordu kurulana kadar işgale karşı koymuştur.
  • Samsun’a çıkış, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri millî mücadelenin örgütlenmesinin temel aşamalarıdır.
  • Misâk-ı Millî millî sınırları belirlemiş, Sevr Antlaşması ise millî egemenliğe aykırı olduğu için reddedilmiştir.
  • TBMM’nin açılışı millî egemenliğe dayalı yeni bir yönetim anlayışının başlangıcıdır.

Millî Mücadele’nin Hazırlık Sürecinde Yaşanan Olaylar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
I. Dünya Savaşı'nın sonunda Anadolu'da tarlaların ekilemediği, salgın hastalıkların yayıldığı ve çalışabilir erkek nüfusun büyük ölçüde azaldığı görülmüştür.

Bu durum Anadolu halkının hangi sorunla karşı karşıya kaldığını gösterir?
AUzun savaş yıllarının yol açtığı sosyal ve ekonomik yıkım
BSanayileşmenin hızla gelişmesi
CNüfusun hızla artması
DDış ticaretin canlanması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tarımın aksaması, salgınlar ve erkek nüfusun azalması, uzun savaş yıllarının yol açtığı sosyal ve ekonomik yıkımı gösterir.
2Kolay
Aşağıdaki cemiyetlerden hangisi işgallere karşı millî varlığı korumak amacıyla kurulan cemiyetlerden biridir?
AMavri Mira Cemiyeti
BPontus Rum Cemiyeti
Cİzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti
DTaşnak Cemiyeti
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti millî varlığı korumak için kurulmuştur; diğerleri azınlıkların kurduğu, Türk varlığına karşı cemiyetlerdir.
3Orta
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın bir maddesine göre İtilaf devletleri, güvenliklerini tehdit eden bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecekti.

Bu madde hakkında en uygun yorum hangisidir?
AOsmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü güvence altına almaktadır.
Bİşgallere hukuki bir kılıf hazırlamaktadır.
CYalnızca Osmanlı ordusunun güçlenmesini amaçlamaktadır.
Dİtilaf devletlerinin Anadolu'dan çekilmesini öngörmektedir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
"Güvenliği tehdit eden durum" ifadesi belirsiz olduğundan, İtilaf devletlerine istedikleri yeri işgal etmek için hukuki bir kılıf sağlamaktadır.
4Orta
Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri genellikle işgal tehlikesiyle yüz yüze kalan bölgelerde kurulmuştur.

Bu durum cemiyetlerin hangi özelliğini ortaya koyar?
AYalnızca İstanbul'da faaliyet gösterdiklerini
BPadişah tarafından kurulduklarını
CÜlke genelinde tek bir merkezden yönetildiklerini
DBaşlangıçta bölgesel nitelik taşıdıklarını
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cemiyetlerin işgal tehlikesindeki bölgelerde kurulması, başlangıçta bölgesel nitelik taşıdıklarını gösterir.
5Zor
Kuvâ-yı Milliye birlikleri düşmanın ilerleyişini yavaşlatmış ancak düzenli bir taarruzu durduracak güce sahip olamamıştır.

Bu durum Millî Mücadele'de hangi ihtiyacı ortaya çıkarmıştır?
ADüzenli ordunun kurulması
BKuvâ-yı Milliye'nin sayısının azaltılması
CMücadeleden vazgeçilmesi
DYalnızca diplomatik yollara başvurulması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kuvâ-yı Milliye'nin sınırlı gücü, düzenli bir taarruzu durdurabilecek düzenli ordunun kurulması ihtiyacını doğurmuştur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular